Na victorie Corbyn dreigt burgeroorlog in Labour

De Britse oppositie is nu 'een gevaar voor de veiligheid' twitterde premier Cameron. In de Labour-fractie leggen coryfeeën hun functies neer.

null Beeld Reuters
Beeld Reuters

Kan Jeremy Corbyn ook leiding geven? Dat is de grote vraag na een uniek moment in de 115-jarige geschiedenis van de Britse Labour Partij. Zaterdag werd de messiaanse marxist, actievoerder en geheelonthouder in de eerste ronde met grote meerderheid gekozen tot de nieuwe partijleider.

Veel tijd om te genieten van zijn gedenkwaardige overwinning gaf Corbyn zichzelf niet. Nadat bekend was gemaakt dat hij 59,5 procent van de half miljoen stemmen had gekregen, verliet de 66-jarige socialist het Queen Elizabeth II Centre om zich meteen aan te sluiten bij een demonstratie voor een ruimhartiger vluchtelingenbeleid. Onderwijl verliet de ene na de andere partijgenoot het schaduwkabinet, de alternatieve ministerraad van de oppositie in het parlement. De Labour-prominenten verklaarden geen zin te hebben onder Corbyn te dienen.

Burgeroorlog

Deze bedankjes zijn de eerste schoten in een burgeroorlog waarin de oppositiepartij verzeild dreigt te raken. Labour is overgenomen door de corbynista's, voor een aanzienlijk deel mensen die afgelopen zomer voor 3 pond lid zijn geworden van de partij. Zij beschouwen New Labour, Tony Blairs moderne versie van de partij, als een anomalie in de partijgeschiedenis, een boze geest die verdreven moest worden. Typerend waren de verwensingen die de blairite Tristram Hunt bij het verlaten van het congrescentrum naar zijn hoofd geslingerd kreeg. Vakbondsleiders willen Blair-gezinde parlementsleden hun kiesdistricten zelfs ontnemen.

Corbyns mandaat is groter dan dat van Tony Blair in 1994 en hij geniet de steun van duizenden, veelal jonge partijleden met een aanstekelijk enthousiasme. De stemming bij het Queen Elizabeth II Centre was te vergelijken met die in de Royal Albert Hall, later op de dag, bij de Last Night of the Proms. Voor de corbynista's, die liever met de Red Flag zwaaien dan met een Union Flag, biedt hun leider ook een land van hoop en glorie, een land met meer gelijkheid, meer macht voor de bonden, minder derivatenhandelaren en minder militaire missies in het Midden-Oosten.

Corbyn wordt gefeliciteerd: met bijna 60 procent werd hij tot Labour-leider gekozen. Beeld Foto Neil Hall / Reuters
Corbyn wordt gefeliciteerd: met bijna 60 procent werd hij tot Labour-leider gekozen.Beeld Foto Neil Hall / Reuters

'Gevaar voor veiligheid'

Voordat hij werk van maken van een glorieuze revolutie in het Verenigd Koninkrijk is Corbyns eerste taak evenwel het bijeenhouden van zijn eigen partij. Volgens rechtse kranten is dat al te laat. 'Bye Bye Labour', kopte The Sunday Express bijvoorbeeld. Andere kranten schreven over Lagerhuisleden, verenigd in The Resistance, die couppogingen zouden voorbereiden. De consensus is dat Corbyn tot mei een soort proeftijd krijgt. Hij kreeg alvast steunbetuigingen van onder anderen Gerry Adams, Alexis Tsipras en de Argentijnse presidente Christina de Kirchner.

De Britse premier David Cameron twitterde zondag dat Labour nu 'een gevaar voor de veiligheid' is.

Rebellie

Corbyn zal ongetwijfeld te maken krijgen met rebellie, een verschijnsel waarmee hij ruime ervaring heeft. In zijn 32 jaar als parlementslid heeft hij de partijlijn honderden keren genegeerd, met name in het tijdperk-Blair. Nu bevindt hij zich opeens aan de andere kant. In de komende maanden zal Corbyn de waarheid van Winston Churchills adagium dat 'de ware oppositie in het Lagerhuis niet vóór maar áchter je zit' ondervinden. Nog geen twintig van de 232 Labour-afgevaardigden hebben voor Corbyn gestemd. Het zal nog een hele klus worden om een geloofwaardig nieuw schaduwkabinet samen te stellen.

Wellicht behelst Corbyns nieuwe politiek dat de fractiemanagers - de gevreesde whips - minder macht krijgen en dat leden van het schaduwkabinet openlijk van mening mogen verschillen. Ter illustratie: Corbyn en zijn plaatsvervanger Tom Watson - omgedoopt tot Tom & Jerry - staan lijnrecht tegenover elkaar bij belangrijke onderwerpen als het NAVO-lidmaatschap en kernwapens. Deze Watson, een politieke lijfwacht van de voormalige premier Gordon Brown, is trouwens de man om in de gaten te houden. Hij staat bekend als couppleger. Als Corbyn Trotski is, schreef een commentator, dan is Watson Stalin.

Wat wil Corbyn?

Jeremy Corbyn wil af van de bezuinigingspolitiek en pleit voor het drukken van geld ('People's Quantitative Easening') om grote publieke werken mee te bekostigen. Wat dat betreft is hij een kind van de econoom Keynes. Tevens is hij fel tegen het kortwieken van de verzorgingsstaat, tegen de aanleg van hogesnelheidslijnen en de uitbreiding van Heathrow. Het liefst zou hij de Britten uit de NAVO halen, maar nu is hij ook tevreden met een hervorming van het bondgenootschap en het stoppen van de uitbreiding naar het oosten. In 1975 stemde Corbyn tegen het lidmaatschap van de Europese Gemeenschap en veertig jaar later is hij even sceptisch over de Europese Unie.

Back to the future

De verkiezing van Corbyn met zijn eeuwige vestje (compleet met een Bic-pen die uit het borstzakje steekt) staat niet op zichzelf. Een dag eerder hadden de partijleden Sadiq Khan, de linkse zoon van een Pakistaanse buschauffeur, aangewezen als kandidaat voor het burgemeesterschap van Londen. De favoriet was Tessa Jowell, een Blair Babe. Onlogisch is de ruk naar links niet. Na de verloren verkiezingen van afgelopen mei heeft het idee postgevat dat het voor Labour geen zin meer heeft om zich te presenteren als een socialere versie van de Conservatieve neoliberalen.

Dan liever back to the future, de jonge garde (slogan: Jez we can!) voorop. In The Sunday Times gaf New Labour-architect Peter Mandelson toe dat de blairisten ten onrechte hebben gedacht dat ze de partij voorgoed veranderd hadden en daarbij de jongere generatie voor lief hadden genomen.

Dat is een bekend thema inmiddels. Hetzelfde hebben de sociaal-democraten gedaan met de Schotse kiezers (naar de SNP gevlucht) en de oude arbeidersklasse in het noorden (flirt met UKIP). Deze groepen teleurgestelde kiezers kunnen mogelijk terug worden gewonnen door Corbyn.

null Beeld Reuters
Beeld Reuters

Op de fiets

De vraag is of Corbyn, een marxist die opgroeide in een landhuis, ook de calculerende kiezers kan overtuigen die in mei stilletjes hebben geoordeeld dat Ed Miliband te links was. Corbyn deed aanvankelijk mee aan de leiderschapsverkiezing om een discussie aan te zwengelen en dat is precies wat er de komende tijd gaat gebeuren.

De gedachte dat een 70-jarige Corbyn in 2020 op de fiets bij 10 Downing Street arriveert, is nog niet aan de orde. Ook niet voor hemzelf. De vraag of hij premier wil worden was immers de enige waarop hij de afgelopen maanden geen kraakhelder antwoord gaf.

10 Downing Street, momenteel bewoond door de Britse premier David Cameron. Zijn kat zit voor de deur. Beeld AP
10 Downing Street, momenteel bewoond door de Britse premier David Cameron. Zijn kat zit voor de deur.Beeld AP
Meer over