Naar het beste van twee werelden

De universiteit Casimiro Huanca gelooft dat westerse wetenschappelijke cultuur en de kennis en vaardigheden van Bolivia's inheemse volken communicerende vaten zijn.

ALLART HOEKZEMA

CHIMORÉ - Vergeleken met de rest van Bolivia, is de inheemse universiteit in de centrale Chapare-streek een oase van rust. Hier worden honderden jongeren op basis van inheemse waarden opgeleid tot de nieuwe leiders van een zelfbewust land.

Tegenover een bordje dat 189 kilometer markeert, langs de weg van Cochabamba naar Santa Cruz, staat een gigantisch bord van de inheemse universiteit Casimiro Huanca, waarop een foto van een stralende Evo Morales prijkt. De eerste kennismaking met de studenten verloopt stroef. David Llacsa, derdejaars bosbouwkunde, zegt: 'Hoe kan ik weten dat je degene bent voor wie je je uitgeeft? Misschien ben je wel een spion.' Het tonen van een onschuldige glimlach en een authentieke perskaart neemt enige twijfels weg.

Llacsa komt uit Chuquisaca en is trots op zijn Quechua-bloed. De Quechua-cultuur vormt een van Bolivia's belangrijkste indianengemeenschappen, samen met de Aymara- en Guaraní-stammen, die onlangs ook elk een eigen universiteit hebben gekregen. 'Hier is studeren veel meer dan de vervulling van een individuele droom', zegt hij. 'Wij gaan een verplichting aan met de inheemse meerderheid van ons land om het veranderingsproces van Bolivia tot een succes te maken.'

Llacsa legt uit dat hij na de ontvangst van zijn bul teruggaat naar huis om het rendement van zijn gemeenschap te verbeteren. Terwijl hij praat, floept een bolo, een balletje van cocablaadjes, heen en weer in zijn mond.

Casimiro Huanca telt 630 studenten, die hebben gekozen tussen vier hoofdrichtingen: bosbouwkunde, voedingswetenschappen, tropische landbouw en visteelt. De universiteit is een internaat, met gratis kost en inwoning. De slaapvertrekken van de jongens en meisjes zijn gescheiden. Er wordt gekookt en schoongemaakt bij toerbeurt. Niemand kan zich onttrekken aan de collectieve taken, ook de 24 docenten en de 30 man ondersteunend personeel niet. Het sociale leven voltrekt zich op het recreatieplein, Mikhuna Wasi in het Quechua.

Alternatief geluid

'Het sociaal-culturele element is fundamenteel', zegt María Paredes, bibliothecaris van het studiecentrum. 'De inheemse jongeren waren eraan gewend te zwijgen. Het is tijd om hun stem te laten horen. Een alternatief geluid.'

De bescheiden bibliotheek heeft zo'n 3.000 teksten, in het Quechua, Spaans en Engels, de talen waarin college wordt gegeven. Paredes vertelt dat vooral de boeken over cosmovisión indígena - de filosofie, het wereldbeeld en de religie van de voorvaderlijke inheemse culturen van Bolivia - populair zijn.

Het rectoraat bevindt zich in hetzelfde gebouw waar de medische dienst is gehuisvest, Jampina Wasi genaamd, gespecialiseerd in alternatieve geneeskunde. Boven de deur hangt een opschrift: 'Laten we zorgen voor de bomen, want zij zijn de longen van het leven.'

Rector Jaime Zambrana Vargas, getooid met een indianenhoed, blijkt een bevlogen pedagoog. 'Wij onderwijzen hier de kennis, de wijsheid, de technologieën en vaardigheden van Bolivia's inheemse volkeren, zonder voorbij te gaan aan de wetenschappelijke cultuur uit het Westen', verklaart hij. Een belangrijk doel van de Quechua-universiteit is aan te tonen dat deze twee 'kennisblokken' communicerende vaten kunnen zijn.

Wat Casimiro Huanca vooral onderscheidt van de conventionele universiteiten is dat de studenten ruim de helft van hun studietijd doorbrengen op de chacra, een kleine boerderij met 87 hectare grond, die tot het complex behoort en waar de theorie uit de aula's wordt omgezet in de praktijk.

Op weg naar de chacra blijkt Zambrana alle jongens en meisjes bij naam te kennen. Zij groeten de rector op hun beurt met 'hola, hermano' (dag, broeder). 'We zijn allemaal telgen van dezelfde familie', zegt Zambrana. 'Moeder Aarde heeft ons voortgebracht.'

De rector wijst op vier kweekvijvers, waar studenten bezig zijn lokale, met uitsterving bedreigde vissoorten te telen. 'Ze hebben onlangs alle vissen uit de rivieren van de Chapare-regio geclassificeerd', zegt hij trots. 'Dat project is uitgemond in een van de meest relevante academische publicaties van ons instituut.'

Achter velden waar yuca, papaya, bonen en bananen worden verbouwd, zijn de contouren zichtbaar van nieuwe faciliteiten, die binnenkort worden opgeleverd. 'Stel je voor, 32 aula's, moderne laboratoria en een administratief centrum', legt de rector uit.

'Alles gefinancierd door de regering.' Zambrana is Evo Morales, de inheemse president die sinds 2006 Bolivia leidt, eeuwig dankbaar. 'Zonder hem was dit nooit van de grond gekomen', verzekert hij.

undefined

Meer over