Analyse

Na de Brexit nu dat Oprah-interview: Britten maken zich zorgen over hun internationale imago

In het Verenigd Koninkrijk wordt druk gespeculeerd over een ‘royal racist’, naar aanleiding van het interview van prins Harry en Meghan Markle bij Oprah Winfrey. De uitingen van het duo liggen onder een vergrootglas. De koninklijke familie krijgt ook steun, zij het niet altijd de gewenste.

Koningin Elizabeth II, prins Charles, Camilla, hertogin van Cornwall, prins William en Kate Middleton wonen de jaarlijkse Gemenebestdienst bij in Westminster Abbey, Londen. Beeld Reuters
Koningin Elizabeth II, prins Charles, Camilla, hertogin van Cornwall, prins William en Kate Middleton wonen de jaarlijkse Gemenebestdienst bij in Westminster Abbey, Londen.Beeld Reuters

Het explosieve interview van Harry en Meghan was voor de Britse kroonprins Charles geen reden om zijn agenda aan te passen. Op de ochtend na de Britse uitzending was de toekomstige koning te gast bij Jesus House For All The Nations Church om te zien hoe bewoners van het Londense Cricklewood hun coronaprikken kregen. Een dag later maakte William en Kate hun opwachting op een multiculturele school in Oost-Londen. ‘We zijn totaal geen racistische familie’, antwoordde William op vragen van de pers.

Deze uitjes waren in de geest van de korte, maar veelzeggende verklaring van het paleis. Met treurnis zei de koninklijke familie kennis te hebben genomen van de openbaring over hoe ‘uitdagend’ Harry en Meghan hun leven in het paleis hebben ervaren. Over de bewering dat iemand binnen de familie een vraag had gesteld over de mogelijke huidskleur van de baby komt er een intern onderzoek. Met de toevoeging ‘herinneringen kunnen verschillen’ werden vraagtekens bij de beschuldigingen gezet.

De verklaring sloot af met ‘Harry, Meghan en Archie zullen altijd zeer geliefde leden van de familie zijn.’ Dat ziet eruit als een grootmoedige olijftak, maar in het woordje ‘altijd’ lijkt ook een verborgen mededeling te schuilen: wat jullie ook doen of zeggen, het zal niet genoeg zijn om jullie te verstoten. Met andere woorden: we zullen nooit slachtoffer zijn. Het paleis zal moed hebben geput uit peilingen die doen vermoeden dat het vraaggesprek slecht is gevallen onder de Britse bevolking.

In de dagen na de uitzending zijn de beweringen van het duo onder een vergrootglas gelegd. Dat Archie niet de titel prins kreeg, had niets te maken met ras, zoals was gesuggereerd, maar met huisregels die koning George V had opgesteld. De bewering dat de twee enkele dagen voor de bruiloft in het geheim waren gehuwd, wekte verbazing omdat trouwen zonder getuigen niet kan in de Church of England. Ook bleek dat Meghan meerdere internationale privéreizen had gemaakt, ondanks de vermeende inbeslagname van haar paspoort.

De vraag of Hun Waarheid ook De Waarheid is, heeft tot een verwoed debat geleid. Na zijn zoveelste tirade aan het adres van Meghan, tegen wie hij al jaren een kruistocht voert, werd Piers Morgan na een klacht van Meghan bij de ITV-bazen ontslagen als anchorman bij het ontbijtprogramma Good Morning Britain. Dat leidde niet alleen tot een koersval van de omroepaandelen, maar ook tot een discussie over de vrijheid van meningsuiting en een petitie voor zijn terugkeer.

Geloofwaardigheid is belangrijk vanwege het zwaarste verwijt, dat van racisme. Onduidelijk is nog steeds wat een lid van het koningshuis precies zou hebben gezegd over de mogelijke huidskleur van baby Archie. Leefden daar echt zorgen over, zoals Harry en Meghan denken, of ging het om een onhandige opmerking waar gemengde stellen rond de zwangerschap weleens mee te maken krijgen en die slecht kan vallen? De kans is klein dat de waarheid bekend zal worden.

Een van de meest dramatische beweringen in het interview van prins Harry en Meghan met Oprah Winfrey was dat hun zoon een koninklijke titel werd ontzegd, mogelijk vanwege de kleur van zijn huid. Beeld AP
Een van de meest dramatische beweringen in het interview van prins Harry en Meghan met Oprah Winfrey was dat hun zoon een koninklijke titel werd ontzegd, mogelijk vanwege de kleur van zijn huid.Beeld AP

Dat neemt niet weg dat er wordt gespeculeerd over de ‘royal racist’. De leider van het Kingdom Choir, dat een swingend Stand by Me had gezongen op de bruiloft van Harry en Meghan, mengde zich in de discussie door te zeggen dat ze zich niet kon voorstellen dat Charles, die het gospelkoor had uitgenodigd, racistisch kan zijn. Omdat het duizend jaar oude Britse koningshuis zo innig verweven is met de natie, heeft het interview de reeds bestaande discussie of Groot-Brittannië een racistisch land is, verhevigd.

De meningen daarover lopen sterk uiteen.

‘Wanneer racisme wordt erkend’, schreef de bekende historicus David Olusoga deze week in The Guardian, ‘wordt het niet als een structureel, sociaal probleem neergezet, maar als een klein, betreurenswaardig feit in het leven – een dat zwarte mensen moeten tolereren en waarmee ze maar moeten leven.’ Dat staat haaks op een bewering van de Brits-Nigeriaanse staatssecretaris Kemi Badenoch, die het Lagerhuis heeft voorgehouden dat ‘voor een zwart persoon het Verenigd Koninkrijk een van de beste landen ter wereld is om te leven’.

Waar men zich op het eiland de meeste zorgen over maakt, zeker met oog op de Brexit, is het imago van de natie in het buitenland. In de Verenigde Staten bijvoorbeeld, waar racisme nog veel gevoeliger ligt en de twee wel populair zijn, neemt men de beschuldigingen hoger op. Joe Biden heeft zich zelfs in het debat gemengd door het optreden ‘moedig’ te noemen, terwijl Donald Trump jr. zich juist keerde tegen het stel, een blijk van steun waar het Britse koningshuis niet onverdeeld gelukkig mee zal zijn.

Dat laatste geldt waarschijnlijk ook voor de interventie van Brexit-voorvechter Nigel Farage, die zei dat de koningin, met haar inzet voor het Gemenebest, ‘meer voor mensen van kleur heeft gedaan dan wie ook in de geschiedenis’.

De vorstin zelf zal met zorgen kijken naar de ontwikkelingen in ‘haar’ Gemenebest. In landen als Australië en Nieuw-Zeeland proberen republikeinen de crisis reeds uit te buiten, maar het verwijt van racisme zal vooral zijn aangekomen in de Afrikaanse en Caribische delen van het postkoloniale samenwerkingsverband. Een half jaar geleden maakte Barbados de banden losser door de koningin als staatshoofd te vervangen door een president. De vrees in Huize Windsor is dat ‘the phantom of the Oprah’ andere landen zullen gaan wegjagen.

Meer over