'Nee, niet ook nog dat gezoem hier'

In Nederland verrijzen steeds meer windmolens - alles voor een duurzame toekomst. Maar in Utrecht stuiten de plannen op georganiseerde tegenstand van omwonenden.

VAN ONZE VERSLAGGEEFSTER en CHARLOTTE HUISMAN

UTRECHT - Het industriegebied Lage Weide aan de westkant van Utrecht oogt desolaat. Aan lange wegen staan distributiecentra en verouderde kantoorgebouwen. Hier moeten in 2015 zes windmolens van 150 meter hoog verrijzen, dicht bij elkaar. Twee komen er bijvoorbeeld te staan bij de plas aan een oprit naar de A2 bij Utrecht, ter hoogte van winkelcentrum The Wall.

Een groeiend leger omwonenden keert zich tegen de plannen. De afstand van de geplande windmolens tot de woonwijken Terwijde - in Leidsche Rijn, aan de westkant van het industriegebied - en Zuilen, aan de oostkant, bedraagt ongeveer 600 meter.

'Waarom zou je windmolens midden in de stad willen neerzetten?', vraagt bewoner Jan Sakko uit Zuilen zich af. Hij is voorzitter van de groep Buren van Lage Weide, die naar eigen zeggen tweeduizend leden heeft die tegen de molens zijn. Ook elders in Nederland worden turbines gebouwd op enkele honderden meters van huizen. Maar nergens, betoogt Sakko, staan zoals in Utrecht tienduizenden woningen zo dicht bij de molens.

'In de dichtbebouwde stad zie je de molens juist minder dan op open land', zegt GroenLinks-wethouder Mirjam de Rijk. Het windmolenplan past bovendien in de grote milieuambities van het Utrechtse college. In 2011 heeft Utrecht plaatsen aangewezen waar windturbines zijn toegestaan en een ervan is Lage Weide. Een vereniging van vierhonderd Utrechtenaren die zelf hun energie willen opwekken, genaamd Energie-U, heeft zich toen opgeworpen om daar molens neer te zetten.

Leefbaarheid

Deze maand besloot het Utrechtse stadsbestuur: het plan gaat door - tot vreugde van voorzitter Saskia Kluit van Energie-U. Wat haar betreft waren er trouwens meer molens gekomen. In de eerste plannen stond dat op die locatie het bouwen van veertien windturbines technisch haalbaar is. Kluit is op haar fiets de bedrijven in Lage Weide afgegaan om te vragen of ze grond beschikbaar wilden stellen voor een windmolen. Het bleken er meer te zijn dan er nu windmolens komen.

De zes molens moeten elektriciteit gaan opwekken voor ruim tienduizend woningen. 'Een compromis tussen leefbaarheid en milieu', zegt Kluit. 'Je wilt niet te veel mensen hinderen.' De heftigheid van de tegenstand verbaast haar.

De bewoners vrezen overlast van het 'laagfrequente geluid' en denken dat hun woningen in waarde gaan dalen. 'Het gaat om de stapeling van omgevingsgeluid', zegt Sakko. Het is al een herrie aan de Amsterdamsestraatweg, waar Sakko woont - met veel auto's en brommers, de schepen op het Amsterdam-Rijnkanaal en het spoor. 'Juist in de avond wil je wat rust en dan staan die molens te zoeven.'

Ook wijst hij op de deze week verschenen kosten-batenanalyse van het Centraal Planbureau: door de lage stroomprijs verdienen windmolens zich niet snel genoeg terug en daarom is het beter vijf jaar te wachten met nieuwe turbines, luidt de conclusie. 'Dit bevestigt dat wij meer zijn dan een nimby-club (verkorting van not in my back yard - benaming voor wie zich uit eigenbelang verzet tegen de komst van iets nieuws in zijn omgeving; red.). Als was gebleken dat de windmolens een enorme bijdrage kunnen leveren aan duurzame energieproductie zouden wij niet zo tegen zijn.'

Volgens Natuur en Milieu klopt de redenering van het CPB niet. Tegen de tijd dat de molens in gebruik zouden worden genomen, over een jaar of vijf, is die stroom volgens een woordvoerder wél nodig en rendabel.

Sakko noemt de inspraakprocedure een farce. Het advies van de ingestelde 'klankbordgroep', waarin onder anderen uit Terwijde, Zuilen en andere omliggende wijken een bewoner zit, naast ondernemers, luidde: nee, tenzij. 'Toch drukt dit college het plan erdoor.'

'Wij hebben wel degelijk naar de bewoners geluisterd', zegt wethouder De Rijk. Er is bovendien voor ongeveer 400 duizend euro onderzoek gedaan naar onder meer geluidsoverlast en gezondheidsschade. Om de bewoners tegemoet te komen draaien de molens 's avonds en 's nachts langzamer.

De komende maanden zetten voor- en tegenstanders alles op alles om de gemeenteraad aan hun kant te krijgen. Die beslist later dit jaar. Het wordt nog spannend, denkt Kluit. 'Toen we begonnen, was de hele gemeenteraad voor. Maar toen de raadsleden zagen dat er tegenstand was, zeiden enkele fracties: help, willen we dit wel? Dan schuiven ze zo'n plan gemakkelijk opzij.'

Overlast

'Waar je de molens ook neerzet in het dichtbevolkte Nederland, ze staan altijd dicht op de burger', zegt ingenieur Bob Schulte. Als adviseur windenergie van het bureau Ecofys helpt hij Kluit bij het realiseren van de plannen. Het industriegebied Lage Weide is volgens hem een goede locatie voor de windmolens, vanwege het industriële karakter en omdat er veel geluid is van vrachtverkeer en de snelweg.

De overlast zal volgens Schulte meevallen. 'Je zult ze zien; het zijn grote dingen die je niet kunt verstoppen. Het zal best een keer hoorbaar zijn, maar dan op het niveau van het geluid van een koelkast. Niet als een brommer of een straaljager, zoals sommigen vrezen.'

Hij wijst op de schoorsteen van de Nuonfabriek verderop, ook 150 meter hoog. 'Daar hoor je niemand over. Mensen zijn dol op zonnepanelen. Maar die leveren niet zo veel op. Een windturbine is in een keer een hele klap energie, maar je ziet hem wel heel goed.'

VERHITTE DEBATTEN

Nederland heeft met Europa de afspraak dat 16 procent van de opgewekte energie in 2020 duurzaam moet zijn. Daarom heeft het kabinet met de provincies afgesproken dat er zeker 1.200 windmolens bij moeten, naast de circa 700 die er al staan. Die laatste leveren 2.140 megawatt; windenergie moet in 2020 6.000 megawatt opleveren. De meeste molens komen in Flevoland, Groningen en Zuid-Holland. Nagenoeg elk plan levert verhit debat op met omwonenden. Recentelijk is onder meer in Nieuw-Buinen, Meeden, Houten, Maaseik, Nieuw-Beijerland en Anna Jacobapolder geprotesteerd. Buren van de molens hebben zich verenigd in de Nederlandse Vereniging Omwonenden Windenergie.

undefined

Meer over