ReportageVuurwerk kopen in België

Nederlanders kopen hun vuurwerk in België: ‘Kunnen we het jaar toch nog een beetje leuk afsluiten’

Een vuurwerkhandelaar in Baarle-Hertog pakt een pakket in voor verkoop.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

‘Het is een traditie’, ze willen ‘een beetje leuk leven’ en ‘je kunt niet alles verbieden’ zeggen de Nederlanders die het vuurwerkverbod negeren. Ze rijden gewoon een uur of meer om net over de grens met België een partij knallers en siervuurwerk te kopen, om het nieuwe jaar straks toch gepast te kunnen verwelkomen. 

Vuurwerkverbod? Dat bestaat niet in Baarle-Hertog, het Belgische dorpje aan de grens met Brabant dat zo nauw verstrengeld is met het Nederlandse Baarle-Nassau. Een dag na de officiële afkondiging van het verbod door het kabinet lopen tientallen Nederlanders door het centrum van het Belgische deel van Baarle op weg naar een van de zes lokale vuurwerkwinkels.

‘Je mag het hele jaar al niks’, zegt een Hagenaar van middelbare leeftijd met onvervalst Haags accent voor de winkel van Zena Vuurwerk de Bunker. ‘Ze hebben al twee vakanties afgepakt. Dit pakken ze me niet af.’

Een jong stel, Rinke en Tamara, beiden 19, is zaterdag zelfs helemaal uit Friesland komen aanrijden om in het  grensdorp vuurwerk in te slaan. Bij de kassa rekent Rinke 221 euro af, vooral voor siervuurwerk. ‘Kunnen we het jaar toch nog een beetje leuk afsluiten’, zegt hij met een grijns. Ja, het mag niet, beaamt Tamara, maar wat mag er tegenwoordig nog wel? ‘We zitten al een jaar binnen, en het is niet eens aangetoond hoe gevaarlijk dat virus is.’ Ze gaan met Oud en Nieuw gewoon vuurwerk afsteken. ‘Die 100 euro boete neem ik wel voor lief’, aldus Rinke.

Dat vindt ook een vader uit Brabant, die met zijn zoontje een doos vuurwerk naar de achterbak van zijn wagen draagt. ‘Ik ben nogal rebels. Het is ons goed recht om tradities voort te zetten’, zegt hij. ‘Die boete neem ik op de koop toe.’ Zijn zoontje draagt naast hem een grote ronde Celebration Cracker, goed voor 3000 knallen en door zijn vorm ook wel ‘pizza’ genaamd. ‘Dat risico nemen we!’, zegt het jochie stoer.

De buit is binnengehaald voor deze twee kopers.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Boefjes

Toch is het aanmerkelijke rustiger in Baarle dan in andere jaren, zegt bedrijfsleider Pedro Kipping van Zena. Dat heeft volgens hem niets te maken met de huidige lockdown in België, waardoor alle ‘niet-essentiële’ winkels dicht zijn, waaronder ook de vuurwerkwinkels. Want afhalen bij de winkels mag wel, en alle zaken hebben dat in hun nieuwsbrieven en op sociale media breed uitgemeten: bestellen via internet, afhalen bij het afhaalloket van de winkel tijdens het aangegeven tijdslot. 

‘Je merkt toch dat de brave burgers nu thuisblijven. Alleen de boefjes komen nog’, zegt Kipping met een knipoog. In België mag vuurwerk het hele jaar door verkocht worden – in tegenstelling tot Nederland en ook Duitsland, waar dat alleen in de laatste drie dagen van het jaar mag (en in Nederland dit jaar dus helemaal niet meer). Kipping zag de toestroom van Nederlandse kopers elk jaar vooral in november en december steeds massalere vormen aannemen. Maar dat is voorbij. ‘In voorgaande jaren hadden we op zo’n zaterdag medio november 300 tot 500 klanten’, aldus Kipping. ‘Nu hebben maar twaalf mensen via internet een bestelling geplaatst, die ze vandaag komen halen. Normaal zouden hier vijftien medewerkers in de zaak staan, nu sta ik er alleen.’

Geert (47) en Jan (52), twee vrienden uit een dorpje bij Gorinchem, staan wat bedremmeld bij het afhaalloket te kijken. Ze wisten niet dat de winkel dicht was en dat je vooraf moest bestellen via internet. Ze komen hier al jaren. ‘Vroeger met de scooter uit Tilburg’, memoreert Geert. De laatste jaren maken ze er een dagje uit, ook om tabak en bier in te slaan. ‘Als je op de heenweg ziet dat de politie controles uitvoert, moet je gewoon een andere terugweg via zo’n boerenlandweggetje nemen’, zegt Jan als ervaringsdeskundige.

Politiecontroles

Daar zijn alle klanten wel wat beducht voor, zeker nu: politiecontroles aan de Nederlandse kant van de grens. ‘Soms bellen ze me zelfs op: zijn er nog controles?’, zegt Kipping. ‘Maar dat weet ik natuurlijk ook niet. De politie heeft wel gezegd dat ze meer gaan controleren, maar daar is nog weinig van te merken. Bovendien zijn er veel sluipweggetjes – er zijn wel 36 grensovergangen. Hier is het België, maar 25 meter naar links en 25 meter naar rechts is het weer Nederland.’

Baarle is daardoor altijd een smokkelaarsdorp geweest: boter, tabak, alcohol en nog veel meer, verhaalt Kipping. Maar hij onderstreept wel dat het vuurwerk dat hij en zijn collega’s in België verkopen, volstrekt legaal is, en voldoet aan alle Europese richtlijnen. ‘Het is nu alleen in Nederland verboden’, zegt Kipping, die zelf Nederlander is. ‘Het is te vergelijken met een Belg die in een coffeeshop in Nederland zijn wiet koopt – dat is hier in België weer verboden.’

Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Beetje leuk leven

Ook bij Loots Vuurwerk, in een straat verderop, staan Nederlanders te wachten op hun beurt om dozen met knalpotten, cakeboxen, compounds of fonteinen af te halen. ‘Je kunt niet alles verbieden’, vindt Danny uit Brabant. ‘Je moet ook een beetje leuk leven. Anders krijg je alleen maar meer gezeik.’

Bovendien klaagt hij dat de ‘hoge heren’ zelf niet eens de eigen regels volgen: ‘Kijk naar de koning die naar Griekenland vliegt of Grapperhaus en zijn bruiloft – dat is toch één grote grap.’

De 16-jarige Scott en zijn vader Hugo (50) en vriend Bjorn (17) lopen met dozen vol vuurwerk in de arm over straat. ‘Ik was echt niet van plan om met oudjaar stil op de bank te gaan zitten en om 12 uur naar Netflix te kijken’, zegt Scott. ‘Er gaat bij ons echt wel wat de lucht in.’ Ze komen uit Zuid-Holland, een uurtje rijden. ‘Ach, de jongens willen wat vertier’, zegt Hugo. ‘Het is wel traditie hè.’

Verder lezen: Hoe zwaar belast vuurwerk de spoedeisende hulp?

De vuurwerkbranche probeerde met een advertentie vol claims een verbod af te wenden. Daarbij ziet ze (bewust) wat data over het hoofd.

Het is officieel: consumentenvuurwerk gaat in de ban bij de komende jaarwisseling. De verkoop en het afsteken zijn verboden. Dat heeft het kabinet vrijdag besloten. Voor de vuurwerkbranche ligt 40 miljoen euro klaar ter compensatie van de financiële schade. Afstekers moeten 100 euro boete betalen en krijgen een aantekening op hun strafblad. 

Meer over