Muzikale alleseter die volop improviseert

Zijn doel is simpel, het middel onorthodox. Pekka Kuusisto wil uitvinden hoe je muziek maakt.

Violist Pekka Kuusisto heeft een drukke zomer voor de boeg: de ene avond speelt hij Tsjaikovski en Sibelius in het Amsterdamse Concertgebouw, de andere avond slikt hij ergens in Finland een microfoontje door om al trommelend op zijn buik en borstkas een optreden te geven.

Kuusisto (35) is een grote naam in de wereld van de klassieke muziek. Sinds hij op zijn 19de de prestigieuze Sibeliusprijs won in Finland, vliegt hij als solist en dirigent de wereld rond. Deze zomer speelt hij vier keer in het Amsterdamse Concertgebouw, waar hij vrijdag het eerste concert gaf. De Finse violist is geen doorsneemusicus. Naast zijn succesvolle klassieke carrière improviseert hij namelijk met jazzmuzikanten, zingt Finse volksmuziek of speelt mee met electrobandjes en groepen als Nightwish. 'Ik geef mijn familie de schuld', zegt Kuusisto. Op zijn 3de kreeg hij voor het eerst een viool in zijn handen.

Af en toe raakt hij uitgeput van al die verschillende muziekstijlen op zijn speelschema. Voor ieder optreden moet hij weer iets anders instuderen, in een andere stijl. 'Mijn grootvader was organist en president van de Sibelius Academie, een serieuze man. Mijn vader zette zich af, hij wou zeeman worden. Uiteindelijk werd hij jazzmuzikant en deed van alles met elektronische muziek. Hij heeft mijn broer en mij geleerd alles te eten, overal in geïnteresseerd te zijn.'

In het Concertgebouw speelt Kuusisto deze zomer dus niet alleen klassiek, maar ook Finse tango's en volksmuziek. 'Sibelius is de Mount Everest van het musiceren, maar ik werd er niet blij van', legt de violist uit. 'Traditionele Finse muziek voelt goed. De focus ligt op het ritme. Je wilt mensen aan het dansen krijgen, terwijl het er bij klassieke vioolmuziek om gaat een geluid te creëren dat de grootste zalen kan vullen. Als je je wat meer op ritme richt in plaats van op de schoonheid van de klank, krijg je volgens mij een interessanter resultaat.'

In een door Kuusisto gedirigeerd concert spelen musici ook lelijke klanken. Zijn interpretaties van bekende muziekstukken van Bartók of Schubert worden daardoor niet door iedereen gewaardeerd. 'We horen veel te vaak hetzelfde, terwijl je veel meer uit je instrument en de muziek kunt halen.' Neem Für Elise, van Beethoven. Kuusisto neuriet. 'Ta-da-da-da-da-pa-da-da-dam. Het klinkt als een mooi en simpel deuntje. Maar die eerste noten kun je ook als irritant beschouwen. Te-de-de-de-de, ze zitten te dicht op elkaar. En daarna volgt een langzamere noot. Je kunt een muziekstuk op miljoenen manieren interpreteren, maar duizenden pianisten spelen dit nummer en het klinkt bijna altijd hetzelfde.'

'Muzikanten vliegen van project naar project in plaats van diepgang te zoeken en experimenteren niet of nauwelijks; de klassieke muziek is op een zijspoor geraakt terwijl ze voorloper zou moeten zijn', vindt Kuusisto. Toch is er hoop, en wel uit onverwachte hoek. 'Je moet Kanye West volgen op Twitter', zegt hij. 'Er zitten pareltjes tussen zijn tweets. Toen hij vorig jaar in de studio's was, bijvoorbeeld. 'I just slapped some bassoon on this muthafucka', twitterde hij. Een geweldig teken. Hij had een jonge klassieke componist gevraagd een fagot-arrangement voor hem te schrijven. Een van de machtigste mensen uit de hiphopwereld is geïnteresseerd in een samenwerking met de klassieke muziek.'

'Het is een teken dat de grenzen in de muziek beginnen te verdwijnen', zegt de Fin enthousiast. Ook muzikanten en componisten waarmee hij zelf samenwerkt, zijn actief geworden in de popwereld. En artiesten uit de pop- en rockwereld, zoals Kuusisto's grote held Johnny Greenwood, componeren voor orkesten. Kuusisto gaat zich de komende jaren naast zijn klassieke concerten vooral op elektronische muziek richten. 'Ik probeer uit te vinden hoe je muziek kunt maken.' Deze zomer doet hij dat met dat microfoontje. Door er een afgeknipt stukje condoom omheen te wikkelen, het microfoontje door te slikken, het snoer naar beneden te begeleiden en met lege handen alleen maar te trommelen.

Kuusisto speelt op 4 juli Paganini, op 23 juli Finse tango's en op 22 augustus Finse volksmuziek en Vivaldi's Vier jaargetijden in het Concertgebouw in Amsterdam.

'Ik ontdek voortdurend nieuwe geluiden', zegt Pekka Kuusisto. Hij pakt een koffiebekertje van tafel en krabbelt met zijn vingers over het karton. 'Dit doe ik overal. Echt muzikantschap is volgens mij met lege handen op een podium kunnen staan en toch een gezonde muzikale ervaring creëren voor het publiek.'

undefined

Meer over