nieuws

Na Shell richt Milieudefensie haar pijlen nu op 29 grote Nederlandse CO2-uitstoters

De bazen van 29 grote Nederlandse bedrijven krijgen vandaag een brief in de bus van Milieudefensie waarin zij worden opgeroepen om binnen drie maanden een ‘concreet en haalbaar’ klimaatplan te presenteren. Net als bij de gewonnen klimaatzaak tegen Shell wil de milieuorganisatie deze ondernemingen dwingen hun CO2-uitstoot in lijn te brengen met het klimaatakkoord van Parijs: 45 procent minder CO2 in 2030.

Bard van de Weijer
Donald Pols, directeur Milieudefensie, juicht na de uitspraak van de rechtbank in de zaak tegen Shell. Beeld ANP
Donald Pols, directeur Milieudefensie, juicht na de uitspraak van de rechtbank in de zaak tegen Shell.Beeld ANP

Onder meer KLM, Unilever en Vion Food Group behoren tot de geadresseerden. Opvallend is dat slechts 11 van de 29 bedrijven die Milieudefensie aanschrijft, behoren tot de grootste uitstoters van CO2 in Nederland. De milieuorganisatie zegt zich te richten op zogenoemde ‘systeemspelers’: bedrijven die internationaal in hun sector zo groot zijn, dat als zij veranderen, de hele keten mee verandert.

Anders dan het nieuwe kabinet, dat in gesprek wil gaan met twintig Nederlandse concerns over hun uitstoot, richt de milieuorganisatie haar pijlen op ondernemingen die ook over de grens veel broeikasgas uitstoten. ‘Willen we een deuk in een pakje boter slaan, dan kunnen we ons niet beperken tot de Nederlandse uitstoot’, zegt directeur Donald Pols. ‘Klimaatverandering kent immers geen grenzen.’

Daarom staat ook olieconcern BP op de lijst, dat in Nederland relatief klein is, maar wereldwijd een vergelijkbare impact heeft als concurrent Shell, dat volgens eigen berekeningen ruim negen keer meer CO2 uitstoot dan heel Nederland en vorig jaar door de rechter werd gedwongen deze uitstoot bijna te halveren.

Brief is eerste stap naar juridische procedure

Pols denkt niet dat de impact van de brief geringer is in vergelijking met een dagvaarding zoals Shell die uiteindelijk in de bus kreeg. ‘We gaan ervan uit dat bedrijven vanuit moreel besef de stappen zullen zetten die nodig zijn om gevaarlijke klimaatverandering te voorkomen’, zegt hij. Een brief is volgens de milieuorganisatie een eerste stap.

De 29 bedrijven worden gevraagd in kaart te brengen wat hun CO2-uitstoot is, zowel van de eigen fabrieken en kantoren als van toeleveranciers en klanten, de zogenoemde scope 1, 2 en 3. Vervolgens moeten ze een CO2-doel presenteren dat in lijn ligt met internationale klimaatafspraken en de uitspraak van de rechter in de Shell-zaak: minimaal 45 procent reductie in 2030. Daarna moeten de bedrijven een concreet plan presenteren hoe ze dit gaan bereiken. Ze krijgen drie maanden de tijd om te reageren.

Eind dit jaar gaat Milieudefensie kijken welke stappen de bedrijven hebben genomen. Concerns die te weinig doen, kunnen volgens Pols mogelijk een dagvaarding verwachten. Ook accountants van beursgenoteerde ondernemingen, die wettelijk verplicht zijn het klimaatbeleid te beoordelen, ontvangen binnenkort een brief. Het niet hebben van een klimaatplan wordt een financieel risico voor bedrijven, stelt Pols. ‘Grote investeerders als ABP trekken zich nu terug als concerns te weinig doen.’

Effectief

Het sturen van een brief kan een effectief middel zijn, denkt hoogleraar internationaal klimaatrecht Jonathan Verschuuren van de Tilburg Universiteit. ‘Het is een eerste stap naar een juridische procedure.’ Volgens Verschuuren is het bedrijfsleven er het afgelopen jaar er meer en meer van doordrongen geraakt dat men hard aan het werk moet om klimaatverandering te bestrijden. ‘Ik denk dat weinig ontvangers afwerend zullen reageren, de sfeer is nu echt anders. Bovendien weten bedrijven sinds de Shellzaak dat een eventuele rechtszaak negatief kan uitpakken.’

Er staan enkele opmerkelijke bedrijven op de lijst. Zoals Tata Steel, dat verregaande plannen voor verduurzaming heeft. En pensioenfonds ABP, dat niet langer investeert in Shell en andere klimaatonvriendelijke concerns. Bij de selectie is niet gekeken hoe goed of slecht een bedrijf het doet, maar of het een systeemspeler is, zegt Pols. ‘Als Tata en ABP hun plannen uitvoeren, hoeven ze zich vermoedelijk weinig zorgen te maken.’

Hoogleraar Verschuuren noemt de stap van de milieuorganisatie een tactisch slimme zet. ‘Je biedt concerns de gelegenheid te laten zien wat ze waard zijn. Achterblijvers kun je vervolgens juridisch aanpakken.’

Bedrijven die donderdag een brief ontvangen van Milieudefensie

ABN Amro
Stichting Pensioenfonds ABP
Aegon
Koninklijke Ahold Delhaize
Koninklijke BAM Groep
Atradius
Koninklijke Boskalis Westminster
BP Europa SE - BP Nederland
DSM
Dow Benelux
AkzoNobel
ExxonMobil Benelux
Koninklijke Friesland Campina
ING Groep
Koninklijke Luchtvaart Maatschappij
LyondellBasell Industries
NN Group
Stichting Pensioenfonds Zorg en Welzijn
Rabobank
Schiphol Nederland
Stellantis
Tata Steel Nederland
Unilever Nederland
Uniper Benelux
Vitol
Koninklijke Vopak
Yara Nederland
RWE
Vion Food Group