Vier vragenThuisquarantaine

Nederland dreigt massaal in quarantaine te moeten, kan die periode niet korter?

Door oplopende besmettingen dreigt een groot deel van de werknemers in quarantaine te moeten. Onder meer België versoepelt de regels om voldoende mensen aan het werk te houden. Kan ook hier de quarantaine korter? Vier vragen over de quarantaineplicht.

Hessel von Piekartz
Een zolderkamer in Oud-Beijerland: zoon in isolatie vanwege coronabesmetting, de rest van het gezin in quarantaine. Beeld Arie Kievit
Een zolderkamer in Oud-Beijerland: zoon in isolatie vanwege coronabesmetting, de rest van het gezin in quarantaine.Beeld Arie Kievit

Welke quarantaineregels gelden eigenlijk?

Vlak voor Kerst scherpte Nederland de quarantaineregels aan voor gevaccineerden en mensen die genezen zijn van corona. Sindsdien moeten zij tot tien dagen in quarantaine als ze in nauw contact zijn geweest met een besmet persoon, ook als ze geen klachten hebben. Wel mogen ze eerder uit quarantaine als ze op de vijfde dag na het contact een negatief testresultaat hebben en klachtenvrij zijn.

Daarvoor hoefde deze groep helemaal niet in quarantaine: testen na vijf dagen was genoeg. Maar omdat de bescherming door vaccinatie of ziekte minder goed werkt tegen de verspreiding van omikron, is aanscherping volgens het RIVM nodig om de nieuwe variant enigszins tegen te houden. Hoewel een booster wel beter lijkt te werken tegen verspreiding, gelden de regels vooralsnog ook voor mensen die een extra prik hebben gehaald.

Er is nog een aanscherping: ook mensen die positief testen maar geen klachten hebben, moeten in plaats van vijf nu zeven dagen in zelfisolatie. Voor mensen met klachten blijft de situatie hetzelfde: zij mogen pas uit isolatie als ze 24 uur lang geen coronasymptomen hebben en het minimaal zeven dagen geleden is dat de klachten begonnen. Die isolatie, voor mensen met corona dus, kan oplopen tot 14 dagen.

Waarom bedreigen die regels de werkvloer?

Nu het aantal besmettingen almaar oploopt, wordt de kans simpelweg groter dat mensen in nauw contact – langer dan vijftien minuten op minder dan anderhalve meter – met besmette personen komen en dus lange tijd niet naar hun werk kunnen. Dat komt nog eens boven op de mensen die met een coronabesmetting langere tijd in isolatie moeten en het ziekteverzuim dat er normaal gesproken in de winterperiode is.

Het kan leiden tot onderbezetting in bijvoorbeeld de publieke sector, het onderwijs of de zorg. Nu de scholen weer opengaan zullen veel klassen vermoedelijk weer naar huis worden gestuurd als docenten in quarantaine moeten. En ook de hulpdiensten kampen met tekorten aan personeel: uit een rondvraag van Het Parool bleek dat de Amsterdamse brandweer al op een ziekteverzuim van 17 procent zit, mede door de quarantaineregels.

In ziekenhuizen is de buffer na verschillende coronagolven niet al te groot meer. Hoewel de zorg het nu nog kan bolwerken, komt de grens in zicht. In het Amsterdam UMC bleek vorige week een kwart van het geteste zorgpersoneel positief. Als de zorg echt in de verdrukking komt, overwegen ze daar om besmette zorgmedewerkers zonder klachten in te blijven zetten.

Wat doen andere landen?

In België hoeven mensen die volledig gevaccineerd zijn – volgens hun nieuwe definitie is dat inclusief boosterprik – na nauw contact met een besmet persoon vanaf deze week niet meer in quarantaine. Ook hoeven ze geen test te halen als ze geen klachten hebben. Hoewel Belgische experts kritisch zijn, is het volgens de regering nodig om bij oplopende coronacijfers genoeg mensen aan het werk te houden.

Ook om die reden is in Italië voor gevaccineerde mensen quarantaine niet langer verplicht na nauw contact met een besmet persoon. En in Duitsland wordt overwogen om de quarantaineplicht op te heffen voor iedereen die een boostervaccin heeft gehad en geen klachten heeft.

In het Verenigd Koninkrijk wordt nu zelfs gesproken over het terugbrengen van het aantal isolatiedagen van besmette personen zonder klachten van zeven naar vijf. Die maatregel zou helpen om de personeelstekorten in verschillende sectoren op te lossen.

Kunnen we ook hier de quarantaineregels versoepelen?

Nederland heeft nog geen beslissing genomen over versoepelingen van de quarantaineregels. Maar als ze losser worden, zijn er altijd risico’s, zegt Alma Tostmann, epidemioloog aan het Radboud UMC. ‘De quarantaineregel is de scherpschutter onder de coronamaatregelen. Ze zijn specifiek gericht op de mensen die een groter risico lopen om het virus door te geven. Als je ze wegneemt, heb je minder manieren om de transmissie tegen te houden.’

Maar, zegt Tostmann, bij oplopende besmettingen komt er een moment dat dit ook hier een issue gaat worden. ‘De scholen gaan open, de besmettingen nemen toe: dan is het niet houdbaar om iedereen in quarantaine te plaatsen die in contact is geweest met een besmet persoon.’

Toch ziet de epidemioloog kans om terug te keren naar de oude, soepelere, regels. ‘Ik kan me goed voorstellen dat iedereen die een booster heeft gehad niet meer in quarantaine hoeft na contact met een besmet persoon. De kans dat zij besmet zijn is kleiner, de risico’s zijn beperkt’, zegt Tostmann. ‘Maar voor andere groepen zal de plicht vermoedelijk nodig blijven: we zitten nog aan het begin van de omikrongolf, het is te vroeg om alle regels overboord te gooien.’

Meer over