Nederland moet eens in de spiegel kijken

Te veel repressie van 'ontoelaatbare' ideeen te weinig repressie van ontoelaatbaar gedrag, dat is onze bijdrage aan de dood van Theo van Gogh geweest, constateert Jan Kuitenbrouwer....

Theo van Gogh werd vermoord door twee daders: een Marokkaan en een Nederlander.

Herman vroeg zich in de Volkskrant (3 november) af 'wie wij allemaal hebben toegelaten en hun gang hebben laten gaan', maar Mohammed B¿is hier helemaal niet toegelaten, hij werd hier geboren en groeide hier op. Sterker, van de tot nu toe negen arrestanten in de zaak is hij de enige Nederlander, degene die het beulswerk verrichte. Toeval? Als we hier uitsluitend met een moslimextremistisch exces te maken hebben, waarom gebeurt dit dan niet in BelgiFrankrijk en Duitsland? Die andere brute liquidatie waarvan we nog nauwelijks bekomen zijn, de moord op Fortuyn, was het werk van een autochtone, gereformeerd opgevoede milieuactivist.

Volkert en Mohammed, wat hebben ze gemeen? Hun doelwit was geen land of volk, geen instituut of symbool, zoals bij veel 'normale' terreur-acties, maar een mens. Zij stelden geen politieke eisen. Ze opereerden alleen en doodden een individu dat zij onverdraaglijk vonden. In die zin passen ze ook in de nieuwe Nederlandse traditie van persoonlijke, gewelddadige onverdraagzaamheid, ook wel 'zinloos geweld.'

Ook groeiden ze beiden op in het Nederland van na de jaren zestig. In het land van Moet Kunnen. Waar buren, winkeliers, leraren, badmeesters, scheidsrechters en supporters, buschauffeurs, conducteurs en treinpassagiers bedreigd en mishandeld worden zonder dat er wordt ingegrepen. Waar je doodgeschopt kunt worden om een opmerking. Waar aso's als de Tokkies op het schild geheven worden. In Moet Kunnenland, dat misschien wel waarden kent, maar geen normen stelt. Waar de leiders laf zijn en de mensen laks. Of out of control. In het land van Theo van Gogh.

De hooligans van de Diamantbuurt, gedragen die zich zo omdat ze Marokkaan zijn? Of omdat ze te weinig Nederlander zijn? Glen Mills, waar veel ontspoorde jongeren 'genezen', is geen instituut voor religieuze deprogrammering, maar voor maatschappelijke heropvoeding. Glen Mills werkt niet omdat ze daar de islam uit jongeren halen, maar omdat ze Nederland erin stoppen. In een stoomcursus burgerschap, of noem het burgermansfatsoen, die moet compenseren wat wij decennialang verzaakten.

Volkert en zijn kameraden pleegden vele gewelddaden, van bomaanslagen en brandstichting tot juridische terreur, Volkerts persoonlijke specialisme. Een milieu-inspecteur werd dood in de bossen gevonden. De CD kreeg een brandbom door het raam, de secretaris belandde in een rolstoel. Het werd vergoelijkt, gedoogd, als een vorm van politieke folklore, als een charmante verworvenheid haast, van een vrijgemaakte natie. 'Uw rechtsstaat is de onse niet' riepen de krakers. We lezen het terug in zijn brief.

De moordenaar van Terra-docent Hans van Wieren, Murat D., is een Turk, maar zijn rolmodel is geen mullah of ayatollah, maar Tupak Shakur, een gangsterrapper met een vergulde uzi, die stierf in een drive-by en de held is van kansarme kids over de hele wereld. Tupak's teksten zijn gevaarlijk, vinden ze in de VS, daarom krijgen ze een waarschuwingslabel. In Nederland noemen wij dat 'censuur'. Dat moet hier allemaal kunnen.

Nee, liever dan ontoelaatbaar gedrag onderdrukken wij 'ontoelaatbare' idee De Nederlandse rechtsstaat: schop een oud vrouwtje omver en je bent thuis voor de thee, kwets een minderheid en je slaapt in de cel. En anders zijn er nog wel andere methoden om je in het gareel te krijgen: van een stil, sluipend ostracisme tot openlijke karaktermoord met termen als 'fascist', 'racist' en 'antisemiet', van een suggestief 'Das nie wieder' tot het ritueel aanroepen van Anne Frank. Alles in het nette natuurlijk, maar subliminaal doet het signaal z'n werk: dwarsdenkers zijn spelbrekers en spelbrekers krijgen straf. De o-zo correcte filmcriticus Peter Van Bueren had zijn analyse al klaar, een uur na de moord, bij RTLZ: 'Tja, hij vrer natuurlijk wel om.' Een gotspe!

Te veel repressie van ontoelaatbare ideeen te weinig repressie van ontoelaatbaar gedrag, dat is bijdrage aan de dood van Theo van Gogh. Vorige maand moesten de stadion-spreekkoren eindelijk zwijgen. Wat een ADOsupporter niet mag, is een cineast wel toegestaan?

Theo van Gogh werd door twee daders gedood, maar ook twee keer: met een pistool en een mes. Het wapen van het Westen en het wapen van het Oosten. Wij moeten naar het Oosten kijken, naar het moslimextremisme, natuurlijk, maar ook naar het Westen, naar onszelf.

Meer over