nieuws

Nederland vierde op ranglijst belastingparadijzen

Nederland is wereldwijd nog altijd een van de belangrijkste knooppunten op het gebied van belastingontwijking. Dit concludeert de internationale ngo Tax Justice Network op basis van haar tweejaarlijkse ranglijst.

null Beeld Hollandse Hoogte / Laurens van Putten
Beeld Hollandse Hoogte / Laurens van Putten

Alleen de Britse Maagdeneilanden, de Kaaimaneilanden en Bermuda spelen volgens de organisatie een grotere rol in belastingontwijking dan Nederland. In 2019, toen de index voor het eerst werd uitgebracht, stond Nederland ook al op de vierde plaats.

De onderzoekers maken voor het samenstellen van de lijst gebruik van een puntensysteem. Aan de hand daarvan ‘meten’ ze onder meer in hoeverre de wetten van een land belastingontwijking van bedrijven toelaten, hoeveel geld multinationals via regelingen door een land pompen en hoe transparant het stelsel is.

Tax Justice Network stelt dat hiaten in Nederlandse wetten ervoor zorgen dat belasting weglekt via rente-, royalty- en dividendstromen. Het stelsel voorziet in constructies met dubbele vrijstellingen en werkt het doorsluizen van winst naar belastingparadijzen in de hand.

Volgens Arnold Merkies, coördinator van Tax Justice Nederland, laten de onderzoeksresultaten zien dat de afgelopen kabinetten niet in staat zijn geweest om belastingontwijking grondig aan te pakken. ‘Hierdoor loopt niet alleen Nederland overheidsinkomsten mis, maar ook veel andere landen. Met name voor ontwikkelingslanden is dat funest.’

Voortrekkersrol

Een woordvoerder van het ministerie van Financiën zegt in een reactie dat ‘het werk nog niet af is’, maar wijst erop dat Nederland wel degelijk hard aan de weg timmert om belastingontwijking aan te pakken. ‘Een van de belangrijkste maatregelen die vanaf dit jaar geldt is de bronbelasting op rentes en royalty’s. De effecten hiervan zijn nog niet meegenomen in de onderzoeksresultaten van Tax Justice Network.’

Nederland is van plan om een voortrekkersrol in te nemen als het gaat om het aanpakken van belastingontwijking op internationaal niveau, vervolgt de woordvoerder. ‘We hebben bijvoorbeeld een commissie ingesteld die onderzoek doet naar doorstroomvennootschappen. De staatssecretaris heeft nationaal al veel gedaan, nu gaan we internationaal verder.’

Tax Justice Nederland plaatst hier vraagtekens bij. ‘Wat je bij de invoering van nieuwe wetten vaak ziet, is dat er onder druk van de lobby gaten in worden geslagen.’ Hij neemt de wet voor bronbelasting op rentes en royalty’s als voorbeeld: die is volgens hem alleen ‘conditioneel’ van toepassing op belastingparadijzen. ‘Singapore, waar speciale regimes gelden voor multinationals, staat bijvoorbeeld niet op dat lijstje. Ook Europese landen zijn hiervan uitgesloten, terwijl Ierland en Luxemburg notoire belastingparadijzen zijn.’

Fantoominvesteringen

De conclusies van Tax Justice Network staan niet op zichzelf. Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) bracht in september 2019 een rapport uit over zogeheten ‘fantoominvesteringen’: geldstromen die geen echte investeringen zijn. Deze stromen worden door landen heen gesluisd om belastingbetaling te ontlopen. De helft van die wereldwijde stromen loopt via Nederland en Luxemburg, concludeerde het IMF.

Onlangs bleek dat Google in acht jaar tijd 128 miljard euro via een Nederlandse dochteronderneming naar belastingparadijs Bermuda heeft gesluisd. Het techbedrijf betaalde daarover in Nederland zo'n 25 miljoen euro belasting. Ook de vier grootste tabaksfabrikanten ter wereld sluizen jaarlijks voor 7,5 miljard via Nederland door naar Bermuda om belasting te ontwijken, bracht journalistencollectief The Investigative Desk vorig jaar aan het licht.

De top-10 van landen die volgens Tax Justice Network het hoogst scoren op het gebied van belastingontwijking:

1. Britse Maagdeneilanden
2. Kaaimaneilanden
3. Bermuda
4. Nederland
5. Zwitserland
6. Luxemburg
7. Hong Kong
8. Jersey
9. Singapore
10. Verenigde Arabische Emiraten