Nieuws

Nederlandse politie gebruikte controversiële gezichtsherkenningssoftware ‘minimaal vijftig keer’

De Nederlandse politie zou Clearview AI, de even krachtige als omstreden software voor het herkennen van gezichten, vijftig tot honderd keer gebruikt hebben. Dit melden Amerikaanse media.

Politieagenten controleren voertuigen bij de toegangswegen naar Arnhem. De Nederlandse politie hanteert een eigen gezichtsherkenningssysteem.  Beeld ANP
Politieagenten controleren voertuigen bij de toegangswegen naar Arnhem. De Nederlandse politie hanteert een eigen gezichtsherkenningssysteem.Beeld ANP

Buiten de Verenigde Staten hebben 88 opsporingsdiensten en andere overheidsinstanties uit 24 verschillende landen gebruikgemaakt van een gratis proefversie van Clearview AI. Ook het Nederlandse politiecorps zit daarbij. Dit komt althans naar voren uit nieuw onderzoek van de Amerikaanse nieuwssite Buzzfeed. Uit de nieuwe gegevens (tot februari 2020) blijkt dat de politie de software tussen de 51 en 100 keer heeft gebruikt om een gezicht te herkennen. Eerder meldde de nieuwssite al dat ‘een Nederlandse organisatie’ klant is.

De software van het Amerikaanse bedrijf is omstreden sinds The New York Times begin vorig jaar er voor het eerst over schreef. Clearview heeft een omvangrijke database aangelegd van maar liefst drie miljard foto’s met bijbehorende namen. Niet alleen van criminelen, maar van iedere wereldburger die zijn foto op social media zoals Facebook, LinkedIn of Instagram heeft staan. Diverse Amerikaanse politiekorpsen maken hier gebruik van en kunnen beelden van beveiligingscamera’s vergelijken met de foto’s van Clearview.

Protest

Het gebruik ligt niet alleen in het thuisland onder vuur, ook in Nederland maken politici en critici zich zorgen. Daarnaast hebben ook bedrijven als Facebook en YouTube protest aangetekend tegen het feit dat het bedrijf op grote schaal foto’s van nietsvermoedende gebruikers verzamelt en opslaat.

Het inmiddels afgezwaaide D66-Kamerlid Kees Verhoeven wilde na de eerste berichtgeving van minister Dekker (rechtshandhaving) weten of Nederlandse opsporings- en inlichtingendiensten met Clearview samenwerken. Dekker verklaarde vervolgens dat Nederlandse opsporingsdiensten niet samenwerken met het Amerikaanse gezichtsherkenningsbedrijf.

Verder liet ook minister Grapperhaus van Justitie zich na Kamervragen van toenmalig Kamerlid Kathalijne Buitenweg (GroenLinks) over de kwestie uit. ‘Zij zijn niet centraal benaderd door Clearview, zijn niet op de hoogte van contacten met dat bedrijf, en hebben geen producten afgenomen’, aldus de minister over het gebruik door de politie. Verder zei de minister nog dat hij het ‘niet wenselijk’ vindt ‘ongericht een dergelijke verzameling van online foto’s aan te leggen om vervolgens te dienen als vergelijkingsmateriaal voor opsporingsfoto’s’.

Geen luxe, maar noodzaak

Dit wil echter niet zeggen dat hij het gebruik van kunstmatige intelligentie (AI) door de politie afwijst. Op dit moment maakt de Nederlandse politie al gebruik van AI voor het opsporen van verdachten op basis van beelden die van bijvoorbeeld beveiligingscamera’s komen. Maar de database waarmee de politie werkt (Catch) is aanzienlijk kleiner dan die van Clearview: 2,3 miljoen foto’s van 1,3 miljoen mensen. En, anders dan bij Clearview, zijn dit stuk voor stuk mensen die in Nederland zijn gefotografeerd op een politiebureau.

Volgens Grapperhaus is deze technologische ontwikkeling nog maar het begin, zo schreef hij vorig jaar aan de Kamer: ‘Het gebruik van AI bij de politie is geen luxe maar noodzaak om effectief te kunnen blijven optreden. De verwachting is dat AI uiteindelijk tot een breed geaccepteerde en gebruikte techniek zal uitgroeien.’

‘Onacceptabel’

Clearview AI meldt tegenover Buzzfeed naar aanleiding van zijn laatste berichtgeving dat sommige beweringen in het artikel niet kloppen. Welke dat zijn, is echter niet duidelijk. De Nederlandse politie liet vorig jaar tegenover de Volkskrant al weten dat ze niet bekend is met het gebruik van de software. Maar een woordvoerder kon destijds niet uitsluiten dat individuele agenten een account hebben aangemaakt. In een reactie op de laatste berichtgeving vanuit de VS benadrukt de politie nogmaals dat ze de software niet gebruikt en dat ook niet van plan is te doen: ‘De toepassing van Clearview past in onze ogen niet bij de uitvoering van de politietaak in een democratische rechtsstaat.’

Meer over