Nederlandse vrouw leeft ongezonder

Nederlandse vrouwen worden niet langer de oudste van Europa. Doordat ze zoveel roken, groeit hun gemiddelde levensverwachting nog maar nauwelijks....

Bij mannen is de trend minder dramatisch. Dit blijkt uit het rapport Lang leve Nederland!, dat deze week verschijnt. De studie is gemaakt door het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) in opdracht van minister Borst van Volksgezondheid.

De aanleiding voor het onderzoek was de publicatie vorig jaar van een lijst met de 191 lidstaten van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), gerangschikt naar kwaliteit van de gezondheid en de zorg. Nederland stond zeventiende. Deze niet al te hoge klassering was voor Borst reden het RIVM op te dragen de WHO-studie onder de loep te nemen.

Het RIVM heeft zich gericht op twee onderwerpen die voor Nederland ongunstig uitpakken: de levensverwachting en de sterfte rond de geboorte. Vooral wat levensverwachting doet Nederland het relatief slechter. Deze factor is een belangrijke indicator van de volksgezondheid.

Voor mannen is de levensverwachting minder snel gestegen dan het Europese gemiddelde, maar die trend is volgens het RIVM niet dramatisch. Bij vrouwen is de stagnatie opvallend.

In 1970 stond de Nederlandse vrouw met ruim 76 jaar aan de top van de EU. Alleen in Noorwegen en Zweden was het cijfer hoger, aldus het RIVM. 'In 1985 behoorde de levensverwachting nog tot de hoogste in Europa, maar tegenwoordig moeten Nederlandse vrouwen het doen met hooguit een middenpositie', zegt RIVM-onderzoeker P. Kramers. Franse vrouwen worden met gemiddeld 83 jaar het oudst.

In de meeste landen van de EU stijgt de levensverwachting van vrouwen gestaag: van 78,5 jaar in 1985 naar iets onder de 81 jaar nu. 'De Nederlandse levensverwachting stijgt nog iets, maar het is niet veel meer', zegt Kramers. Nu ligt de levensverwachting net onder het Europese gemiddelde. Een soortgelijke trend is eerder gesignaleerd voor Deense vrouwen. Daar ligt de levensverwachting iets boven de 78 jaar.

Het RIVM heeft de doodsoorzaken op een rij gezet die in Nederland meer voorkomen dan in de meeste andere landen. Op deze wijze is een mogelijke verklaring voor de stagnatie af te leiden. Dat zijn ziektes als borstkanker, longkanker, longontstekingen, copd (chronische longziektes) en darmkanker. Van veel ziektes is de oorzaak niet eenduidig, van longkanker en copd wel: roken. 'Van de vrouwen in de EU roken de Nederlandse en Deense vrouwen het meest. De relatie met sterfte is onomstreden', zegt Kramers.

Ook de zuigelingensterfte is in Nederland relatief hoger dan in de buurlanden. Dit hangt samen met de hoge leeftijd van de moeders en de aanwezigheid van relatief veel allochtone moeders. Mogelijk weten allochtone groepen de weg naar de gezondheidzorg niet goed te vinden.

Meer over