Nederland wil Rwandese verdachte uitzetten

De van volkerenmoord verdachte Rwandees Jean-Claude I. verzet zich tegen uitlevering aan zijn voormalig thuisland. Volgens I. maakt het belabberde Rwandese rechtssysteem een eerlijk proces onmogelijk en is zelfs zijn leven bij terugkeer niet zeker.

VAN ONZE VERSLAGGEVER WILLEM FEENSTRA

DEN HAAG - De zaak is saillant omdat uitgerekend Nederland de afgelopen jaren flink heeft geïnvesteerd in het rechtsstelsel van het Afrikaanse land.

Dinsdag was in de rechtbank van Den Haag de eerste zitting in de uitleveringszaak van I. Dat is een primeur. Nog nooit stuurde Nederland een Rwandees terug voor berechting. Het rechtssysteem in het land was wankel en de politieke situatie instabiel. Wat een verdachte te wachten stond als hij voet zette op Rwandese bodem, wist eigenlijk niemand.

Maar dat is veranderd, claimen het Openbaar Ministerie (OM) en het ministerie van Veiligheid en Justitie. De afgelopen jaren investeerde Nederland onder de noemer van ontwikkelingssamenwerking minimaal 32 miljoen euro in de veiligheid en rechtsorde van de republiek in Centraal-Afrika. Zo werd geld uitgetrokken voor de bouw van een gevangenis die aan internationale eisen voldoet en reisden Nederlandse rechters af naar Rwanda om hun collega's les te geven.

Die inspanningen hebben hun vruchten afgeworpen, concludeerde ook de officier van justitie dinsdag. 'De doodstraf is er in 2007 al afgeschaft. Nu is er ook een gevangenis die voldoet aan internationale normen.' Volgens het OM zou uit allerlei rapportages bovendien blijken dat het rechtsstelsel in Rwanda tegenwoordig betrouwbaar is.

Maar het OM is niet objectief als het om Rwanda gaat, vreest Michiel Pestman, advocaat van I. Volgens hem zijn de banden tussen Nederland en het Afrikaanse land veel te nauw. 'Nederlandse rechters doceerden Rwandese rechters. Als leraar ga je er altijd van uit dat hetgeen je vertelt ook blijft hangen. Bovendien: als je mensen persoonlijk kent, is het moeilijk er iets onaardigs over te zeggen.'

De kans dat I. in Rwanda een eerlijk proces krijgt, is volgens Pestman klein. 'De Nederlandse autoriteiten sluiten hun ogen voor de consequente mensenrechtenschendingen daar. Rwandese rechters zijn niet onafhankelijk, ze worden beïnvloed door het regime van president Kagame. En Jean-Claude I. staat al jaren in de warme belangstelling van Kagame omdat hij vanuit het buitenland oppositie voert.'

Het OM verwerpt die kritiek. Recente uitspraken van rechters in onder meer de VS, Canada en Zweden, die Rwandezen terugstuurden voor berechting, zouden aantonen dat er met het rechtssysteem in het land weinig meer mis is. 'De onafhankelijkheid van de rechtelijke macht is voldoende gewaarborgd', aldus de officier van justitie. In Rwanda werden in 1994 naar schatting 800 duizend Tutsi's en gematigde Hutu's stelselmatig vermoord. Volgens de Rwandese justitie maakte Jean-Claude I. zich destijds schuldig aan genocide, oorlogsmisdaden, misdrijven tegen de menselijkheid en foltering. Hij zou als leider van een gewapende militie Tutsi's hebben vermoord en hun huizen hebben verbrand.

I., zoon van een Hutu-vader en Tutsi-moeder, ontkent alle betrokkenheid. Het uitleveringsverzoek van Rwanda noemt hij 'wakker worden in de donkerste nachtmerrie', mede omdat zijn vader en broer in de jaren negentig door regeringsmilitairen werden afgevoerd en sindsdien spoorloos zijn.

Begin december wordt het uitleveringsproces voortgezet.

undefined

Meer over