Nieuws

Nederland stopt voorlopig met Janssen-vaccin, De Jonge wacht EMA-advies af

De eerste levering van het vaccin van Janssen, die maandag in Nederland is aangekomen, blijft tot zeker volgende week liggen in de opslag in Oss. Minister Hugo de Jonge (volksgezondheid) wil eerst het advies afwachten van het Europees geneesmiddelenagentschap dat volgende week wordt verwacht. ‘De veiligheid staat voorop’, aldus De Jonge.

De eerste vaccins van farmaceut Janssen uit Leiden komen aan bij distributiecentrum Movianto in Oss, en daar blijven ze voorlopig ook. Beeld ANP
De eerste vaccins van farmaceut Janssen uit Leiden komen aan bij distributiecentrum Movianto in Oss, en daar blijven ze voorlopig ook.Beeld ANP

Na het vaccin van AstraZeneca zijn ook bij dit vaccin vermoedens van ernstige bijwerkingen. Dinsdag legde de Amerikaanse medicijnautoriteit FDA het prikken met Janssen stil. Zes volwassen vrouwen onder de 48 jaar die met dit vaccin waren ingeënt, zijn getroffen door ongewone bloedstollingen, in combinatie met een verlaagd aantal bloedplaatjes. Dit ziektebeeld is vergelijkbaar met de zeldzame bijwerking van het AstraZeneca-vaccin. Het EMA onderzoekt nu deze meldingen, in samenwerking met de Amerikaanse medicijnautoriteit.

Na de prikstop in Amerika had vaccin-ontwikkelaar Janssen de Europese landen verzocht om de al geleverde Janssen-vaccins nog niet in te zetten. Maar het EMA zei woensdag in een verklaring dat het agentschap gedurende zijn onderzoek bij het eerdere standpunt blijft: dat de risico’s van het vaccin vooralsnog opwegen tegen de mogelijke bijwerkingen.

Bij het vaccin van AstraZeneca was dat eerder deze maand ook het eindadvies van het EMA. Het Europees Geneesmiddelenbureau adviseerde daarbij dat die mogelijke bijwerking in de bijsluiter van het AstraZeneca-vaccin moet komen te staan. Toch besloot minister De Jonge vorige week het vaccin van AstraZeneca niet langer toe te dienen aan personen jonger dan zestig jaar, na een gelijkluidend advies van de Gezondheidsraad.

De eerste Nederlandse levering van zo’n 80 duizend Janssen-vaccins was deels bestemd voor de ziekenhuizen. Die waren van plan daarmee vanaf donderdag hun nog niet gevaccineerde zorgmedewerkers te gaan inenten. Zij hadden stevig gelobbyd voor deze 35 duizend extra vaccins, bedoeld voor de ziekenhuismedewerkers die in de eerste vaccinatieronde in januari nog niet aan bod waren gekomen.

Teleurgesteld

Tot woensdagmiddag gingen de ziekenhuizen er nog van uit dat zij de vaccins van Janssen zouden krijgen. Na de verklaring van de minister waren zij teleurgesteld. ‘We hopen dat we dan volgende week hoe dan ook vaccins krijgen, wellicht dan dat van Pfizer’, reageert de woordvoerder van de Vereniging van Ziekenhuizen. ‘Wij hebben die beschermende prikken hard nodig.’

De overige geleverde vaccins van Janssen zouden naar medewerkers en cliënten in de geestelijke gezondheidszorg gaan. Zodra meer bekend is over hoe Nederland zal omgaan met het Janssen-vaccin, krijgen zij meer duidelijkheid over hun vaccinatie, aldus De Jonge.

Het vaccin van Janssen is het vierde in Europa goedgekeurde vaccin, na dat van Pfizer, Moderna en AstraZeneca. Maandag leverde de farmaceut Janssen zijn eerste lading vaccins aan een aantal Europese landen, waaronder Nederland. Na de Amerikaanse prikstop dinsdag besloot de farmaceut uit voorzorg voorlopig leveringen aan Europa te staken tot er meer bekend is over de bijwerkingen. In Nederland stond pas over twee weken een nieuwe levering van dit vaccin op de rol.

De ontwikkelingen rond het vaccin van Janssen leiden, net als eerder bij AstraZeneca, tot onrust. Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen zei woensdag dat Europa zich bij de komende aankopen van vaccins meer wil gaan richten op de zogeheten mrna-vaccins van Pfizer en Moderna, die dergelijke zeldzame maar ernstige bijwerkingen niet hebben. Volgens haar heeft Europa mogelijk nog veel nieuwe vaccins nodig; bijvoorbeeld om nieuwe varianten van het virus te kunnen bestrijden.

Onderhandelingen

De Europese Commissie is woensdag onderhandelingen begonnen over een derde contract met Pfizer/BioNTech voor toekomstige leveringen. Van der Leyen beklemtoonde dat dit niet betekent dat ze toekomstige nieuwe contracten uitsluit met farmaceuten die voor hun vaccins andere technieken gebruiken, zoals AstraZeneca en Janssen.

Op zijn vroegst volgende week wordt er dus meer duidelijk over hoe het vaccin van Janssen in Nederland gaat worden gebruikt. Na het oordeel van het EMA vraagt minister De Jonge mogelijk ook nog een nader advies van de Gezondheidsraad.

Het uiteindelijke oordeel is van groot belang voor de voortgang van de vaccinatiestrategie. Als minister De Jonge bijvoorbeeld zou besluiten ook het gebruik van het Janssen-vaccin te beperken tot 60-plussers, net als bij AstraZeneca, kan dat tot grote vertraging leiden. Want juist de jongere volwassenen zouden volgens de meest recente planning ingeënt worden met het Janssen-vaccin. Daarvan staan er dit kwartaal 3 miljoen doses op de rol, de meeste in juni.

Als het vaccin van Janssen helemaal niet meer zou worden ingezet, zou de vertraging van de vaccinatiestrategie zo'n zes weken bedragen, schat minister De Jonge. ‘Maar daarin is nog niet de nieuwe aangekondigde vervroegde levering van Pfizer meegenomen, van bijna 2 miljoen doses extra dit kwartaal. Ik ga er bovendien vooralsnog van uit dat we het vaccin van Janssen gewoon gaan inzetten.’