'Nederlanders doen niets onoorbaars'

Hij is de nieuwe working class hero in IJmuiden. Ex-Hoogovensbestuurder Aad van der Velden heeft de Russische revolutie bij staalbedrijf Corus aangegrepen om de Nederlandse belangen veilig te stellen....

Van onze correspondent Peter de Waard

Hij wil niet alleen een luis in de pels zijn. Hij wil constructief meewerken aan het oplossen van de crisis bij Corus. 'De taal van de huidige bestuursvoorzitter Philippe Varin spreekt mij aan. Maar er is Nederlandse know-how nodig om het daadwerkelijk uit te voeren.'

Aad van der Velden (63) is bezig met van de spectaculairste comebacks in de Nederlandse bedrijfsgeschiedenis. In de zomer van 2000 verdween hij geruisloos bij het staalbedrijf Corus, na een conflict met het bestuur. Nu wil de Russische miljardair Alisher Oesmanov die een belang van 13,4 procent in het bedrijf heeft opgebouwd, hem als commissaris in de board, het topbestuur van het bedrijf.

Oesmanov had in april nog onvoldoende steun om zijn voorstel door de algemene aandeelhoudersvergadering te krijgen. Maar in het najaar moet Van der Velden alsnog zijn zetel in de board krijgen.

De voorjaarsrevolutie is mislukt. Nu een nieuwe poging in het najaar? 'De huidige board zal naar de wens van de grootaandeelhouder moeten luisteren. Er moet bij Corus wat gebeuren en of ik daar dan wel of niet een rol in speel is op dit moment niet de belangrijkste vraag.'

U was zelf bestuurder van Hoogovens in 1999 bij de fusiebesprekingen. Zijn de problemen en het gebrek aan efficiy bij British Steel door de Nederlanders onderschat? 'Neen. We hebben echter de capaciteit om daar verbetering in te brengen overschat. Tijdens de fusie-onderhandelingen zijn er goede afspraken gemaakt over herstructureringen. Maar nadat de fusie was beklonken hebben de Britten zich niet aan het businessplan gehouden. Toenmalig presidentcommissaris Brian Moffat is er met de bal vandoor gegaan. Hij heeft de Nederlanders weg gewerkt en heeft zijn eigen mensen benoemd. Resultaat: drie miljard euro verlies bij de Britse bedrijven.'

En daarom heeft u ontslag genomen? 'Ja. Zo werd in de aanloop naar de fusie afgesproken de onrendabele British Steel-vestiging in Llanwern te reorganiseren. Maar wat besloten Moffat en de board in augustus 2000? Om daar 60 miljoen euro te investeren in de renovatie van hoogoven 3. Ik weigerde dat uit te voeren. Je investeert toch niet in een installatie die je wilt gaan sluiten.'

Is het niet na geweest van de Nederlanders om het businessplan over reorganisaties niet juridischdicht te timmeren? 'Ik spreek liever over hervormingen dan reorganisaties, aangezien dat begrip voor mij ruimer is. Het ware beter geweest de afspraken contractueel vast te leggen, maar de vraag blijft ook dan in hoeverre die afdwingbaar zijn.'

Wat moet er in Groot-Brittannirecies gebeuren, wat niet is gebeurd? 'De hirchie moet worden aangepakt. We moeten de capaciteit van alle werknemers beter uitnutten. Er moet meer verantwoordelijk en autoriteit worden gelegd bij het lagere echelon. Daarnaast moet de capaciteit van de British Steel-bedrijven net als bij Hoogovensworden afgestemd op de renderende verkoop. Niet zoveel mogelijk produceren en dan pas proberen te verkopen. Maar alleen producten maken waarmee geld kan worden verdiend.'

Maar je kan toch niet een staalfabriek het ene jaar sluiten omdat er onvoldoende winst wordt gemaakt en volgend jaar weer openen als de markt is aangetrokken? 'Natuurlijk is de markt cyclisch, maar daar moet je bij de selectie van de markten rekening mee houden. Verder moet je streven naar een betere klant-leverancierrelatie, zodat je ontzien wordt bij de vermindering van bestellingen. Dit proces is niet alleen in IJmuiden gebeurd maar ook bij bijvoorbeeld het Arcelor, het grootste Europese staalbedrijf.'

Inmiddels zijn talrijke herstructureringen in Groot-Brittannioorgevoerd. British Steel heeft eind dit jaar nog maar 22.500 werknemers tegen 250 duizend in de jaren zeventig. Moeten er daar nog meer ontslagen vallen? 'Dat hangt af van de hervormingen. Maar er zullen capaciteitsaanpassingen nodig zijn. De Britse bedrijven zijn nog steeds te veel versnipperd, waardoor de transportkosten hoog zijn. Ook is de kostprijs te hoog, in vergelijking tot de concurrentie.' De Nederlanders hebben de wijsheid in pacht? 'Veel van deze voorstellen staan haaks op de Britse tradities. Er moet daarom meer Nederlandse inbreng komen, omdat daar al met dat bijltje is gehakt. Van de huidige acht leden van de board komen er nog maar twee uit Nederland.' Wat denkt u daar te kunnen bereiken als een van de acht? 'Ik zal alleen geen wonderen kunnen verrichten. Ik wil daarom samen optrekken met de andere leden van de board. De analyse van de huidige bestuursvoorzitter Philippe Varin over de problemen -de silomentaliteit, gebrek aan leiderschap -spreekt mij ook aan.'

Wie heeft u voor de functie van commissaris benaderd? 'Farhad Moshiri van Gallagher Investment, de rechterhand van Oesmanov, heeft mij gebeld. Wie hem heeft getipt weet ik niet. Ik heb daarna in Londen een gesprek gehad met Moshiri en Lord Owen. We hebben onze ideenaast elkaar gelegd en die bleken congruent te zijn. Ze vroegen mij daarna om commissaris te worden.'Maar u bent geen pion van Oesmanov?

'Beslist niet. Mijn drijfveer is slechts dat ik mij oprecht zorgen maak over de toekomst van het bedrijf. Ik heb Oesmanov zelfs nooit ontmoet. Ik heb hem alleen door de telefoon gesproken. Het enige gespreksonderwerp was mijn onafhankelijkheid die hij ten volle onderschreef.'

Kwade tongen beweren dat het Oesmanov te doen is om zoveel mogelijk ijzererts te slijten?

'Wat zijn drijfveren zijn, weet ik niet precies. Mij gaat het om het bedrijf zelf. Ik dans niet naar zijn pijpen. Logistiek is het overigens niet logisch om ijzererts van zijn mijnen in de Oeral naar IJmuiden te halen. Dat is veel te duur.'

Maakt u deel uit van een Nederlandse kongsi van ontevreden ex-Hoogovens-bestuurders? 'Ik heb vriendschapsbanden met een aantal ex-bestuurders en in die hoedanigheid spreek ik ze. Ook zij hebben zorgen. Maar er is geen kongsi die samenspant. Er zijn geen onoorbare praktijken.'

De voormalige Hoogovens-bestuurders hebben de aluminiumdivisieopgebouwd. Het moet uitermate zuur voor ze zijn dat die dreigt te worden afgestoten. Wilt u daar een stokje voor steken? 'Als aan de door de Nederlandse raad van commissarissen en COR gestelde voorwaarden wordt voldaan, ben ik niet tegen verkoop. Maar dat is nog niet gebeurd. Verkoop moet een strategisch belang zijn en geen financieel belang. En daarnaast moet je je de vraag stellen wanneer je het moet doen. Het lijkt gezien de prijzen niet bepaald het geende moment.

Is er een cultuurkloof tussen Britten en Nederlanders? 'Er is een cultuurkloof, maar dat is geen typisch Corus-probleem. Je moet die verschillen echter wel signaleren en er iets aan doen. Corus heeft die problemen onderschat, zo niet totaal ontkend. Bij de fusie is wel een commissie opgericht die de verschillen had moeten onderzoeken, maar die stierf al snel een stille dood.'

Is het uiteindelijke doel de fusie ongedaan te maken?

'Nee. Ik wil juist mikken op het alsnog welslagen van de fusie.'

En als dat niet lukt? Krijgen we dan een Corski? 'Als het niet lukt moeten we ons opnieuw bezinnen. Daar heb ik wel gedachten over, maar laten we eerst voor de fusie gaan.'

Meer over