NieuwsBrabant

Na twee crises wordt Brabant weer bestuurd: het is gewoon CDA, VVD met wat andere partijen

Brabant heeft een nieuw provinciebestuur, maar het is oude wijn in nieuwe zakken: VVD, CDA, D66, GroenLinks en PvdA. Wat deze partijen vooral hebben gedaan, is de sporen van Forum voor Democratie uitwissen. Dus cultuur en natuur krijgen weer alle aandacht.

Maart 2019, toenmalig Forum voor Democratie-statenleden Hans Smolders (links) en Erik de Bie in gesprek met elkaar. Forum maakt geen deel meer uit van het nieuwe provinciebestuur.  Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Maart 2019, toenmalig Forum voor Democratie-statenleden Hans Smolders (links) en Erik de Bie in gesprek met elkaar. Forum maakt geen deel meer uit van het nieuwe provinciebestuur.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Na twee bestuurscrises in twee jaar heeft Brabant weer een nieuw provinciebestuur: VVD, CDA, D66, GroenLinks en PvdA. ‘Dat in deze bestuursperiode al twee keer een coalitie is gevallen, is niet goed voor Brabant’, constateerden de formateurs maandag in hun eindrapport. ‘Maar het heeft partijen ook laten inzien dat ze elkaar nodig hebben (...) Het zal zeker soms knetteren, maar het mag niet meer breken.’

Het maandag gepresenteerde bestuurscollege heeft dezelfde samenstelling als de meerderheidscoalitie die na de provinciale verkiezingen in 2019 werd geformeerd. Dat centrumlinkse bestuurscollege werd eind 2019, amper een halfjaar later, al opgeblazen door het CDA, dat bezweek voor de druk van heftige boerenprotesten tegen te strenge stikstofmaatregelen.

Vervolgens stapten VVD en CDA in het ongewisse avontuur met Forum voor Democratie. Anderhalve maand geleden bliezen VVD en CDA gezamenlijk dat centrumrechtse college op – beide partijen waren alle ‘fratsen’ van Forum-leider Thierry Baudet meer dan zat en zagen hun omstreden coalitiepartner door de crisis binnen Forum ook nog eens uiteenvallen.

En nu keren beide partijen dus weer vrolijk terug in de oude centrumlinkse coalitie van 2019. ‘De werkelijkheid in de wereld is anders dan twee jaar geleden’, verklaarde CDA-fractievoorzitter Ankie de Hoon. ‘Wij kijken graag vooruit. Het vertrouwen onderling is er.’ Haar VVD-collega Suzanne Otters: ‘Fijn dat we nog voor het zomerreces een nieuw college hebben.’

Geen kerncentrale

Het nieuwe centrumlinkse bestuurscollege van Brabant borduurt in het algemeen voort op het bestaande bestuursakkoord van het oude centrumrechtse bestuur. Maar de bestuurspartijen hebben wel hun best gedaan om de meest zichtbare sporen van Forum voor Democratie uit te wissen: geen kerncentrale meer, geen bindend correctief referendum, geen bezuinigingen op cultuur, erfgoed en sport.

De Brabantse bestuurders laten de discussie over wel of geen kernenergie voortaan over aan de rijksoverheid. In het oude bestuursakkoord stond nog dat er geen taboes waren in het energiebeleid en dat ‘opwekking van kernenergie welkom is’ in de provincie.

In het vorige college met Forum was er aanvankelijk ook geen plaats meer voor een gedeputeerde voor cultuur –die portefeuille werd onderdeel van de algemene sector ‘vrije tijd’. Dat leidde tot felle protesten vanuit de culturele sector. Pas later, na een urenlang statendebat, kreeg cultuur toch expliciet een plaats in de portefeuille van een gedeputeerde.

Het nieuwe college trekt die verschraling en bezuiniging weer in. Het investeert de komende anderhalf jaar (tot de provinciale verkiezingen in maart 2023) 6 miljoen euro extra in cultuur, erfgoed en sport. Er komt ook extra geld (5 miljoen euro) voor natuur, een ander ondergeschoven kindje tijdens het vorige bestuur. ‘Het progressieve gezicht van Brabant is terug', aldus D66-fractievoorzitter Ine Meeuwis.

Landbouwbeleid

Een heet hangijzer vormt traditioneel het landbouwbeleid in Noord-Brabant, de veerijkste provincie van Nederland. In 2017 besloot het provinciebestuur (zonder het CDA) dat Brabantse veestallen al in 2022 milieuvriendelijk en ‘emissiearm’ moesten zijn. Toen het CDA in 2019 weer toetrad tot het college, bleef die strenge eis staan.

De christendemocraten zetten hun handtekening destijds onder het bestuursakkoord op dezelfde dag dat de Raad van State met een vernietigende uitspraak de Nederlandse stikstofaanpak onderuit haalde. Daarna volgden de boerenprotesten en kon het CDA zich opeens niet meer verenigen met een al te strenge Brabantse aanpak.

In het vorige college met Forum waren de Brabantse boeren de winnaar: de varkens-, kippen- en andere stallen hoefden pas in 2024 ‘schoon’ te zijn. Die afspraak blijft gehandhaafd in het nieuwe college. ‘Iedere datum daarvóór was niet acceptabel’, zei formateur Karla Peijs, voormalig CDA-minister en commissaris van de koning in Zeeland.

Ook wordt 10 miljoen euro uitgetrokken voor ‘een gebiedsgerichte aanpak'. Brabant wil daarmee per gebied bekijken wat nodig is om de natuur te beschermen en de stikstofuitstoot te verminderen. ‘Geen generiek beleid, maar doen wat nodig is, waar dat nodig is’, aldus CDA’er De Hoon.

‘We hebben naar de grootst mogelijke consensus gezocht’, onderstreepte medeformateur Lambert Verheijen, voormalig PvdA-gedeputeerde in Brabant. Formateur Peijs riep alle partijen op verantwoordelijkheid te nemen voor Brabant. Ze is ervan overtuigd: deze ploeg gaat standhouden en ‘anderhalf jaar zitten’.

VVD en CDA zetten hun vier oude gedeputeerden uit het vorige college terug op het pluche. D66 doet hetzelfde met hun bestuurder uit de eerste coalitie in 2019. GroenLinks en PvdA schuiven hun fractievoorzitters door naar het bestuurscollege in het provinciehuis.