Nieuws

Nederlandse boekenverkoop in 2021 voor het eerst vaker online dan in de winkel, Lucinda Riley meest verkocht

Nederlanders kochten vorig jaar voor het eerst vaker een boek online dan in de boekhandel. Lezers bestelden 51 procent van hun boeken via internet. De totale boekenverkoop bereikte zijn hoogste punt sinds 2012. De zevende zus van Lucinda Riley ging in 2021 het vaakst over de toonbank.

Pepijn de Lange
In de periode waarin boekenliefhebbers zonder beperkingen konden winkelen, tussen eind april en half december, bloeide de verkoop in de winkels op. Beeld Sem van der Wal/ANP
In de periode waarin boekenliefhebbers zonder beperkingen konden winkelen, tussen eind april en half december, bloeide de verkoop in de winkels op.Beeld Sem van der Wal/ANP

Onlinewinkels als bol.com profiteerden van de leeshonger die tijdens de lockdown onder Nederlanders ontstond. Boekhandels moesten, net als andere niet-essentiële winkels, bijna eenderde van het afgelopen jaar hun deuren gesloten houden. Zo verplaatste de boekenverkoop zich naar het internet.

In het buitenland vertoont de boekenmarkt een soortgelijke ontwikkeling. In onder meer Groot-Brittannië en Duitsland steeg de omzet van de boekenverkoop met enkele procenten, zonder dat fysieke boekhandels erop vooruitgingen. In Frankrijk ging het boekhandels wel voor de wind: daar profiteerde de markt van het essentieel verklaren van de boekhandels en de cultuurpas van 300 euro, die minderjarigen van de regering kregen.

Tweeënhalf boek per Nederlander

In totaal werden vorig jaar in Nederland 43,1 miljoen boeken – inclusief e-books, exclusief studie- en wetenschappelijke boeken – verkocht, bijna tweeënhalf boek per Nederlander. Dat heeft kennisplatform KVB Boekwerk berekend in opdracht van Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek. In 2012 lag dat aantal met in totaal 45 miljoen verkochte boeken voor het laatst zo hoog.

Het bestverkochte boek van 2021 is De zevende zus van Lucinda Riley. Er gingen ruim 300 duizend exemplaren over de toonbank van het laatste boek van de in juni overleden Britse schrijver. Op plek twee staat het kinderboek De jongen, de mol, de vos en het paard van de Brit Charlie Mackesy, vertaald door Arthur Japin, waarvan er 234 duizend werden verkocht. Lale Gül complementeert de top drie met haar autobiografische boek Ik ga leven. Met 207 duizend is dat ook het bestverkochte Nederlandstalige boek. Gül won eind vorig jaar de NS-publieksprijs met haar debuutroman.

null Beeld

De afzet en de omzet van de fysieke verkoop door boekhandels lagen over heel 2021 respectievelijk 16 en 15 procent lager dan in 2019, het laatste jaar voor de coronacrisis. Ook ten opzichte van 2020 verkochten de fysieke boekhandels minder. In de periode waarin boekenliefhebbers zonder beperkingen konden winkelen, tussen eind april en half december, bloeide de verkoop in de winkels op. Toen verkochten boekhandels 6 procent meer boeken dan voor de coronacrisis.

Beste boeken 2021

Volgens de boekenredactie van de Volkskrant is het beste boek van 2021 een roman van de ouderwetse soort: alles is verzonnen. In de rest van de top-51 zie je de grenzen tussen genres juist vervagen.

Overigens nam de verkoop van fysieke boekhandels ook al af in de laatste jaren voordat de coronacrisis uitbrak. In vergelijking met 2017 is de afzet met ongeveer een kwart gedaald. Tegelijkertijd nam de e-commerce, zoals de onlineverkoop in marketingjargon wordt genoemd, met 67 procent toe.

‘De lockdowns hebben zwaar ingegrepen in de vrije markt van de boekenverkoop’, zegt directeur Caroline Damwijk van Libris en Blz. De meer dan tweehonderd aangesloten boekhandels zijn volgens haar weliswaar online fors gegroeid, maar ‘je ziet vooral dat pure onlinespelers de wind in de rug hebben gekregen’.

null Beeld

Webshops professionaliseren

Toch is de onlineverkoop volgens Damwijk voor de lokale boekhandel geen ‘gevaar’. Online hebben de Libris- en Blz-boekhandels inmiddels een aandeel van 5 à 6 procent. Damwijk erkent wel dat je fors moet investeren om in de digitale wereld mee te spelen. ‘Je webshop moet professioneel zijn. Je wordt wel vergeleken met een bol.com of een Amazon.’

Tegelijkertijd hebben fysieke boekhandels tijdens de pandemie nieuwe manieren gevonden om hun boeken aan de man te brengen. Normaal gesproken gaan boeken bij onlinebestellingen direct vanuit het Centraal Boekhuis, hét boekenmagazijn van Nederland, naar de klant. Sinds de pandemie leveren Libris- en Blz-boekwinkels ook vanuit hun eigen voorraad. ‘Met koeriers bijvoorbeeld’, legt Damwijk uit. ‘We zien dat klanten dat waarderen.’

De weg naar de openbare bibliotheek wisten lezers het afgelopen jaar minder vaak te vinden. Uit een eerste schatting van Stichting Leenrecht, die door de overheid belast is met de inning van leenvergoedingen, blijkt dat leden in 2021 ongeveer 38 miljoen papieren boeken en fysieke luisterboeken leenden. Dat aantal ligt 10 procent lager dan het jaar ervoor.

Het meest uitgeleende boek is voor het tweede jaar op rij De meeste mensen deugen van Rutger Bregman. Het boek werd ruim 35 duizend keer uitgeleend. Op plek twee en drie staan respectievelijk 't Hooge Nest van Roxane van Iperen en De avond is ongemak van Marieke Lucas Rijneveld.

In een eerdere versie van dit artikel stond ook Amazon vernoemd als voorbeeld van onlinewinkels die profiteerden van de grotere vraag naar boeken. Dat blijkt echter niet expliciet uit de cijfers. Daarom is dit verwijderd.