NAVO-ACTIE NIET GELOOFWAARDIG

HOE vreselijk ik die Milosevic ook vind, hoezeer ik ook te doen heb met die arme Albanese Kosovaren, het lukt mij maar niet begrip op te brengen voor de militaire acties die nu tegen Servië worden ontplooid....

In de eerste plaats zou het humanitaire gezichtspunt vergen dat de NAVO militair ingrijpt. Naarmate het geknoei van het Westen in voormalig Joegoslavië vorderde, ben ik steeds minder in het humanitaire argument gaan geloven. Sterker nog: ik vraag me steeds vaker af of de hele Balkanbevolking uiteindelijk niet beter af was geweest als het Westen zich er nooit mee had bemoeid.

Ik ben niet zo naïef om te geloven dat er dan geen vreselijke dingen waren gebeurd. De vraag is of die zo ernstig, zo massaal en zo langdurig waren geweest als die met westerse interventie. Zo was het natuurlijk heel nobel van het Westen om in Bosnië safe havens te creëren voor de moslims die zonder die safe havens waarschijnlijk zouden zijn verdreven.

Maar nu werden de moslims in Srebrenica niet verdreven, maar vermoord, hetgeen toch niet als een humanitair succes kan worden gezien.

In de kwestie-Kosovo is het de grote vraag of de opstand daar zou zijn uitgebroken als het Westen zich niet was gaan sterk maken voor autonomie voor de Albanese Kosovaren. Hoe dat ook zij: je moet toch wel een kind in de boosheid zijn om te veronderstellen dat Servië de Kosovaren milder zal gaan behandelen als Servië door de NAVO wordt gebombardeerd. Waar hebben ooit ter wereld bombardementen mensen milder gemaakt? Het humanitaire argument om militair in te grijpen is trouwens toch verdacht. Waarom wel in Kosovo en waarom niet in Afrika, Tibet of Borneo?

In de tweede plaats zou de geloofwaardigheid van de NAVO op het spel staan. Het geloofwaardigheidsargument is moreel van hetzelfde kaliber als het 'respect'-argument bij de maffia. Als je dreigt en je maakt de dreiging niet waar, wordt je dreigement de volgende keer niet meer serieus genomen. Daarom moet je de dreiging waar maken, ook als het niets oplost.

Naast immoreel is het argument ook belachelijk. Deze militaire actie komt na een stuk of tien laatste waarschuwingen, een stuk of vijf allerlaatste waarschuwingen en een stuk of drie aller-, aller-, allerlaatste waarschuwingen. Wie welke uitspraak van een westerse politicus over de problemen op de Balkan nog gelooft, is niet goed bij zijn hoofd.

De geloofwaardigheid van de NAVO houdt op bij luchtacties. De enige echt geloofwaardige actie, het inzetten van grondtroepen om de Kosovaren daadwerkelijk te beschermen, levert gesneuvelde NAVO-soldaten op. En gesneuvelde NAVO-soldaten zijn erger dan vermoorde Kosovaren.

De derde reden voor ingrijpen zou zijn om de politieke stabiliteit in de regio te helpen herstellen door Milosevic militair te verzwakken. Niet uit te schakelen, want dan zou er weer een politiek vacuüm ontstaan. Daarom hebben de Pentagon-cynici besloten dat de aanval not to hot, not to cold mag zijn. Wie daarin gelooft op de Balkan kent de geschiedenis niet. Het is uiteindelijk niet het verstand dat vecht, maar het gevoel. Kosovo is voor de Serviërs wat Jerusalem voor de Israëli's is: liever dood dan weggeven.

Het vierde gezichtspunt betreft het Europese en ook Nederlandse belang dat het aantal vluchtelingen uit de Balkan naar Europa zo veel mogelijk wordt beperkt. Voor de korte termijn kan niemand serieus menen dat een militaire aanval op Servië het aantal vluchtelingen zal verminderen. Integendeel. Maar ook op langere termijn levert militaire actie meer vluchtelingen op. Omdat, zoals gezegd, de stabiliteit in de regio niet is gediend met militair ingrijpen. Maar ook omdat Servië door de aanval economisch hard zal worden getroffen. Staatssecretaris Cohen kan bevestigen dat armoede meer vluchtelingen oplevert dan politieke vervolging.

Ten slotte de gevolgen voor de internationale politiek. Voor het eerst gebruikt de NAVO zijn militaire macht niet waarvoor hij is opgericht, de verdediging van het grondgebied van een van de lidstaten, maar voor een aanval op een soevereine staat. Dat is een verontrustend precedent en toont aan dat Rusland reden had om zich te verzetten tegen uitbreiding van de NAVO.

Amerika heeft weer laten zien dat het zijn militaire macht buiten de VN om gebruikt om het eigen politieke gelijk af te dwingen. Dat is opnieuw een signaal aan landen als Rusland, China, India, Pakistan, Irak en Iran dat alleen een eigen militaire macht, inclusief massavernietigingswapens, kan voorkomen dat men moet buigen voor de wil van de VS.

Keer op keer wordt Rusland door het Westen als een derde-rangsnatie behandeld. Er is door alle ellende waarin dat land is verzeild geraakt nog maar één ideologie die alle Russen kan verenigen: het nationalisme.

Het wachten is op een Russische Milosevic om die ideologie te exploiteren. En de geschiedenis leert dat nationalisme in het binnenland alleen vruchten afwerpt door een confrontatie met het buitenland. Zie Servië.

Meer over