Nieuws

Nederland staat open voor ‘breed en gebalanceerd’ onderzoek van VN Mensenrechtenraad naar geweld tussen Israël en Palestijnen

Nederland staat open voor een ‘breed en gebalanceerd onderzoek’ van de VN Mensenrechtenraad naar het recente geweld in Israël en de Palestijnse gebieden. Dat heeft minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok donderdag gezegd tegen een Kamer die aandringt op een actievere Nederlandse rol.

Palestijnen nemen donderdag in het gebombardeerde Gaza-Stad de schade op.  Beeld Foto Fatima Shbair / Getty
Palestijnen nemen donderdag in het gebombardeerde Gaza-Stad de schade op.Beeld Foto Fatima Shbair / Getty

Blok benadrukt dat een ontwerpresolutie in de Mensenrechtenraad, waar komende week over onderhandeld wordt, zich niet eenzijdig op Israël mag richten. Hij doelt daarmee op het jaarlijkse agendapunt 7 van de raad: ‘mensenrechtensituatie in de Palestijnse gebieden en andere bezette Arabische gebieden’. Nederland is momenteel lid van de Mensenrechtenraad en zal er volgens Blok ‘met gelijkgezinde landen’ op toezien dat een eventueel onderzoek ‘alle betrokken partijen omvat en alle schendingen van het recht’.

De minister herinnerde eraan dat de hoofdaanklager van het Internationaal Strafhof onlangs aankondigde onderzoek te gaan doen naar mogelijke oorlogsmisdaden tijdens de Gazaoorlog van 2014 – en dat Nederland als ‘trotse gastheer’ altijd het recht van het Strafhof tot het doen van onderzoek verdedigt, ‘ook als kritiek komt van Israël of de Verenigde Staten’.

Antisemitisme

Nederland zal ook in EU-verband aandacht vragen voor de bestrijding van antisemitisme. Verder is het demissionaire kabinet door een ruime Kamermeerderheid – inclusief VVD en CDA – opgedragen ‘effectieve drukmiddelen’ in te zetten om beide partijen weer aan de onderhandelingstafel te krijgen. Volgens de indiener van die motie, Sjoerd Sjoerdsma (D66) is dat voor het eerst – en kan het wel degelijk effect sorteren. ‘Nederland heeft een soort sleutelrol in het Europese debat, omdat het door beide zijden in het conflict vertrouwd wordt. Als Nederland schuift, zou het voor een land als Duitsland moeilijker worden niets te doen.’

De Tweede Kamer toonde zich deze week in verschillende debatten een spiegel van de heftig botsende meningen in de samenleving over de recente geweldsuitbarsting in Israël en de Palestijnse gebieden. Soms vloog die, ook volgens de deelnemers zelf, uit de bocht. Zo erkende Jasper van Dijk (SP) donderdag ruiterlijk dat een door hem gemaakte vergelijking waarbij de Palestijnen Pietje Bell zijn en Israël Robocop ‘zeer ongelukkig had uitgepakt’. Hij sprak wel van oorlogsmisdaden aan beide kanten, die het kabinet aan Israëlische zijde ‘pijnlijk genoeg’ niet wilde erkennen. ‘Daarmee legitimeert het kabinet oorlogsmisdaden.’

Op zijn beurt sprak Tunahan Kuzu van Israëlische ‘staatsterreur’ en betichtte hij het land ervan dat ‘bewust kinderen worden vermoord’. Op haar beurt sprak Sylvana Simons van ‘apartheidswetten’ en ‘etnische zuiveringen’ door Israël, verwijzend naar rapporten van mensenrechtenorganisaties. Gert-Jan Segers (ChristenUnie) noemde dat ‘misplaatst’, omdat Israël een ‘multicultureel en multireligieus’ land is – en ‘omdat Joden zelf zo’n beetje in het hele Midden-Oosten uit hun huizen verdreven zijn.’ Ook de SGP, Forum en de PVV namen het volmondig voor Israël op in het debat. Raymond de Roon zei er ‘misselijk’ van te worden dat ‘links zijn pijlen vooral op Israël richt’. Dezelfde kwalificatie gebruikte hij voor ‘hordes antisemieten’ die vrij baan kregen in de steden.

Proxyoorlog

Zo werd duidelijk dat het Israëlisch-Palestijnse conflict tegenwoordig twee ‘fronten’ kent: er is het conflict zelf – en wat premier Rutte woensdag de proxyoorlog noemde: het debat erover in Nederland zelf. Dat debat, schreef onderzoeker Peter Malcontent (en auteur van Nederland, Israel & Palestina, een open zenuw) al in 2018 in Clingendael Spectator, heeft ‘steevast een explosief karakter’.

Dat de situatie in ons eigen koninkrijk ook in het verleden soms net zo belangrijk was als die in het Midden-Oosten, blijkt uit Malcontents vaststelling dat in de jaren na 1945 de sympathie voor de Joodse onafhankelijkheidsstrijd in het openbaar niet volmondig beleden werd ‘uit angst de islamitische bevolking van Nederlands-Indië op de tenen te trappen.’ Pas toen Indië was verloren, aldus de Utrechtse historicus, ‘ontwikkelde Nederland zich rap tot het meest pro-Israëlische land van Europa’. Maar ook dat is geschiedenis. De tijd dat Sjaloomscholen (verwijzend naar het Hebreeuwse woord voor vrede) als paddenstoelen uit de grond rezen, of dat een grote groep Nederlandse musici gezamenlijk Shalom from Holland zong, is al tientallen jaren voorbij.

Middenpartijen verdedigen in de jongste crisis hun evenwichtsoefening die zowel Israëls recht op zelfverdediging erkent tegen Hamasraketten (zolang dit ‘proportioneel’ is en ‘binnen de grenzen van het internationaal recht’) én het feit Israël het internationaal recht schendt met zijn nederzettingenpolitiek.

Het kabinet, zei Rutte woensdag, ‘stelt zich ten doel in onze politiek te voorkomen dat wij worden gezien als pro-Israël of pro-Palestijns’. Nederland probeert juist ‘een equilibrium te houden’ volgens Rutte, omdat Nederland alleen op die manier een bescheiden rol kan spelen. Dat doet het onder meer in de trilaterale dialoog met Israël en de Palestijnse gebieden die het vinden van oplossingen voor praktische problemen wil faciliteren. Het verwijt van linkse partijen dat hij zich bedient van een eenzijdige, pro-Israëlische aanpak verwierp hij. ‘Wat betreft die proxyoorlog hier zeggen wij: zullen we proberen een klein stapje vooruit te zetten in plaats van elkaar voortdurend de maat te nemen?’

Meer over