Analyse

Na weer twee bloedbaden in de VS, opnieuw Republikeinse weigering om wapenbezit aan te pakken

Twee weken na de schietpartij in Atlanta waarbij acht mensen werden gedood, heeft de senaat van de staat Georgia zich uitgesproken voor een wet die de regels voor wapenbezitters juist versoepelt. De stemming laat zien hoe moeilijk het is in de VS het wapenbezit aan banden te leggen, zelfs na twee nieuwe bloedbaden waarbij achttien mensen de dood vonden.

Een protest tegen wapengeweld in Denver, op 28 maart. Beeld Getty Images
Een protest tegen wapengeweld in Denver, op 28 maart.Beeld Getty Images

Net als bij eerdere bloedbaden klonk na de recente schietpartijen in Atlanta en Boulder (Colorado) vanuit Democratische hoek meteen de roep om strengere maatregelen. Volgens president Biden kon dat zelfs ‘geen minuut’ wachten. Op het eerste gezicht lijkt het nu ook een uitgelezen moment voor strengere maatregelen. President Trump, die zichzelf opwierp als de kampioen voor de Amerikaanse wapenbezitters, is weg en de NRA, de machtige wapenlobby, ligt onder vuur van justitie. Volgens openbaar aanklager Laetitia James van New York heeft de top van de NRA met geld gesjoemeld. Daarom wil ze de NRA haar belastingvrije status afnemen.

Het zou een zware klap zijn voor de organisatie die jaarlijks tientallen miljoenen pompt in verkiezingscampagnes van voornamelijk Republikeinse kandidaten die zich verzetten tegen strengere wapenwetten. Intussen neemt het aantal Amerikanen juist toe dat voor strengere maatregelen is. Een ruime meerderheid wil striktere controles van mensen die wapens willen kopen, maar nog steeds willen de meeste Republikeinse kiezers niets weten van maatregelen die het heilige Tweede Amendement beperken, hun grondwettelijke recht op het dragen van wapens.

Wayne LaPierre, sinds jaar en dag het gezicht van de NRA, mag dan in opspraak zijn geraakt na onthullingen dat hij zijn huis heeft laten opknappen op kosten van de brave wapenbezitters, in het Congres lijken de tegenstanders van strengere wapenwetten de wind in de zeilen te hebben. Het Republikeinse Congreslid Lauren Boebert, die zelfs in de vergaderzaal weigert haar pistool af te doen, wordt door Trumps aanhang als een held bejubeld.

Psychische aandoeningen

Zelfs na de dood van twintig schoolkinderen bij een schietpartij op Sandy Hook lagere school in Connecticut in 2012 gebeurde er niets op federaal niveau. Het ligt niet aan de wapens, maar aan wie het wapen in handen houdt, was het rituele antwoord van de NRA-aanhangers. Onzin, zeggen onderzoekers van wapengeweld: grootscheepse schietpartijen doen zich in de Verenigde Staten veel vaker voor dan in andere landen, maar er zijn geen bewijzen dat het land meer mensen met psychische aandoeningen telt. Of bedoelt de NRA soms dat Amerikanen slechter zijn?

Alleen in enkele Democratische staten volgden strengere maatregelen. Het landelijke beeld is minder duidelijk. Verscheidene staten die in handen waren van de Republikeinen hebben de regels voor wapenbezit de laatste jaren juist versoepeld, zoals nu ook Georgia.

Op federaal niveau zat alles onder president Trump muurvast, ondanks de #NeverAgain-campagne die scholieren begonnen na de schietpartij in 2018 op een middelbare school in Florida. De beste manier om leerlingen te beschermen is leraren te bewapenen, verkondigde Trump. Wel kondigde hij een verbod op stuiterkolven af, opzetstukken waarmee je een semi-automatisch geweer in een snelvuurwapen omtovert. Daarmee reageerde hij op het bloedbad in Las Vegas in 2017, waar een man vanuit een hotelraam 58 festivalgangers doodschoot. Maar daarbij bleef het.

In Boulder, Colorado herdenken mensen de slachtoffers van de schietpartij in een supermarkt. Beeld AFP
In Boulder, Colorado herdenken mensen de slachtoffers van de schietpartij in een supermarkt.Beeld AFP

Gaten in wetgeving

Ook dit keer is het de vraag of de Democraten voldoende Republikeinen kunnen overhalen om verdere stappen te nemen. Eerder dit jaar heeft het Huis van Afgevaardigden, waar de Democraten de meerderheid hebben, twee wetsvoorstellen aangenomen om enkele gaten in de bestaande wetgeving te dichten.

Voortaan moet bij alle wapenverkopen de doopceel worden gelicht van de kopers om te zien of ze geen crimineel verleden hebben of problematisch gedrag vertonen. Tot nog toe geldt dat niet voor mensen die online bij particulieren of ‘gun shows’ kopen. Verder moet de FBI meer tijd krijgen voor achtergrondcontroles. Nu is dat drie dagen. Als er dan geen antwoord komt van de FBI, kan de koper zijn wapens afhalen.

Van een verbod op aanvalswapens en munitiemagazijnen met meer dan tien patronen, iets waarop Biden aandrong, is geen sprake. Zelfs deze flinterdunne beperkingen gaan de meeste Republikeinen te ver. Ook een enkele Democraat, zoals de conservatieve senator Joe Manchin uit West Virginia, twijfelt. Zijn Republikeinse collega Ted Cruz, een van de trouwste aanhangers van Trump, deed de voorstellen af als een ‘belachelijk toneelspel dat we na iedere schietpartij opvoeren’. Daarmee gaf hij een signaal af aan eventuele Republikeinse twijfelaars in de Senaat: wie met de Democraten meestemt, riskeert de woede van Trump.

Jaarlijks vallen in de VS ongeveer 20 duizend doden door vuurwapens. Daarnaast plegen nog eens zo’n 24 duizend mensen zelfmoord met een vuurwapen. Het aantal dodelijke slachtoffers bij publieke schietpartijen is maar een fractie van het totaal. Maar de impact is groot: 30 procent van de Amerikanen is soms bang ergens heen te gaan uit angst voor een schietpartij.

Meer over