Nieuws

Nederlandse cyberhulp was toch niet nodig in Oekraïne

Het Europese cyberteam dat naar Oekraïne zou gaan om het land digitaal te ondersteunen, is nooit actief geweest. Het zou op de dag van de Russische invasie naar Oekraïne afreizen, maar dat ging niet door. Daarna heeft Oekraïne laten weten er geen behoefte aan te hebben, zo bevestigt een woordvoerder van het ministerie van Defensie na vragen van de Volkskrant.

Huib Modderkolk
null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

In januari riepen regeringspartijen VVD en D66 het kabinet op om digitale hulp naar Oekraïne te sturen. Europa bood Oekraïne diezelfde maand hulp aan van het Cyber Rapid Response Team, een team met digitale experts uit Kroatië, Polen, Estland, Roemenië en Nederland onder voorzitterschap van Litouwen. Premier Mark Rutte bracht het verzoek begin februari in een gesprek met de Oekraïense president Zelenski in Kyiv nog eens onder de aandacht.

Maar Oekraïne reageerde lange tijd niet op het verzoek. Het land krijgt al jaren digitale ondersteuning van onder meer Amerikaanse en Britse specialisten. In december is die hulp verder opgeschroefd en zijn verschillende teams naar Oekraïne gestuurd om te helpen met het beveiligen van netwerken tegen Russische hackers. Russische hackgroepen hebben eerder in 2015, 2016 en 2017 destructieve malware ingezet om de stroom in Oekraïne uit te zetten en overheidsnetwerken plat te leggen. De hackaanval in 2017, een dag vóór de nationale feestdag, legde talloze overheids- en bedrijfsnetwerken plat en ontregelde het land. De aanval zorgde voor wereldwijde uitval van systemen doordat de malware zich van aaneengesloten netwerken verspreidde.

Gereed om af te reizen

In februari, nog vóór de invasie, accepteerde Oekraïne het Europese aanbod voor de cyberhulp wel. Het Europese team, bestaande uit zes tot acht specialisten – onder wie één uit Nederland van het Defensie Cyber Security Centrum (DCSC) – maakte zich gereed om af te reizen. Het Nederlandse lid zou op 24 februari naar Oekraïne gaan. De nacht voor vertrek kondigde de Russische president Vladimir Poetin de oorlog aan en trokken legereenheden Oekraïne binnen. Daarop werd besloten de reis uit te stellen.

Daarna heeft Oekraïne bedankt voor de hulp. ‘De precieze reden is niet bekend’, zegt een woordvoerder van Defensie. Cyber Rapid Response Teams zijn een initiatief van de Europese Unie en bedoeld om de gezamenlijke defensie te vergroten. Ze hebben de beschikking over ‘standaard cybertoolkits’ om digitale aanvallen te detecteren en te neutraliseren.

Meer over