Nieuws

Nederland wordt weer actiever in Mali, ondanks zorgen over Russische huurlingen in Mali

Nederland levert vanaf midden november zes maanden een C-130 transportvliegtuig met 88 militairen aan Minusma, de VN-missie in Mali. De Kamer stemt in met de kleine en tijdelijke bijdrage, ondanks zorgen over de mogelijke ontplooiing van Russische huurlingen in het land.

Nederlandse commando’s van het KCT (Korps Commando Troepen) tijdens een patrouille richting de stad Bakal in Mali. Beeld ANP
Nederlandse commando’s van het KCT (Korps Commando Troepen) tijdens een patrouille richting de stad Bakal in Mali.Beeld ANP

In het debat hierover zei Ruben Brekelmans (VVD) aanvankelijk dat het voor zijn partij een situatie van ‘of of’ is. Daarmee leek hij te suggereren dat als er daadwerkelijk huurlingen van het beruchte Russische bedrijf Wagner actief worden, Nederland zijn bijdrage moet stoppen. Maar demissionair minister van Buitenlandse Zaken Ben Knapen zei dat hoewel Mali recentelijk helikopters van Rusland heeft gekocht, er over de komst van Wagner-huurlingen ‘op dit moment, voor zover bij ons bekend, geen afspraken’ zijn.

Ook waarschuwde hij voor een overreactie als er wel een klein aantal Russische huurlingen actief zou worden in het land. Dat zou betekenen dat je ‘voor heel weinig geld wel heel veel destabilisatie’ kunnen organiseren. De Russische minister van Buitenlandse Zaken Lavrov zei eerder dat er ‘een legitieme basis’ voor is dat de Malinezen zich wenden tot ‘private Russische bedrijven’.

Sinds Frankrijk in mei aankondigde zijn aanwezigheid in het land te willen verminderen, flirt de tijdelijke regering van Mali met andere opties. Russische Wagner-huurlingen traden eerder op in Oost-Oekraïne en Syrië en zijn actief in Libië, Centraal Afrikaanse Republiek, Madagaskar, Mozambique, Soedan en een handvol andere Afrikaanse landen (waar ze bekend staan om hun wreedheden). Na berichten in Afrikaanse media over een op handen zijnde deal met Mali dreigden de Franse president Macron en andere westerse spelers (zoals de EU) met ‘ernstige gevolgen’. Knapen voegde zich woensdag in dat koor.

Effectiviteit

Het debat over Mali is het eerste in zijn soort sinds de dramatische terugtrekking uit Afghanistan en de overrompeling van de pro-westerse regering in Kabul door de Taliban. Deze roept vraagtekens op over het effect van de twintig jaar durende westerse poging in dat land – met opoffering van duizenden levens en investering van honderden miljarden dollars – democratie en stabiliteit te brengen.

Maar deze ervaring schrikt kabinet noch een meerderheid van de Kamer af van stabilisatiepogingen elders, bleek donderdag. Defensie was vijf jaar actief in Mali (tot april 2019) en werd er vooral geconfronteerd met de manco’s in de eigen organisatie en de kwetsbaarheid van het materieel. Aan discussies over de effectiviteit van de inzet kwam men nauwelijks toe.

Ditmaal heerst daarover – gezien de afwezigheid van gezag in grote delen van het land, dat is gevuld met een onfortuinlijke mix van spanningen, banditisme en jihadisme – bescheidenheid. Knapen sprak van ‘het zoveel mogelijk voorkomen van destabilisering, omwille van de mensen daar en omwille van onszelf’. Hij sprak tegen dat er de afgelopen acht jaar (sinds de Fransen en de VN-missie daar actief zijn) helemaal geen vooruitgang is geboekt.

Solidariteit

Toch veroorloofde Sjoerd Sjoerdsma (D66) zich een rebels signaal. Hij steunde een door SP en Denk ingediende motie die vraagt om de Nederlandse deelname met zes militairen aan een EU-trainingsmissie van het Malinese leger op te schorten. Niet alleen omdat er het afgelopen jaar maar liefst twee militaire coups in het land waren, maar ook omdat een omvangrijk VN-rapport recentelijk concludeerde dat de talloze mensenrechtenschendingen van leger en politie in het land nooit hebben geleid tot strafrechtelijke vervolging.

Knapen erkende dat de trainingsmissie iets wegheeft van ‘krabben aan beton’, maar hij herinnerde eraan dat andere Europese landen, zoals Duitsland, honderden mensen aan de missie gecommitteerd hebben. Daarmee sloop via de achterdeur een oude waarheid binnen in debatten over militaire inzet: solidariteit betonen aan bondgenoten is vaak belangrijker dan de vraag naar de effectiviteit van de inzet.

Meer over