NAVO zoekt evenwicht in relatie met Rusland

De NAVO-ministers van Buitenlandse Zaken veroordelen in scherpe bewoordingen de Russische agressie jegens Oekraïne. Tegelijkertijd willen ze de communicatielijnen met Moskou open houden, omdat het Westen en Rusland tal van gemeenschappelijke belangen hebben.

NAVO- chef Jens Stoltenberg (links) tijdens de bijeenkomst in Antalya. Beeld anp
NAVO- chef Jens Stoltenberg (links) tijdens de bijeenkomst in Antalya.Beeld anp

Dat bleek tijdens een bijeenkomst in het Turkse Antalya, gisteren en vandaag. NAVO- chef Jens Stoltenberg sprak over een 'opzettelijke destabilisering' van Oekraïne. Hij beschuldigde Rusland ervan de eerder dit jaar gesloten wapenstilstand met voeten te treden. De Russische steun aan separatisten gaat door. Zware wapens zijn niet teruggetrokken, het arsenaal wordt daarentegen uitgebreid.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry, die deze week urenlang sprak met zijn Russische ambtgenoot Sergej Lavrov en president Vladimir Poetin, vertelde zijn NAVO- collega's dat Moskou de noodzaak inziet van diplomatieke contacten met het Westen. Beide partijen moeten in gesprek blijven over de strijd tegen terrorisme (in het bijzonder IS in Syrië en Irak), de anarchie in Libië, en een definitief nucleair akkoord met Iran.

Russisch dreigement is 'onverantwoord'

Lees hier hoe Philip Breedlove, de hoogste generaal van de NAVO, reageert op het Russische dreigement om kernwapens op de Krim te plaatsen.

Nieuw evenwicht

Volgens minister Bert Koenders moet 'een nieuw evenwicht' bereikt worden in de relatie van Nederland en andere NAVO-lidstaten met Rusland. Hij sprak over een combinatie van spierballen (defensieve maatregelen, zoals luchtpatrouilles boven de Baltische staten), vuisten (verlenging van de financieel-economische sancties) en open handen (dialoog). Van business as usual kan volgens hem geen sprake zijn. Zeker niet voor Nederland, dat door het neerhalen van de MH17 'direct geconfronteerd werd met de onveiligheid in Europa'.

Nederland blijft weigeren Rusland als schuldige aan te wijzen, zolang onderzoek gaande is. Maar in een brief die Koenders tijdens de NAVO- bijeenkomst naar de Tweede Kamer stuurde, schrijft hij dat de vliegramp 'plaatsvond in de context van een conflict dat zonder intensieve en actieve Russische steun aan de separatisten niet verder zou zijn geëscaleerd.'

Gesprekken noodzakelijk
Een hoge NAVO-functionaris zei in Turkije dat het Atlantische bondgenootschap en Rusland niet alleen diplomatiek maar ook militair in gesprek moeten blijven. De Russen hebben de afgelopen maanden herhaaldelijk vluchten uitgevoerd aan de grens van het NAVO-gebied en ook erboven. Daarbij sloten Russische vliegers zich af voor contacten met militaire en civiele autoriteiten. De kans op ongelukken in het luchtruim is groot.

Ook al maakte de NAVO duidelijk dat gesprekken met Rusland op elk niveau gewenst zijn, het bondgenootschap wil ook de tanden laten zien. In de herfst zal in Portugal, Spanje en Italië 'de grootste oefening sinds de Koude Oorlog worden gehouden', aldus de NAVO-functionaris. Waarmee niet gezegd is dat de NAVO de huidige situatie beschouwt als een tweede Koude Oorlog. De vergelijking gaat mank, aldus NAVO-chef Stoltenberg. 'We verkeren niet in dezelfde situatie. Destijds stonden twee militaire machtsblokken tegenover elkaar. Ze hadden elk een eigen ideologie. Dat is het verschil met toen.'

Volgens de Baltische NAVO-landen, voormalige Sovjetrepublieken, mag de Russische dreiging niet onderschat worden. Estland, Letland en Litouwen drongen daarom vandaag aan op de permanente legering van NAVO-troepen op hun grondgebied. Voor de meeste lidstaten is dat een brug te ver. Rusland zou het als een provocatie zien, met alle negatieve gevolgen voor de gewenste 'dialoog' van dien.

Opmerkelijk: gisterenavond zongen de NAVO-ministers van Buitenlandse Zaken gezamenlijk het lied 'We are the world', het bekende lijflied van 'USA for Africa'. Bekijk hier de video:

Meer over