NieuwsLegerrabbijn

Na een eeuw heeft het Duitse leger weer een rabbijn in dienst

Het Duitse leger beschikt sinds maandag weer voor het eerst sinds een eeuw over een rabbijn. Zsolt Balla (42), opperrabbijn van de deelstaat Saksen, werd benoemd als eerste militaire geestelijke. Symbolisch was de beëdiging in Leipzig, 76 jaar na de Tweede Wereldoorlog en de Holocaust, een grote stap.

Zsolt Balla, de eerste rabbijn in een eeuw bij de Duitse strijdkrachten. Beeld Hollandse Hoogte / dpa
Zsolt Balla, de eerste rabbijn in een eeuw bij de Duitse strijdkrachten.Beeld Hollandse Hoogte / dpa

Naast Balla zal de Bundeswehr de komende tijd nog negen rabbijnen aanstellen om militairen desgewenst geestelijk te begeleiden, om vragen te beantwoorden over het joodse geloof en om lezingen te geven die voor al het personeel toegankelijk zijn. Daarnaast zijn de rabbijnen een aanspreekpunt voor soldaten die in aanraking komen met antisemitisme tijdens missies of onder collega’s. De Bundeswehr denkt zo’n 80 tot 300 joodse gelovigen in zijn gelederen te hebben. Omdat militairen niet verplicht zijn hun religie te vermelden, is er geen exact aantal bekend.

De Bundeswehr wil met de benoeming van Balla ook een signaal afgeven van tolerantie en diversiteit in een land waar al jaren het antisemitisme toeneemt. Vorige week nog noemde minister van Binnenlandse Zaken Horst Seehofer (CSU) ‘extreemrechts en antisemitisme de grootste bedreigingen voor de Duitse rechtsstaat zijn’. De coronapandemie heeft volgens Duitse veiligheidsdiensten het geloof in antisemitische complottheorieën aanmerkelijk vergroot.

Extreemrechts binnen leger

Wat op de achtergrond wellicht ook een rol speelt, is de constante stroom van extreemrechtse groeperingen die ontmaskerd worden binnen de strijdkrachten en het politieapparaat, een ontwikkeling waarmee de Duitse overheid worstelt. Tot nu toe worden deze chatgroepen en geheime genootschappen afgedaan als Einzelfälle, incidenten. Maar het fenomeen is al een paar jaar zo hardnekkig en wijdverbreid, dat de vraag is wanneer de verantwoordelijke ministers van Defensie en Binnenlandse Zaken zullen erkennen dat er sprake is van een structureel probleem.

Rabbijn Balla zei in een telefonisch interview met CNN dat ‘ieder verantwoordelijk persoon zich grote zorgen zou moeten maken om deze ontwikkeling’. De Amerikaanse zender vroeg hem verder wat hij van zijn aanstelling verwachtte. ‘Niet dat we alle problemen binnen een week zullen oplossen’, zei Balla. ‘Maar we moeten werken aan een toekomstvisie over hoe we willen dat de Duitse samenleving en de strijdkrachten er over een decennium uitzien.’

Keizerlijk Duitsland

De laatste legerrabijnen dienden in het Keizerlijke Duitse leger tijdens de Eerste Wereldoorlog, waarin zo’n 100 duizend joodse Duitsers meevochten. Na Hitlers machtsovername in 1933 werden joden uit het Duitse leger geweerd en toen West-Duitsland vanaf 1955 weer een leger mocht hebben, was de joodse gemeenschap minuscuul en was het wantrouwen jegens instellingen van Duitse straat, de strijdkrachten met name, zeer groot. De joodse gemeenschap in Duitsland is met 225 duizend personen nog altijd klein.

Bij de Bundeswehr zijn ook katholieke en protestantse geestelijken actief. In tegenstelling tot bij de Nederlandse strijdkrachten, werken bij het Duitse leger geen islamitische geestelijken, wat opvallend is voor een land waar ongeveer 5,5 miljoen moslims wonen. Wel wordt de inzet van strijdkrachten-imams al een paar jaar overwogen.

Meer over