Nieuws

Nederlandse corona-blaastest ‘waar heel de wereld jaloers op is’ werkt niet goed: GGD weigert gebruik

De corona-ademtestapparaten die in tientallen GGD-teststraten door heel Nederland zouden komen, werken in de praktijk niet naar behoren. De resultaten zijn zelfs zo slecht, dat de GGD’s weigeren de ademtests in gebruik te nemen, blijkt uit gesprekken met betrokkenen en documenten in handen van de Volkskrant.

Minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge bezoekt in Amsterdam een GGD-teststraat om de blaastest SpiroNose te bewonderen.  Beeld Joris van Gennip
Minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge bezoekt in Amsterdam een GGD-teststraat om de blaastest SpiroNose te bewonderen.Beeld Joris van Gennip

‘Wij constateren dat de huidige werking van het systeem afwijkt van onze aannames over het systeem bij de start’, schrijft koepelorganisatie GGD GHOR in een brief aan het ministerie. Volgens de koepel blijven de resultaten ‘ver achter’ bij het gewenste resultaat. Ook na ‘vele verbeterstappen’ lukt het maar niet om bruikbare resultaten uit de test te krijgen.

De blaastest van het Leidse bedrijf Breathomix zou een pijler worden onder het Nederlandse testbeleid. ‘Dit is een prachtige Nederlandse innovatie, waar heel de wereld jaloers op is’, zei minister Hugo de Jonge in februari nog in de Tweede Kamer. Het ministerie van Volksgezondheid heeft 1.800 apparaten besteld, ter waarde van miljoenen tot tientallen miljoenen euro’s. De meeste daarvan staan nu ongebruikt in de opslag.

Een eerste onderzoek naar de ademtest eind vorig jaar, waarbij het bedrijf Breathomix werd gesteund door onder meer de GGD Amsterdam en het LUMC in Leiden, leverde nog klinkende resultaten op. De test kon met hoge zekerheid vaststellen wie het virus in elk geval níét heeft. Driekwart van de geteste mensen zonder virus in de keel zou dan direct naar huis kunnen.

Verbazing

Hoewel er bij het Outbreak Management Team (OMT) verbazing was over de resultaten, gaf het adviesorgaan toch groen licht voor landelijk gebruik. Twee weken later verleende de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGJ) voorlopige ontheffing voor de ademtest, op basis van het positieve OMT-advies.

In februari werd de ademtest in de teststraat in Amsterdam voor het eerst volwaardig ingezet. Al snel ging het mis, toen meerdere mensen met covid in het ziekenhuis belandden die een paar dagen eerder een negatieve ademtest hadden afgelegd. De ademtest werd daarop stilgelegd en de GGD Amsterdam begon een intern onderzoek, wederom samen met de fabrikant. Conclusie: het lag niet aan de testapparatuur, maar aan fouten van medewerkers. De test zou snel worden hervat.

Meerdere GGD’s waren inmiddels het vertrouwen in de test verloren en drongen aan op extra controleproeven, waaruit moest blijken hoe betrouwbaar de ademtest nou echt was. Die controles vonden de afgelopen weken plaats in drie teststraten. Bij veruit de meeste mensen was de uitslag dermate onbetrouwbaar dat men alsnog een andere test moest doen.

Hoogleraar en voorzitter van het ‘expertteam ademtesten’ van het ministerie Patrick Bossuyt (Amsterdam UMC) wil nog niet op de cijfers vooruitlopen. Maar het gebeurt vaker dat een test in de praktijk veel minder goed werkt dan de eerste testonderzoeken aangeven, erkent hij in algemene termen. ‘Ofwel men heeft de zaken iets rooskleuriger voorgesteld dan ze werkelijk waren. Ofwel de omstandigheden zijn gewoon anders’, zegt hij.

Niet gevalideerd

Hoe het verschil met het eerste onderzoek naar de ademtest te verklaren is, blijft onduidelijk. Hoofdonderzoeker Geert Groeneveld (LUMC) sluit uit dat de resultaten zijn aangedikt voor commercieel gewin. ‘Er is in die studie op geen enkele manier gerommeld met de data. Daar sta ik voor in.’

Naar verwachting zal het ministerie van Volksgezondheid het project nog deze week ten grave dragen. Het ministerie was woensdag niet in staat inhoudelijk te reageren. Volgens een woordvoerder loopt het onderzoek naar de ademtest nog. ‘Zolang de test niet is gevalideerd, zullen wij hem niet opnieuw inzetten in de teststraten’, aldus een woordvoerder.

Breathomix zelf wil niet inhoudelijk reageren. ‘We zitten in de voorbereidende fase van de implementatie van de ademtest in de specifieke GGD-gebruiksomgeving. We kunnen niet speculeren over de resultaten.’

Reconstructie
Lees hier ook de reconstructie over wat er misging met de ademtest tegen corona: Adem in, adem uit: opkomst en ondergang van de blaastest tegen corona

Meer over