'Nederlanders zien een festival als uitje'

Natuurlijk geeft zo'n festival troep, zegt de waardin van het café aan het dorpsplein van Werchter. Amai, tijdens het festival loop je over een tapijt van bierblikjes en plastic bekertjes....

Werchter, rustiek dorpje van tweeduizend zielen noordwestelijk van Leuven, is vergroeid met zijn jaarlijkse popfestival, dat vanaf vrijdag zijn 26ste editie beleeft. Er wordt wel gemopperd over lawaai, troep, drukte en jongeren die door voortuintjes banjeren. Maar iedereen kijkt er elk jaar weer naar uit: 'Er is in Werchter niets te doen, behalve T/W.' Zo noemen ze hun festival nog steeds: Torhout/Werchter, al is de spiegelbeeldeditie in Torhout al drie jaar geleden afgeschaft.

Twintig meter verderop, aan de Beverlaak, is het T/W-hoofdkwartier, waar Herman Schueremans - festivalbaas van het eerste uur - een functie vervult die die van Jan Smeets (Pinkpop) en festivalprogrammeur Mojo Concerts in zich verenigt. Schueremans programmeert Rock Werchter, co-programmeert Pukkelpop in Kievit-Hasselt en boekt alle grote optredens en tournees in België.

De Nederlandse afvaardiging van het publiek zal weer aanzienlijk zijn. Zo'n 20 procent van de bezoekers komt uit Nederland, zo wijst de verkoop via het Nederlandse ticketnetwerk uit. Op zaterdag, de populairste dag van dit jaar, zal het percentage Hollanders richting de 30 kruipen. 'De factor afstand telt niet meer', zegt Schueremans. 'In de stad Groningen verkopen we bijvoorbeeld opvallend veel kaarten.'

Het is wel verklaarbaar, want het lijkt of Rock Werchter altijd net die paar extra grote namen heeft, die Pinkpop en Lowlands niet hebben. Dit jaar bijvoorbeeld de Red Hot Chili Peppers. Zaterdag treden ze voor het eerst in de lage landen op ter promotie van hun nieuwe album.

Een gelukje, qua timing, maar daarmee is niet alles verklaard. Schueremans: 'Wij kunnen tienduizend mensen meer herbergen dan Pinkpop. Dat telt voor artiesten. Daarnaast moet je in België met meer grote namen komen om uitverkocht te raken. Nederlanders zien een festival als een driedaags uitje, een collectief samenzijn. Ze kopen hun kaarten in de eerste weken van de voorverkoop, terwijl het programma soms nog niet eens rond is. Belgen wachten af. Vinden het belangrijker wie er optreden.'

Ook een belangrijke factor is het feit dat Rock Werchter doorgaans in dezelfde week valt als twee van Europa's grootste festivals: Glastonbury (Engeland) en Roskilde (Denemarken). Dat scheelt, want grote popgroepen komen niet meer speciaal naar Werchter of Landgraaf. Schueremans: 'Vroeger was het voordelig dat wij een groep twee shows konden bieden: de ene dag Torhout, de volgende dag Werchter. Dat voordeel is een nadeel geworden. Bands willen niet de twee beste dagen van de week, zaterdag en zondag, in zo'n klein land staan.'

De versmelting van de twee dagfestivals tot één driedaags festival in Werchter (1999) was onvermijdelijk. De herinneringen aan Torhout blijven. Onvergetelijk is het verhaal van reggaegroep Toots & The Maytals, die toch al laat was toen de groep telefonisch liet weten het terrein niet te kunnen vinden. Ze bleken niet in Torhout, maar in Turnhout te staan. Ze waren nog net op tijd om 'sorry' tegen het publiek te zeggen. Het humeur van de Jamaicanen had er niet onder te lijden.

Tegenwoordig zijn niet alleen artiesten, maar ook de organisatoren professioneler. Op het gebied van veiligheid was T/W zijn tijd vooruit: het T/W-hoofdveld wordt al negen jaar in segmenten verdeeld, gescheiden door ontsnappingspaden. Sinds het Roskilde-drama van 2000 is dat overal zo. Aanleiding was het Heizeldrama van 1985, waarbij tientallen voetbalsupporters werden doodgedrukt tijdens de Europacupfinale Liverpool-Juventus. 'Trots zou misplaatst zijn', meent Schueremans. 'Wij hebben onze les gewoon iets eerder gehad.'

Verwacht verder geen futuristische fratsen op Rock Werchter, dat betrekkelijk conservatief is. Werchter wil geen 'zapfestival' worden, zoals bijvoorbeeld Lowlands, maar houdt vast aan het concept van een duidelijk hoofdpodium. Pas enkele jaren geleden kwam er een kleiner tentpodium bij, waar dit jaar bijvoorbeeld Lambchop, Calexico en Ed Harcourt optreden. Schueremans: 'Straattheater en cultbioscopen, dat soort toestanden hebben we niet. Wel kraampjes, voor de verenigingen van Werchter. '

Meer over