Nederlanders vieren neerhalen MiG zonder champagne

De Nederlandse vliegers houden zich verborgen op het militaire vliegveld van Amendola. Sinds woensdagavond hebben ze ongeveer twintig vluchten gemaakt boven Joegoslavië en zijn buurlanden, maar over hun ervaringen spreken ze niet....

Het onderhoudspersoneel weet dat het de piloten ernst is. Op het zonovergoten vliegveld nabij de Zuid-Italiaanse stad Foggia draaien ze diensten van twaalf uur om de F-16's in gereedheid te brengen voor de vliegers. En aan het gedrag van de piloten merken ze dat de werkelijkheid aan de overkant van de Adriatische Zee allerminst geruststellend is.

In de cockpits zien ze verbeten gezichten. Ze horen steeds opnieuw verzoeken om nog een keer het materieel na te lopen. En ze ervaren de opluchting van achtergebleven vliegers als hun collega's na een missie van vaak vier uur over de uitlopers van de Apenijnen scheren, veilig landen op het asfalt van Amendola. Het gaat, zegt korporaal C. Mijnheer, 'nu om het echie'.

De wetenschap dat de tegenstander geen verzinsel is, maakt de sfeer op de basis ernstig; om niet te zeggen beladen. Hoewel de oefeningen de afgelopen jaren tientallen malen zijn doorlopen; de Maverick, de Amraam en andere wapens op routine aan de F-16's worden bevestigd en er geen handeling is die het onderhoudspersoneel voor verrassingen plaatst, ervaren ze de dagen anders sinds het NAVO-besluit om militair op te treden in de Kosovo-crisis. Op het vliegveld lijkt de wereld stil te staan door de eindeloze herhaling van handelingen, maar ondertussen tolt hij.

In Amendola spreken weinigen van oorlog als de NAVO-interventie ter sprake komt. Toch leeft het besef dat er een vijand is. Die kan onverwacht uit de hoek komen en dus worden onbekenden met meer dan gewone achterdocht gade geslagen. Een Belgische cameraploeg die beelden maakt van het vliegveld hoeft geen Belgische cameraploeg te zijn. Ze worden aangehouden totdat de Italiaanse militairen geloven dat ze te goeder trouw zijn. Een luchtmachtwoordvoerder: 'Er wordt meer rekening gehouden met spionnen.'

Korporaal Mijnheer probeert luchtig te doen over de spanning. Met zijn maten grapt hij over het weer en de vrouwen. Na twee of drie gerichte vragen verstrakt zijn gezicht echter. In de eettent op het militaire terrein zocht hij CNN op, vertelt hij. Van het gerucht dat een NAVO-toestel was neergehaald schrok hij enorm. 'Zou het er een van ons zijn, denk je alleen maar. Je blijft spanning voelen tot iedereen terug blijkt te zijn.'

Anderen delen het gevoel van Mijnheer. Aan de nabijheid van de dood zijn de meesten een dag voor de NAVO-aanvallen nog herinnerd. Een Belgische piloot - van een squadron dat is gestationeerd bij de Nederlanders - verongelukte in België met zijn F-16. Woensdag hingen de vlaggen op het vliegveld van Amendola half stok.

De dood van de Belg verklaart misschien waarom er zo ingetogen wordt gesproken over het neerhalen van de Joegoslavische MiG-29. De enige frivoliteit die de luchtmacht zich heeft veroorloofd maakt deel uit van een Amerikaanse traditie. Op de F-16 die de vijandige jachtbommerwerper neerschoot, is onder de cockpit een kleine MiG geschilderd. Een zwarte trofee.

Maar gejuich, feest of champagne? Het luchtmachtpersoneel ontkent in alle toonaarden. Er is eerder sprake van opluchting. Over de behouden terugkeer van de eigen piloot. En over het lot van de Joegoslavische vlieger. Hij zou zich met de schietstoel in veiligheid hebben weten te stellen.

Commodore J. de Jong, zelf een ervaren F-16-piloot, kan zich vinden in het sobere gedrag. De NAVO-acties kunnen nog lang duren en het is niet uitgesloten dat er ook aan Nederlandse zijde slachtoffers vallen.

Tegelijkertijd kan de commodore (de laagste generaalsrang) zich voorstellen dat de piloten enigzins uitgelaten zijn. Ze mogen de taak waarop ze zich langdurig hebben voorbereid immers uitoefenen. Maar angst zullen ze ook kennen, denkt De Jong. 'Het zweet zou me op de rug staan als ik zou weten dat mijn tegenstander met scherp zou schieten.'

Meer over