NAVO-uitbreiding was steeds mikpunt van ambassadeur

Hij is een ambitieus diplomaat, Godert Willem baron de Vos van Steenwijk. Maar zijn openhartige verzet tegen de uitbreiding van de NAVO heeft hem in de problemen gebracht....

Godert Willem baron de Vos van Steenwijk heeft de wind er flink onder bij zijn personeel. Harer Majesteits ambassadeur te Moskou eist van zijn medewerkers dat ze opstaan wanneer hij een vergaderruimte betreedt. Diezelfde medewerkers houden uit vrees voor repercussies hun kaken stevig op elkaar, nu de gezant in opspraak is geraakt door berichten dat hij het regeringsbeleid niet goed heeft uitgedragen.

Ook De Vos van Steenwijk zelf, voor hij diplomaat werd in 1966 werkzaam als buitenlands correspondent voor onder meer de Rotterdamse NRC, zwijgt. Want de ambitieuze diplomaat dreigt tegen het eind van zijn loopbaan alsnog onderuit te gaan.

Minister van Buitenlandse Zaken Van Mierlo heeft zaterdag zijn secretaris-generaal opdracht gegeven uit te zoeken of De Vos van Steenwijk te opzichtig tegen NAVO-uitbreiding heeft gepleit. Als ambassadeur mag hij intern kritiek leveren op het het streven van de regering naar NAVO-uitbreiding, zoals hij ook deed op een Haagse ambassadeursbijeenkomst in 1995.

Maar De Vos van Steenwijk stak zijn mening niet onder stoelen of banken tegenover Russische gesprekspartners. Ook vorig jaar niet, tijdens een bezoek van Nederlandse kamerleden. Daar waren ook Russen bij. En de ambassadeur toonde veel begrip voor de Russische bezwaren tijdens een bezoek van minister van Defensie Voorhoeve aan Moskou, half maart.

De woordvoerder van Voorhoeve zegt dat de minister het optreden van De Vos van Steenwijk, tijdens een lunch op de residentie met Russische intellectuelen, niet als storend heeft ervaren. Voorhoeve is, in tegenstelling tot zijn partijleider Bolkestein, een voorstander van uitbreiding.

De Vos van Steenwijk stuurde vorig jaar een anonieme brief naar eigen land, een beetje in de stijl van de Amerikaanse gezant in Moskou George Kennan. 'X' zond zijn brief van 1947, waarin hij de basis legde voor de containment-strategie, naar het blad Foreign Affairs.

De Vos van Steenwijk richtte zijn epistel tot de Adviesraad voor Vrede en Veiligheid. Die gezaghebbende raad werkte toen aan een stuk over de NAVO-uitbreiding. Overigens concludeerde de raad, net als de regering, dat de uitbreiding er moet komen.

De Vos van Steenwijk (Berlijn, 1934), getrouwd met Clara baronesse van Pallandt, is een telg uit een oud Overijssels adellijk geslacht. Mensen die hem kennen zeggen dat in zijn uitspraak van het Nederlands nog steeds een oostelijk accent waarneembaar is.

De Vos van Steenwijk was voor hij naar Moskou ging ambassadeur in Boedapest (hij spreekt vloeiend Hongaars), Indonesië en Canada. Op het ministerie van Buitenlandse Zaken in Den Haag ligt De Vos van Steenwijk echter slecht.

Ook bij de Nederlandse correspondenten in Moskou is de oud-journalist De Vos van Steenwijk door zijn vaak arrogante optreden niet populair. Met bezoekende kamerleden van PvdA-huize heeft de gezant in zijn loopbaan enkele aanvaringen gehad.

Op de ambassade zou De Vos van Steenwijk zich amper met politiek bezig houden. Grote Nederlandse bedrijven en banken vinden dat de gezant er niet in slaagt hen te introduceren bij Russen die de touwtjes in handen hebben. Maar kleinere ondernemers zijn uitermate tevreden over zijn inspanningen.

Op Buitenlandse Zaken wordt gezegd dat De Vos van Steenwijk wellicht nog voortijdig wordt teruggeroepen naar Den Haag. Of minister Van Mierlo, ooit journalist bij het Amsterdamse Handelsblad, De Vos van Steenwijk die vernedering bespaart, moet worden afgewacht. Van Mierlo zou geen sterke indruk maken door alsnog in te grijpen. Het standpunt van De Vos van Steenwijk was immers al ruim twee jaar bekend bij Buitenlandse Zaken.

Ewoud Nysingh

Meer over