ANALYSE

Nederland wordt nog dieper meegezogen in het Russisch-Oekraïens moeras

Kiev heeft gisteren een diplomatieke bom laten ontploffen met de bewering dat een groep saboteurs in opdracht van de Russische geheime dienst een aanslag wilde plegen op een Nederlandse regeringsdelegatie onder leiding van minister van Buitenlandse Zaken Bert Koenders. Als de bewering klopt, zal dat tot een definitieve breuk met Rusland leiden. Maar als blijkt dat Oekraïne het incident uit zijn duim heeft gezogen, is de schade niet minder groot. Dat zou het imago van de nieuwe, pro-Europese bondgenoten van Nederland in Kiev danig ondermijnen.

Bert Lanting
Nederlandse experts overzien de berging van wrakstukken van vlucht MH17 in het oosten van Oekraïne op een foto van afgelopen weekend. Beeld afp
Nederlandse experts overzien de berging van wrakstukken van vlucht MH17 in het oosten van Oekraïne op een foto van afgelopen weekend.Beeld afp

Volgens Valentin Nalivajtsjenko, het hoofd van de Oekraïense veiligheidsdienst SBOe, zou de Russische veiligheidsdienst FSB achter de plannen voor de aanslag hebben gezeten. Op een persconferentie in Kiev liet de SBOe-chef videobeelden van het verhoor van één van de arrestanten zien. Daarop vertelt een vrouw, van wie het gezicht onherkenbaar is gemaakt, dat de groep in de Russische stad Tambov getraind was door de FSB. Vervolgens zouden zij de opdracht hebben gekregen een aanslag te plegen tijdens het bezoek van Koenders aan de Malysjev-tankfabriek in Charkov op 8 november. Koenders was daar voor een ceremonie bij het vertrek van vijf kisten met de stoffelijke resten naar Nederland. De FSB zou de groep ook wapens en explosieven hebben geleverd.

Met de beschuldiging van Nalivajtsjenko raakt Nederland opnieuw volstrekt onverwacht betrokken bij het conflict tussen Rusland en Oekraïne. Eerst werd Nederland overvallen door het neerhalen van MH17, nu moet Den Haag opnieuw zijn weg zien te vinden in de mist van andermans oorlog. En net als met het achterhalen van de exacte toedracht van de ramp met MH17, zal het ook uiterst lastig worden in dit geval de waarheid vast te stellen.

Gewapende pro-Russische separatisten bij de plek waar wrakstukken van vlucht MH17 liggen. Beeld epa
Gewapende pro-Russische separatisten bij de plek waar wrakstukken van vlucht MH17 liggen.Beeld epa

Oorlogspropaganda

Zowel Moskou als Kiev bedrijft sinds het uitbreken van het conflict in het oosten van Oekraïne soms duidelijk oorlogspropaganda. De pro-Russische rebellen maken melding van massagraven, die later niet blijken te bestaan. Op zijn beurt spreekt Kiev tegen dat het soms zware wapens tegen woonwijken inzet, hoewel onafhankelijke waarnemers dat toch hebben vastgesteld.

Vooral als het om het neerhalen van het Maleisische toestel gaat, verspreiden beide zijden dubieuze berichten. Zo bestaat er twijfel aan de echtheid van gesprekken tussen rebellenleiders die de Oekraïense veiligheidsdienst vlak na het neerhalen van het toestel zouden hebben onderschept. Andersom heeft ook Rusland aantoonbaar geknoeid met bewijsmateriaal waaruit moest blijken dat Oekraïne achter het neerhalen van MH17 zat.

Kiev liet gisteren beelden zien van in beslaggenomen explosieven, maar het bleef onduidelijk waarom de aanslag niet doorging, hoewel de saboteurs pas twee dagen na het bezoek van Koenders werden opgepakt. Ook is niet helemaal duidelijk welk motief Moskou voor de aanslag zou hebben. Volgens Nalivajtsjenko was het de bedoeling het onderzoek naar de ramp te verstoren, maar dan zou het makkelijker zijn geweest dat te doen op de rampplek, die in handen is van de pro-Russische rebellen. Of hoopte Moskou Kiev de schuld in de schoenen te schuiven door de aanslag juist in Charkov te laten plegen, waar de Oekraïense regering de scepter zwaait?

Zeker is dat Oekraïne na de persconferentie van Nalivajtsjenko antwoord zal moeten geven op veel vragen. Voor Nederland betekent het dat het nog dieper wordt meegezogen in het moeras van het Oekraïens-Russische conflict.

Een pro-Russische separatist bij een tank die werd buitgemaakt op het Oekraïense leger. Beeld afp
Een pro-Russische separatist bij een tank die werd buitgemaakt op het Oekraïense leger.Beeld afp
Meer over