nieuws

Nederland koopt te weinig capaciteit in voor analyseren PCR-testen: in januari dreigt tekort

De laboratoriumcapaciteit voor coronatesten dreigt in januari te klein te worden. Vanwege de opmars van de omikronvariant bereiden GGD’s zich voor op zo nodig 200 duizend PCR-testen per dag in de teststraten, maar de nieuwe aanbesteding van het ministerie van Volksgezondheid voorziet slechts in labcapaciteit om er maximaal 100 duizend te analyseren.

Charlotte Huisman
Een arts-microbioloog plaatst rekken met PCR-tests in een testrobot.  Beeld ANP
Een arts-microbioloog plaatst rekken met PCR-tests in een testrobot.Beeld ANP

Programmadirecteur Jaap Eikelboom van de GGD-koepel GHOR meldde deze opschaling van de teststraten dinsdag in een briefing aan de Tweede Kamer. Volgens woordvoerder Sander Bruggeling van de Dienst Testen (ministerie van Volksgezondheid) wordt nu naarstig gezocht naar opties om de analysecapaciteit voor PCR-testen te vergroten. Aanvankelijk was het plan dat de GGD’s antigeen-sneltesten zouden afnemen als meer dan 100 duizend testen per dag nodig zijn. Die sneltesten gebruiken de GGD’s al nauwelijks meer. Ze zijn minder betrouwbaar en bewerkelijker. Bovendien zijn veel GGD-medewerkers nu nodig voor de boostercampagne, waardoor minder testpersoneel beschikbaar is.

Al voor de nieuwe aanbesteding voor de PCR-testen ingaat, blijkt deze dus veel te optimistisch begroot. Nederland blijkt niet voorbereid op de slechtst mogelijke scenario’s. Maar volgens Bruggeling is Nederland zeker niet te optimistisch geweest. ‘De omstandigheden zijn gewijzigd met de komst van de omikronvariant. Nu moeten we op zoek naar alternatieven.’

Op dit moment heeft Nederland nog beschikking over ruim voldoende testcapaciteit. Na de crisis in het najaar van 2020, toen de Nederlandse coronalabs het werk niet aankonden, sloot minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) buiten de Europese aanbestedingsregels om contracten met buitenlandse megalabs. Op zijn verzoek bouwden de internationale labconsortia Unilabs en Eurofins eind vorig jaar de twee eerste Nederlandse megalabs.

Europese aanbesteding

Afgelopen zomer, toen een groot deel van de Nederlanders was gevaccineerd, was volgens de Dienst Testen de crisis in de testcapaciteit voorbij. Daarom vond het ministerie van Volksgezondheid dat de coronatesten Europees aanbesteed moesten worden, volgens de regels. Laboratoria konden zich die zomer inschrijven voor 23 regionale testgebieden (per GGD) en voor een landelijke rol. Met de capaciteit van twee GGD’s die zelf hun analysecapaciteit regelen, heeft Nederland dan labcapaciteit voor 100 duizend PCR-testen, aldus het ministerie van Volksgezondheid.

De bedoeling was dat de gunning van deze aanbesteding in september van dit jaar zou ingaan. Maar door een reeks rechtszaken tegen de staat van laboratoria die bij de aanbesteding buiten de boot zijn gevallen – waarvan er vier deze week dienen in de Haagse rechtbank – is nu de verwachting dat dit pas begin 2022 gebeurt. Tot die tijd geldt nog de oude situatie met de ruime contracten die de minister in het najaar 2020 afsloot met de megalaboratoria, plus de medewerking van een dertigtal kleinere labs: bij elkaar goed voor zeker 200 duizend testen per dag.

Club van kleinere labs

Als de nieuwe gunning ingaat, gaat het in Utrecht gevestigde megalab van Unilabs een groot deel van de testen analyseren, met een club van kleinere labs rond het Hengelose LabMicta. Al in de zomer waarschuwde Unilabs dat de nieuwe aanbesteding uitging van een te laag aantal testen in een pandemie. In de huidige coronagolf nam het aantal door de GGD’s afgenomen testen in het najaar al geregeld toe tot ver boven de 100 duizend per dag.

Op vragen hierover aan minister De Jonge antwoordde diens woordvoerder dat de GGD’s gebruik zouden maken van sneltesten, mocht het maximale aantal beschikbare PCR-testen worden overschreden van de nieuwe gunning. Maar dit blijkt dus niet mogelijk. Dinsdagmiddag was deze woordvoerder niet bereikbaar voor commentaar.

Meer over