Nachtdetentie biedt jongeren kans

Is schoolbajes een betere benaming? Of Sing Sing voor Scholieren? De naam nachtdetentie is in elk geval ongelukkig gekozen, zegt Richenel Martina, sectorhoofd van de Rotterdamse vestiging van de Spijkenisser jeugdgevangenis de Hartelborgt....

Minister Piet Hein Donner verzon begin september op een congres al een betere naam: voorlopige hechtenis met studieverlof.

Wat de naam ook zal worden, vanaf deze week is Nederland officieel een nieuwe detentievariant rijker. Gevangen jongeren kunnen in afwachting van hun proces in aanmerking komen voor studie- of werkverlof. Binding met school of werk vermindert het risico van afglijden naar een criminele carrière, is de gedachte. Donner: 'Waar het voor alles om gaat, is of we een goed antwoord vinden op het toenemende geweld en de criminaliteit in onze samenleving; een beter antwoord dan het opsluiten van mensen.'

Wie in aanmerking wil komen voor nachtdetentie ('een recht, geen gunst') moet een opleiding volgen of werk hebben, er moet sprake zijn van beperkte veiligheidsrisico's en van een goede motivatie en psychische toestand van de aanvrager. De rechtbank beslist of aan die voorwaarden is voldaan, waarbij advies wordt gevraagd van de jeugdreclassering en de Raad voor de Kinderbescherming.

Donner: 'Het gaat om een categorie verdachten die in alle opzichten aan de criteria voor voorlopige hechtenis voldoet, zoals vlucht- of recidivegevaar. Ze horen vast te zitten, maar het blijkt dat zij met goede afspraken en strikte controle wel naar school of werk kunnen gaan.' Justitie stelt met de verdachte een contract op met afspraken over aanwezigheid tijdens de lessen, het niet-plegen van strafbare feiten en dagelijkse inspectie op contrabande als hasj bij terugkeer in de gevangenis.

Bij contractbreuk wordt de jongere alsnog in volledige hechtenis geplaatst. De nachtgedetineerden worden door justitiepersoneel naar school of werk gebracht. Ze mogen daar het terrein niet verlaten. De school of werkgever houdt daar toezicht op.

Aan het eind van de dag haalt justitie de verdachten weer op en brengt ze direct terug naar de gevangenis.

De kosten van het project zijn nog niet helemaal duidelijk. Waarschijnlijk is nachtdetentie ongeveer even duur als volledige gevangenisstraf.

In de Hartelborgt en het Jongeren Opvangcentrum (JOC) in Amsterdam hebben de laatste drie jaar, bij wijze van experiment, al meer dan driehonderd jongeren nachtdetentie gekregen. Het waren allemaal jongens. Afhankelijk van het arrondissement betrof het 10 tot 20 procent van het totale aantal gedetineerde jeugdige verdachten.

Het ging daarbij vaak om jongeren die van zware delicten werden verdacht, zoals diefstal met geweld, afpersing en mishandeling met zwaar letsel, bleek uit onderzoek naar dat experiment.

In de Hartelborgt zitten nu permanent zestien jongeren in nachtdetentie. 'Het gaat goed', zegt sectorhoofd Martina. 'De jongens zijn gemotiveerd het goed te doen. Ze zijn zich ervan bewust dat ze een extra kans krijgen. Ze weten: als ik me niet gedraag, ga ik naar beslotenheid. Dat is al eens gebeurd, maar het is een uitzondering.'

De schoolbajes draait in Rotterdam ook door in vakantietijd. 'We hebben dan een bijzonder programma. We gaan naar het zwembad, lopen een rondje Kralingse plas, gaan fietsen of naar de boksschool. Alles honderd procent onder begeleiding.'

Meer over