Nieuws

Navo-militairen blijven langer in Afghanistan, situatie is ‘gevaarlijker’ geworden

Het voorziene vertrek van buitenlandse troepen uit Afghanistan per 1 mei staat op losse schroeven gezien het toenemende geweld daar. ‘We gaan een kritische periode tegemoet, de situatie is onmiskenbaar gevaarlijker geworden’, zei demissionair minister van Defensie Bijleveld in de marge van een virtuele Navo-vergadering.

Amerikaanse soldaten kijken uit over heuvels bij het controlepunt van het Afghaanse Nationale Leger. Beeld AFP
Amerikaanse soldaten kijken uit over heuvels bij het controlepunt van het Afghaanse Nationale Leger.Beeld AFP

De Navo heeft formeel nog geen besluit genomen over beëindiging van de missie in Afghanistan, zei secretaris-generaal Stoltenberg donderdag. Maar volgens Bijleveld is het ‘reëel om te zeggen dat we er op 1 mei nog zijn’. De regering-Biden is bezig met een herziening van het Afghanistan-beleid, die er waarschijnlijk op neer komt dat de Taliban aan hun beloften worden gehouden en dat er eerst een Afghaanse vredesregeling moet zijn. De Taliban houden onvoorwaardelijk vast aan de vertrekdatum van 1 mei, zoals vorig jaar afgesproken in een akkoord met de regering-Trump. In Afghanistan heerst angst voor een lente-offensief, temeer omdat de Taliban een paar grote steden zoals Kandahar hebben omsingeld.

Toenemende activiteit Al Qaida en IS

Sinds het akkoord in februari 2020 werd gesloten, is het aantal buitenlandse troepen verder verlaagd. Er zijn nu 2.500 Amerikaanse militairen van in totaal circa 10 duizend Navo-militairen. Tegelijkertijd gaat er veel fout in het land: toenemende gevechten, meer gebieden die onder de Taliban vallen, een reeks aanslagen en liquidaties van publieke figuren, en berichten over toenemende activiteit van onder meer Al Qaida en IS.

‘Het gaat best een spannende situatie worden, dat kunnen we niet ontkennen’, aldus Bijleveld. Om die reden stelt Defensie tachtig militairen gereed om snel extra beveiliging te kunnen bieden aan het nu aanwezige Nederlandse contingent van circa 150 militairen in Mazar-e-Sharif.

Moeizame onderhandelingen

De onderhandelingen tussen de Taliban en de Afghaanse regering, die met een halfjaar vertraging in september van start gingen, verlopen uiterst moeizaam. Volgens Navo-chef Stoltenberg moeten de Taliban het gebruik van geweld verminderen, in goed vertrouwen onderhandelen met de Afghaanse regering en de banden met Al Qaida verbreken.

Een definitief besluit wacht nog op de uitkomst van de Amerikaanse heroverweging van het beleid. De VS worstelen al sinds de regering-Obama/Biden om een eervolle weg naar de uitgang te vinden. Volgens Bijleveld is stabiliteit in Afghanistan een Nederlands belang en toont Nederland zich zo een trouw bondgenoot. ‘Je kan er op een defaitistische manier naar kijken, of iedere keer een kleine stap zetten.’ Stabiliteit creëren (‘kinderen naar school’) blijft het uiteindelijke doel, zei ze. Stoltenberg is minder poëtisch: ‘Onze prioriteit is dat Afghanistan niet opnieuw een toevluchtsoord wordt voor terroristen.’

Uitbreiding Irak-missie

Zoals verwacht sloeg de Amerikaanse minister van Defensie Austin een andere toon aan dan zijn voorgangers. Bijleveld: ‘Bij vorige ministeriële vergaderingen lazen we na afloop per tweet wat was aangekondigd door de president – en dat was niet altijd hetzelfde als wat in de vergadering was gezegd. Dat is nu echt wel anders.’ Austin zei volgens Bijleveld ook ‘heel nadrukkelijk’ dat er geen Amerikaanse troepen worden teruggetrokken uit Duitsland, al wordt Trumps besluit daartoe nog ‘heroverwogen’.

De Navo heeft donderdag ook besloten tot een geleidelijke maar forse uitbreiding van de training- en adviesmissie in Irak; van 500 naar 1.000 personen – civiel en militair – later dit jaar (en uiteindelijk zelfs 4.000 personen). De missie is bedoeld de wederopstanding van IS te helpen voorkomen. Daarbij zullen de bondgenoten zich (behalve in Noord-Irak) ook buiten Bagdad vestigen. Nederland heeft op dit moment een beveiligingscompagnie van circa 120 militairen ontplooid op het vliegveld van Erbil, dat onlangs onder raketvuur kwam te liggen.

Meer over