Column

'Nederland heeft zijn eigen Edward Snowden, en hij heet Brenno de Winter'

Is Brenno de W., in 2011 nog journalist van het jaar, echt de staatsvijand die de veiligheidsdiensten in hem zien?, vraagt Jean-Pierre Geelen zich af in zijn rubriek Medialogica.

OPINIE - Jean-Pierre Geelen
Brenno de Winter. Beeld YouTube
Brenno de Winter.Beeld YouTube

Nederland heeft zijn eigen Edward Snowden. Hij heet Brenno de Winter (42), gaat gekleed in 'normale kleding' en keek eens op een bankje 'geschrokken naar beneden op zijn laptop'. Hij zat een column te tikken - altijd verdacht. Die kenmerkende details hebben we te danken aan onze immer alerte veiligheidsdiensten, die lijvige rapporten produceren over de activiteiten van Brenno de W., in 2011 nog door het vakblad van journalisten uitgeroepen tot 'Journalist van het jaar'.

Brenno Johan Simon Aymard August Frans de Winter (Ede, 6 december 1971) (mededeling voor agent 007: deze geheime feiten zijn onbevestigde informatie uit Wikipedia en kunnen mede door verdachte op listige wijze zijn gemanipuleerd), kreeg landelijke bekendheid als 'onderzoeksjournalist', toen hij als voormalig ict-consultant erin slaagde de ov-chipkaart te 'kraken'. Ook wist hij met vervalste identiteitskaart ministeries, Tweede Kamer, politiebureaus en het Koninklijk Paleis binnen te komen. Hij publiceert erover in vakbladen en op websites.

Uit door hem opgevraagde politiegegevens (die je in de politiestaat Nederland dus gewoon krijgt) blijkt dat De Winter in de gaten wordt gehouden. Dienders brachten in kaart waar hij woont, en wie weet luisteren zij zijn telefoonverkeer af.

Betere behandeling
Het is natuurlijk volstrekt duidelijk dat de overheid en de burger Brenno de W. veel dank zijn verschuldigd. Hij verdient een betere behandeling dan die van verdachte en paria. Als het de overheid om veiligheid ging, zouden ze mensen als De Winter een megasalaris moeten bieden om hun beveiligingsmuren tot de grond toe te laten afbreken - teneinde sterker cement te kunnen produceren.

Groot gelijk ook dat De W. zich, gesteund door de beroepsorganisatie NVJ, verzet tegen die behandeling door de overheid. Laat ze boeven gaan vangen. Maar tegelijk zijn de woorden 'persbreidel' en 'censuur', zoals onder meer de site ThePostOnline die bezigde, vooral een pavlovreactie vol ouderwets idioom.

Dat de Dienst Bewaken en Beveiligen, verantwoordelijk voor de bewaking van het Koninklijk Huis, zo veel tijd en energie stopt in het volgen van een journalist die op een bankje een column zit te tikken, is vooral lachwekkend. Een zekere knulligheid heeft Nederlandse veiligheidsdiensten altijd gekenmerkt. De bewakingsdienst bedient zich in de verslaglegging over De Winter van onhandige formuleringen. Maar Nederlands was op school nooit het sterkste vak van oom agent.

Nu valt te lezen dat De Winter 'vermoedelijk bezig is met een artikel/reportage naar (sic) de beveiliging van instanties en overheidsdiensten'. 'Deze aandachtsvestiging is in de landelijke dia-bak geplaatst. Dit met het oog op de NSS en de mogelijkheden die deze betrokkene zou kunnen aangrijpen om zijn vak uit te oefenen.'

In deze kromtaal leest De Winter dat de overheid hem wilde beletten te schrijven. Waarschijnlijker (de heroïek ten spijt) is dat Bromsnor met 'zijn vak' niet de journalistiek bedoelde, maar het binnenwurmen met vervalste papieren en pasjes. Precies waartegen bewakingsdiensten in het leven zijn geroepen.

'Daar heb je malle Brennie weer'
Stel dat De Winter op een bankje op zijn laptop de beveiligingspoortjes van de zwaarbewaakte NSS-top had weten plat te leggen, en oom agent had bij het passeren van de 'normaal geklede' verdachte schouderophalend gemompeld: 'O, daar heb je malle Brennie weer', dan was de verontwaardiging nog groter geweest. De Winter en zijn afnemers zouden er honend over geschreven hebben. En terecht.

De Winter gebruikt onconventionele journalistieke methodes, namelijk die van de veiligheids- of ict-expert. Dat bewakers die activiteit in de gaten hebben en niet lijdzaam wensen toe te zien hoe De Winter zich met valse pasjes naar binnen wurmt, is all in the game. Dan past het minder om je daarna jammerend te beroepen op 'persvrijheid'. Heeft de overheid hem belet een column te schrijven?

Natuurlijk: beveiligers van politieke tops moeten de bermen afspeuren naar Talibanstrijders met kalasjnikovs. Liever nog teruggekeerde Syriëgangers onderscheppen om ze tijdig te weerhouden van hun geplande daden. Maar wie erkent dat de wereld van nu vol gevaar zit, zou blij moeten zijn dat ook de bijzondere vaardigheden van een journalist in het kraken van systemen worden opgemerkt.

Tijdens de NSS-top stapte Pownews-verslaggever Danny Ghosen in Den Haag lijn 17 in, waarna hij een halte later doodleuk kon uitstappen in het zwaarbewaakte Sperrgebiet. Was gewoon te zien op de staats-tv waarop Powned uitzendt, net zoals de stukken van De Winter gewoon verschijnen in onze vrije pers. Censuur? Persbreidel? Deze agent ziet het nog niet in zijn dia-bak.

Jean-Pierre Geelen is televisierecensent van de Volkskrant.

Meer over