NAVO werkt aan 'fors' antwoord aan Serviërs

De NAVO werkt onder hoogspanning aan een 'substantieel en beslissend antwoord' op de toenemende militaire druk van de Bosnische Serviërs op de Moslim-enclave Gorazde en Sarajevo....

Van onze correspondent

Jos Klaassen

BRUSSEL

Het Militair Comité van de NAVO heeft tot diep in de nacht van zondag vergaderd over concrete uitwerking van de besluiten, die de internationale gemeenschap vorige week vrijdag in Londen heeft genomen. Maandag werd de vergadering van de ambassadeurs van de alliantie verdaagd, omdat de planning nog niet klaar was.

Een NAVO-functionaris: 'Het is beter dat we met een geloofwaardig pakket maatregelen komen dan dat we overhaaste voorstellen lanceren.' Hij maakte tevens duidelijk dat de NAVO haar planning in nauw overleg met de Verenigde Naties uitwerkt: 'Secretaris-generaal Willy Claes heeft permanent contact met Boutros Ghali.'

De NAVO wil met de Verenigde Naties 'op één lijn' komen over het 'substantieel en beslissend antwoord' waar om de conferentie van de Internationale Contactgroep voor ex-Joegoslavië in Londen heeft gevraagd. Het Militair Comité praat onder leiding van de Britse veldmaarschalk Sir Richard Vincent onder andere over wie het commando moet voeren, over de risico's van luchtaanvallen en over de bescherming van de gevechtsvliegtuigen van de alliantie.

Vandaag moeten in Brussel dus spijkers met koppen worden geslagen. Europees Commissaris van Buitenlandse Zaken Hans van den Broek is ervan overtuigd dat een militair antwoord van het Westen om de Servische veroveringstocht te stoppen alleszins beter is dan het opheffen van het wapenembargo tegen Bosnië.

In een gesprek met de Nederlandse pers merkte Van den Broek maandag op dat de opheffing van het wapenembargo met name Rusland in grote problemen zou brengen. De Russen (die 'overal tegen zijn') zouden aanzienlijk minder problemen (kunnen) hebben met een NAVO, die eenvoudigweg de resoluties van de Veiligheidsraad uitvoert, waarmee óók Rusland akkoord is gegaan.

De Nederlandse Euro-commissaris heeft ernstige bezwaren tegen de 'tegenstrijdige' Amerikaanse Bosnië-politiek. Want als het VN-wapenembargo, dat vooral de Moslims treft, wordt opgeheven, moeten Amerikaanse strijdkrachten meehelpen om de VN-blauwhelmen te evacueren.

Van den Broek: 'Je kunt je niet aan de ene kant distantiëren van de inmenging in Bosnië en aan de andere kant militair dieper betrokken raken doordat je troepen moet inzetten om de blauwhelmen te redden.' Het zal de transatlantische betrekkingen volgens de Euro-commissaris ernstig schaden.

Volgens Van den Broek - hij heeft dat tijdens de Londen-conferentie afgelopen vrijdag ook te berde gebracht - heeft iedereen zich de afgelopen jaren achter iedereen verscholen als het om Bosnië ging. Dat neemt niet weg, aldus Van den Broek, dat secretaris-generaal Boutros Ghali simpelweg de resoluties van de Veiligheidsraad had kunnen uitvoeren, maar dat niet heeft gedaan.

De eventuele militaire operaties, die de NAVO binnenkort zou moeten uitvoeren, moeten naar de visie van Van den Broek uitmonden in nieuwe diplomatieke onderhandelingen over vrede in Bosnië-Herzegowina. 'Karadzic gelooft de oorlog te beslechten vanuit de loop van het geweer; de NAVO moet de partijen weer aan de onderhandelingstafel dwingen met als slogan: tot hier en niet verder.'

Van den Broek is geneigd (net als minister van Defensie Joris Voorhoeve) om de waarnemingen van Dutchbat niet als exclusieve waarheid te geloven. 'Dutchbat verkeerde wellicht in omstandigheden, waarin het de indruk kreeg dat het in Bosnïe-Herzegowina niet gaat tussen good guys en bad guys. Maar waar wij ons zorgen over maken is waar die duizenden vermiste Moslims zijn.'

Een redelijk optimisme heeft Van den Broek over de onderhandelingen tussen de onderhandelaar van de Europese Unie, de Zweed Carl Bildt, en president Slobodan Milosevic van Servië. Milosevic zou bereid zijn om Bosnië-Herzegowina als onafhankelijke republiek te erkennen.

Maar Milosevic eist als tegenprestatie de afschaffing van de sancties tegen zijn land. De Internationale Contactgroep (Rusland, Amerika, Frankrijk, Duitsland en Engeland) wantrouwt hem. De groep onderzoekt momenteel hoever ze Milosovic tegemoet kan komen, en of het haalbaar is om de republiek van Milosevic straks opnieuw te straffen, als alle vredespogingen op niets uitlopen.

Meer over