reportage

Na de sneeuwpret grijpt de schaatskoorts om zich heen, maar: ‘Luchtijs, daar kun je niet op schaatsen’

Het is koud genoeg om schaatskoorts te krijgen. Maar de sneeuw en de wind bezorgen lokale ijsverenigingen hoofdbrekens. Al laten ze zich niet weerhouden. ‘Er zijn al te veel winters geweest waarin het net niet lukte.’

Kinderen en jongeren schaatsen op de ijsbaan in het Utrechtse Doorn, die is opengegaan na een nacht hard werken door vrijwilligers. Alleen kinderen van leden mogen het ijs op, vanwege de coronamaatregelen.  Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Kinderen en jongeren schaatsen op de ijsbaan in het Utrechtse Doorn, die is opengegaan na een nacht hard werken door vrijwilligers. Alleen kinderen van leden mogen het ijs op, vanwege de coronamaatregelen.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

‘Vrijdag begonnen leden me al te bellen en te appen: wanneer kunnen we schaatsen?’ Maar bestuurslid Ronald Lubbers moet de tweeduizend leden van IJsclub ’t Boesveld in Dinxperlo teleurstellen. ‘Momenteel is de ijsconditie dusdanig slecht dat de ijsbaan openen er voorlopig niet in zit.’ Het tweede deel van de uitdrukking ‘ijs en weder dienende’ speelt de ijsmeesters parten. Toen het zaterdagavond begon te sneeuwen in de Achterhoek is in combinatie met invallende vorst een mengsel van sneeuw en ijs op de baan gevormd. ‘Luchtijs, daar kun je niet op schaatsen.’

Na de sneeuwpret grijpt de schaatskoorts om zich heen. Maandag was de primeur voor de Doornsche IJsclub. Niet iedereen zal het ‘natuurijs’ noemen, de opgespoten ijsvloer op een ondergrond van asfalt. Maar een middag sneeuwruimen, een avond dweilen en negen laagjes bevroren water leidden ertoe dat vanaf 8 uur jeugdleden tot 17 jaar de eerste rondjes konden rijden. Zonder koek en zopie, want dat is niet coronaproof.

Tijdsblokken, verplicht reserveren, een baanregistratie: vanwege de pandemie komt er dit jaar zo veel kijken bij het hijsen van de vlag dat meerdere lokale ijsclubs bij voorbaat de lust verging. Andere verenigingen willen de kans van minimaal een week vrieskou niet laten schieten. Zeker niet nu er vanwege de lockdown al zo weinig te beleven valt voor de jeugd.

Net niet

Dat is ook de insteek in de Achterhoek. ‘Er zijn bovendien al te veel winters geweest waarin het net niet lukte’, zegt bestuurslid Lubbers. IJsclub ’t Boesveld laat elk najaar de 400-meterbaan in de 20 meter brede sleuf in een weiland onderlopen. ‘Achteraf gezien hadden we dit jaar misschien moeten wachten tot na de sneeuw. Maar dat weet je pas achteraf.’

IJsvereniging WVF in Zwolle liet zaterdag voor de sneeuwval de ijsbaan ‘leeglopen’, om maandagochtend nieuw ‘schoon’ water op te brengen. Dat was ook in Dinxperlo nog even een gedachte. Maar 36 kuub water ben je niet zomaar kwijt. Lubbers: ‘We hebben nog geprobeerd de brandweer in te schakelen om de baan leeg te pompen. Daar waren ze niet voor te porren, maar misschien willen ze morgen wel helpen.’

Overal in het land zijn vrijwilligers druk in de weer om ijsbanen gereed te maken voor schaatsliefhebbers.  Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Overal in het land zijn vrijwilligers druk in de weer om ijsbanen gereed te maken voor schaatsliefhebbers.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Want dan is het tijd voor plan B: dinsdag, als het is opgehouden met sneeuwen, gaan ze een nieuwe laag water van een paar centimeter aanbrengen op de gemankeerde ijsvloer. ‘Die laag krijg je niet meer weg met deze temperaturen. Maar de vooruitzichten met 13 graden vorst geven ons wat tijd een nieuwe poging te wagen.’

Zoals overal in het land zijn vrijwilligers in Dinxperlo druk in de weer. Nu met twaalf man, maar als de baan opengaat zijn dat er dertig tot veertig. ‘Allemaal met hetzelfde doel: zo veel mogelijk mensen het plezier van het schaatsen te laten beleven', zegt Lubbers. In Doorn kregen vrijwilligers een vrijstelling van de avondklok. ‘Dat hebben wij ook gevraagd aan de Veiligheidsregio. Maar die heeft wel iets belangrijkers aan het hoofd, luidde de reactie.’

Draaiboek ‘IJs’

Naast de sneeuw is de wind op veel plekken een spelbreker: die houdt het water open, zorgt voor wakken en schotsvorming. Het goede nieuws is dat de storm van de afgelopen dagen dinsdag gaat liggen. De veelbesproken ‘pluim’ – de visuele weergave van de vorstverwachting, tot min 15 ’s nachts – doet inmiddels ook groter dromen dan een ondergelopen weiland.

Met de huidige verwachtingen is een ijsdikte van 5 tot 10 centimeter op open water aan het eind van de week reëel. Verschillende waterschappen bevorderen de ijsgroei op sloten en kanalen. Wetterskip Fryslân heeft ‘draaiboek IJs’ in werking gezet. De waterstand in kanalen, vaarten en meren wordt verder verlaagd, de meeste gemalen gaan uit en de sluizen worden gesloten. Ook geldt er een gedeeltelijk vaarverbod.

Hoewel wedstrijden en tochten (vooralsnog) verboden zijn, is voor krabbelaars schaatsen op natuurijs niet taboe. Ook niet in de kop van Overijssel, liet burgemeester Rob Bats van Steenwijkerland weten. ‘Als het ijs straks sterk genoeg is, mag er geschaatst worden. Maar ik roep iedereen op om zich echt aan de coronamaatregelen te houden, ook op het ijs.’ Als het te druk wordt in de Weerribben of rond Giethoorn, zal de gemeente toegangswegen afsluiten. Schaatsbond KNSB adviseert schaatsers een plas of vijver in de eigen omgeving op te zoeken.

In de Achterhoek heeft de ijsbaan van Dinxperlo na de make-over van dinsdag nog drie nachten vorst nodig, voorziet bestuurslid Ronald Lubbers. En zelfs dan zijn er geen garanties. ‘Wellicht blijkt de onderlaag toch te broos. Maar we gaan het in elk geval proberen. En misschien worden we wel gered door corona. Vanwege de voorschriften mogen er maximaal 75 leden tegelijkertijd op de baan. Daarvoor hoeft het ijs minder sterk te zijn.’

Lees meer over het winterweer

Het winterweer blijft zorgen voor sneeuwpret én overlast. Volg in dit liveblog het laatste nieuws over de koudegolf.

Een hotel in het Twentse Delden toverde een golfbaan om tot langlaufpiste. In een mum van tijd stroomden de reserveringen binnen.

Door het winterse weer gaan veel basisscholen maandag niet open.

Het beste ijs, het dikste pak sneeuw: zo voorspel je waar dat komt te liggen.

Volkskrantverslaggever Anneke Stoffelen en fotograaf Sabine van Wechem zagen langlaufers in Twente.

Meer over