NAAKT AAN DE PLAS

Is het gedoe over het naaktstrand bij de Rotterdamse Kralingse Plas nou het gevolg van bezwaren van intolerante allochtonen of van het gedrag van uitdagende naturisten?...

In 2000 gingen ze bij de Nederlandse Naturisten Federatie wel even rechtop zitten. Rotterdam wilde de zone voor naaktrecreatie aan de Kralingse Plas verkleinen. Rond dezelfde tijd kwamen er signalen dat jonge allochtonen in de oude wijken homo's het leven zuur maakten. Was de discussie over het naaktstrand een symptoom van afnemende tolerantie? Liet de gemeente de oren hangen naar preutse nieuwkomers?

'Het leek er even op', zegt Carlien Pluis van de naturistenfederatie. 'Er ontstond onder naturisten een discussie over of hier meer achter zat en wie zich nu aan wie moet aanpassen. Maar ze hebben in Rotterdam wat dingen veranderd en sindsdien is het rustig, begrijp ik.'

'Welke veranderingen?', vraagt Hans Schneider op een snikhete augustusdag. Het is twee jaar nadat het gebied zou worden verkleind. 'Er is helemaal niks gebeurd.'

Schneider, van top tot teen gebruind, haalt er een andere veteraan van het naaktstrand bij. De 61-jarige Amada Giljorge komt hier al bijna twintig jaar en ze weet het zeker. De laatste aanpassing, 'die struiken daar', dateert van een jaar of zeven terug.

Zo'n duizend mensen hebben zich deze middag verzameld langs 'het Strandbad' aan de noordoostkant van de Kralingse Plas. Het is een soort staalkaart van de Rotterdamse bevolking die hier op een stuk grond van een paar honderd meter bijeen zit. Met een sterke nadruk op vrouwen en kinderen, dat wel.

Turkse vrouwen met een hoofddoekje, vijftig of zestig in totaal, zitten meestal een beetje achteraan, onder de bomen dicht bij de parkeerplaats. Antilliaanse meisjes in scherp gesneden badpakken en felgekleurde bikini's, al dan niet met vriendjes, zitten op het gras wat meer naar voren. Daartussendoor families uit alle windstreken.

Autochtone vrouwen vormen de grootste groep op deze doordeweekse dag. Veel jonge meisjes, vaak alleen. En vooral veel jonge moeders. Driekwart zont topless.

Het oogt rustig en vredig, op het eerste gezicht. Is het dat ook? 'Ja', zegt de 32-jarige Daniëlle Verolme. Ze komt hier al zeven jaar, de laatste jaren met haar dochtertje. 'Ik kom oorspronkelijk uit Middelharnis. Toen ik naar Rotterdam verhuisde, kreeg ik sombere blikken. Maar ik moet zeggen: Rotterdam valt alles mee. Het is hier zo rustig en relaxed.'

Ze heeft er nog nooit opmerkingen over gehad dat ze topless zont. Niet van vrouwen met hoofddoekjes, niet van Marokkaanse jongetjes, niks. En ze heeft ook nooit iets dergelijks van vriendinnen gehoord. Zelf ergert ze zich ook niet snel. Ze let ook niet erg op anderen, dat moet gezegd. Zo is haar nooit opgevallen dat een paar honderd meter verder een naaktstrand ligt. 'Oh. Gôh.' Volgende vraag?

Mevrouw Gür legt snel een kleedje over haar ontblote scheenbenen zodra ze de verslaggever haar richting op ziet lopen. Zij en haar 32-jarige dochter dragen enkele lagen kleding en hoofddoekjes, ook al loopt het kwik naar de 30 graden.

Vanwege het geloof, zeggen ze. En nee, dat een paar meter verderop meisjes in slechts een string liggen, deert ze niet. 'Pff', zegt dochter S. Gür, 'als ik hier met mijn hoofddoek mag zitten, mag een ander doen wat zij wil. Het hoort bij water, in Nederland. We zijn hier met zoveel, we kunnen niet te moeilijk doen.'

Ruimdenkendheid alom.

De 37-jarige Ali ('zo heet ik echt, mijn achternaam doet er niet toe') ergert zich wél. Zijn wijsvinger priemt richting naaktstrand. 'Daar lopen ze helemaal bloot. Dat kan toch niet. Dit is gewoon de binnenstad. Dat gaat te ver.'

Ali voelt zich niet geroepen er iets aan te dóen. In zijn eigen buurt zou hij zoiets niet pikken. Maar hier wil hij er niets mee te maken hebben. 'Het zou weg moeten. Maar dat moet de gemeente doen.'

Herman Meijer (GroenLinks) herkent alle geluiden. Twee dingen heeft hij in zijn acht jaar als wethouder wel geleerd: de problemen van de multiculturele samenleving worden vaak sterk overdreven en niets doen levert vaak een wenselijk resultaat op. Ook hier. Het is na twee jaar inertie nog steeds rustig.

Over spanningen in oude wijken heeft hij sowieso zijn twijfels. Het is er veel minder spannend dan wordt verondersteld. Maar op een plek als het Kralingse Bos komt daar nog iets bij. 'Dit is, in tegenstelling tot de eigen buurt van die mensen, echt openbare ruimte. Allochtonen zien zichzelf veel minder als de eigenaar daarvan. Ze voelen zich niet verantwoordelijk.'

Het is het soort tolerantie dat verdacht veel lijkt op desinteresse, gebrek aan betrokkenheid, zegt de Rotterdamse socioloog Han Entzinger. 'Overheden klagen daar veel over. Het maakt het natuurlijk moeilijk allochtonen ergens bij te betrekken. Maar soms helpt het ook om conflicten te omzeilen.'

Dat laatste is belangrijk. 'Zeker na 11 september', zegt Entzinger. 'Veel allochtonen zijn toch wat angstiger. Er is een verharding merkbaar. Mensen aarzelen daardoor om dingen aan te kaarten.'

Meijer en Entzinger zijn het over nog iets eens: het profiel van de klagende mens. 'Autochtoon, van middelbare leeftijd en negen van de tien keer vrouw', zegt Meijer. Het type dat zegt: maar dát hoef ik niet te pikken. 'Daar kun je vergif op innemen. Die voelen zich wél betrokken.'

'Klopt', zeggen de naturisten Giljorge en Schneider. De klachten van twee jaar geleden over het naaktstrand kwamen van autochtonen en dan vooral van vrouwen. En ze hadden gelijk.

Zo stuitten onderwijzers met een schoolklas op excursie in de heemtuin op een exhibitionist. Fietsers kregen knipoogjes van een nudist die zich in bevallige pose strak langs het wandelpad onder het bordje 'naaktrecreatie' had geparkeerd. Anderen 'verdwaalden', al dan niet met erectie, het geklede strand op. 'Rare lui', vinden ook de naturisten Schneider en Giljorge. Logisch dat mensen klaagden.

De Deelgemeente Kralingen-Crooswijk was het gedonder om 'het homostrand', zoals de strook van 100 bij 80 meter in de volksmond heet, opeens zat. Er kwam een inperking tot 50 bij 30 meter. Moest je voortaan wel erg je best doen om je er nog aan te storen vanaf het wandelpad.

Via de deelgemeente kwam het ontwerpbesluit in een gemeenteraadscommissie, en vandaar in de gemeenteraad. Als hamerstuk, leek het. Maar op het laatste moment, in september 2000, kregen GroenLinks en de Stadspartij bedenkingen. De zomer was nu toch al over. Stadspartijleider Kneepkens: 'Het wordt koud, de reuzengarnalen schrompelen. We hebben tijd.'

Er werd besloten tot verder nadenken, het voorjaar erop werd tot proefperiode bestempeld, met daarna weer een evaluatie en een hernieuwd besluitvormingsproces. Afstel dus. Wachten op de volgende klagers.

Die zijn er voorlopig nauwelijks. Het gaat op het eerste gezicht goed. 'De laatste twee jaar is het zelfs rustiger met pesterijtjes en zo', zegt Giljorge. Die waren overigens al vrij onschuldig. Jongetjes die even komen kijken, wat giechelen en weer weggaan. Van die dingen. Niks geen fundamentalistische hordes.

'We proberen nu zelf meer op onaangepast gedrag te letten', zegt Schneider. 'Misschien dat daardoor de problemen zijn afgenomen.'

Een vredige oase dus? Astrid Stittelaar, manager van het handvol strandwachten dat toezicht moet houden langs de plas, denkt er anders over. Inderdaad, klachten komen er niet al te veel. Van agressie is al helemaal geen sprake, gelukkig. Maar problemen zijn er wel degelijk, al komen die niet van allochtonen.

'De heren, het zijn bijna allemaal heren, op het naaktstrand hebben zo hun eigen regels.' Pas werden mensen met honden opeens weggestuurd door de habitués. 'Terwijl je daar gewoon je hond mag uitlaten.'

Vervelender is dat de plek zijn bijnaam nog steeds recht doet. 'Er zitten rechtgeaarde naturisten. Maar ook veel te veel mannen met bijbedoelingen', zegt Stittelaar. 'Na vieren gaat het kriebelen en worden de heren onrustig. Dan zie je er groepjes Marokkaanse jongetjes naartoe lopen; 14, 15 zijn ze, hooguit. Dat verdwijnt dan in de bosjes daarachter. Er wordt gepijpt voor 25 euro.'

Regelmatig gaat er een kruiser aan de zijkant van het strandje voor anker. 'Van een of andere rijke vent. Ook op die boot gebeurt het een en ander. De seksboot, noemen we die.'

Maar ook op het strandje zelf gaat het soms mis. Onlangs werd er weer op klaarlichte dag gecopuleerd. 'Dat zien we dan door de verrekijker. Voordat je er bent, is de vogel gevlogen. Een politieagent die erop af kwam, kreeg nog een grote mond ook.'

Dat zijn de ervaringen tot 18.00 uur. 'Daarna zijn wij weg', zegt Stittelaar van de strandwachten. 'Wat er dan gebeurt, weet ik niet.'

'Het lijkt me uiteindelijk niet verstandig dit jaren te laten doorsudderen', zegt socioloog Entzinger. 'Maar ja, als Rotterdam in dit tijdsgewricht overgaat tot sluiting, zou dat worden uitgelegd als een teken van afnemende tolerantie. Zeker waar het gaat om grote steden is er nu een sterke neiging alles te plaatsen in het perspectief van de verhouding tussen allochtonen en autochtonen. Ik ben daar ongelukkig over. Zo'n geval als dit draait toch eigenlijk meer om fatsoen en respect. Dat tonen die Turkse vrouwen met hoofddoek in dit geval meer dan sommige bezoekers van het naaktstrand.'

Wethouder Meijer denkt dat het zo'n vaart niet lopen zal. 'Ach, compromissen sluiten, wegkijken, allochtonen hebben daar vaak veel ervaring mee, hoor. Een allochtoon die voor zichzelf aan bepaalde normen en waarden wil vasthouden en toch wil deelnemen aan de moderniteit, heeft behoorlijk wat uitzoekwerk te doen. Dat is niet eenvoudig. Wat ik jammer vind is dat autochtonen daar maar zo verdomd weinig begrip voor kunnen opbrengen.'

Op het naakstrandje zit een man van middelbare leeftijd op een handdoekje. 'Jóng-middelbaar, hoor!', zegt hij. Naam en leeftijd wil hij niet geven. Hij komt hier 'bijna nooit' en heeft dus niet veel te zeggen. Na elke vraag kijkt hij vragend rond of er iemand is die de verslaggever beter van dienst kan zijn.

Totdat het onderwerp 'nieuwe Nederlanders' en hun eventuele aarzelingen over naaktlopen ter sprake komen. 'Daar moeten ze dan maar aan wennen. Dit is een democratische rechtsstaat.' Enigszins geagiteerd komt hij overeind en richt zich in volle lengte op. 'Dit is een verworvenheid!'

Meer over