Mysterie van aangespoeld hoofd na 50 jaar onthuld

Na een halve eeuw is het raadsel rond de dood van de duiker Crabb opgelost. Maar de oplossing wordt betwist....

Van onze correspondent Arnout Brouwers

Dat Lionel Crabb – een Britse duiker, oorlogsheld en een bekende van James Bond-auteur Ian Flemings – in 1956 tragisch om het leven kwam, was al bekend. Zijn hoofd spoelde namelijk aan op de Britse kust, veertien maanden nadat een Sovjet-schip met Sovjet-leider Nikita Chroestsjov de haven van Portsmouth had aangedaan.

Maar hoe Crabb precies aan zijn einde was gekomen, bleef altijd een zorgvuldig door de Britten en Sovjets bewaard geheim. Afgelopen week werd op de Russische televisie een documentaire vertoond waarin een gepensioneerde Russische duiker de toedracht vertelt. Het gaat om Edoeard Koltsov, destijds 23 jaar oud, die voor zijn dood dit Koude Oorlogmysterie definitief wilde vertellen.

Hij kreeg in Portsmouth de opdracht verdachte activiteiten in het water te onderzoeken. Koltsov zag ‘een silhouet van een duiker die aan stuurboord met iets aan het rommelen was. Toen ik dichterbij kwam, zag ik dat het een mijn was.’ Koltsov aarzelde niet en sneed de man zijn keel door.

Britse experts hechten weinig geloof aan de claim dat hun duiker een bom aan het plaatsen was. Had dat niet tot een oorlog met de Sovjet-Unie geleid?

Timing
De timing van Koltsovs onthulling is opvallend. Komende week verschijnt het boek The Final Dive, waarin auteur Don Hale beweert dat Crabb bezig was met een afleidingsmanoeuvre terwijl andere duikers afluisterapparatuur aan de romp van het schip bevestigden. Hale gelooft evenmin dat Crabb Chroestsjov wilde opblazen, maar beaamt dat hij bij de operatie werd gedood, net als een duiker van de Britse marine-inlichtingendienst.

De Britten hebben altijd gezwegen over de geheime operatie en Crabbs dood. Waarom kreeg Crabb, destijds al ouder en uit overheidsdienst, een rol? Uit vrijgegeven documenten blijkt dat de operatie, in de Britse pers ‘de domste uit de spionagegeschiedenis’ genoemd, ook binnen de Britse regering controversieel was. Premier Eden zou er pertinent tegen zijn geweest – en het resultaat kostte John Sinclair, het hoofd van MI6, de kop. Figuurlijk gesproken, dan.

Meer over