Museum, nu ook met dak

Het Middelheimmuseum in Antwerpen is vernieuwd. Het museumpark is meer naar buiten gericht.

Even aarzelt de fietser. Dan stapt hij af en wandelt met zijn fiets aan de hand het museumpaviljoen binnen. Tussen de keramieksculpturen en glazen beelden. Missie geslaagd voor architect Paul Robbrecht, die in dit nieuwe zaaltje de grenzen tussen binnen en buiten wil opheffen.

De ingenieuze constructie is maar één van de nieuwigheden in het Middelheimmuseum, het openluchtmuseum voor beeldende kunst in het zuiden van Antwerpen. Het idyllische museumpark is uitgebreid met vijf hectare beeldentuin, sculpturen van onder anderen Ai Weiwei en Roman Signer en een kasteel met museumcafé en -shop. Afgelopen weekeinde opende het vernieuwde Middelheim officieel, met performances en muziek.

De vernieuwingen moeten het museumpark meer zichtbaarheid geven. De afgelopen tien jaar groeide het Middelheim uit tot een van de populairste musea van Antwerpen, met jaarlijks 250 duizend bezoekers, maar het was nogal in zichzelf gekeerd. Vanaf nu zet het gratis museumpark de deuren wagenwijd open. Omheiningen zijn neergehaald, er zijn zes ingangen bij gekomen en het kasteelterras vergroot de aantrekkingskracht.

Onbedoeld legt de vernieuwing de klemtoon in 'museum-park' ook weer op 'museum'. Op een zonnige namiddag in het Middelheim krijgen groepen senioren een rondleiding en schaven studenten van de kunstacademie aan hun tekentechniek. Maar de meeste bezoekers in de romantische beeldentuin zijn hier om te zonnen, picknicken, ravotten of sporten. De beelden van Rodin, Henry Moore of Juan Muñoz vormen slechts het decor van hun vrije tijd.

In de tuinkamers van de Hortiflora, de voormalige plantentuin die nu bij het Middelheim is gevoegd, is een meer museale opstelling mogelijk. Dé blikvanger hier is het ingenieuze museumpaviljoen van architectenduo Robbrecht en Daem, dat eerder de uitbreiding van het museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam ontwierp. De muren bestaan uit een fijn traliewerk dat zonlicht en natuur binnenlaat. Een tuinkamer, maar dan van staal.

Het paviljoen maakt het mogelijk fragieler werk te tonen, zoals nu de keramieken en glazen beelden van de Duitse kunstenaar Thomas Schütte. Want een museum zonder dak is niet altijd gemakkelijk. Alleen robuuste werken, in steen of metaal, zijn bestand tegen weer en wind. Fijner werk, zoals het geraamte van Johan Muyle, dat op een kabel hoog tussen de bomen fietst, moet geregeld worden gerepareerd.

Vorig jaar kreeg de Oostenrijkse kunstenaar Erwin Wurm het nog aan de stok met enkele verzamelaars, van wie hij zijn polyester werken had geleend. 'Die waren niet zo blij toen ze hun werk terug kregen', zegt museumdirecteur Menno Meewis. 'Je ziet toch dat het buiten heeft gestaan.' Met een minzaam lachje: 'Maar de kunstenaar heeft het goedgemaakt.'

Tot nog toe kon kwetsbaarder werk alleen terecht in het kleine Braempaviljoen. Het museum experimenteerde met overdekte constructies op het breukvlak van beeldende kunst en architectuur, zoals de loods van Joep van Lieshout of de futuristische 'artiesteningang' van John Körmeling. Maar die zijn te veel kunstwerk op zich om andere kunst te kunnen herbergen.

Het paviljoen van Robbrecht en Daem bewandelt een middenweg tussen de neutraliteit van de klassieke witte gipswand en de exuberantie van sterarchitecten. Een dienend gebouw, dat toch een eigen stempel drukt, en het Middelheim een niveau hoger tilt.

middelheimmuseum.be

Musea bloeien

Vorig jaar lanceerde Antwerpen het stadsmuseum MAS (57 miljoen euro), volgend jaar wordt het Red Star Line museum geopend (17 miljoen) en dit jaar is het Middelheimmuseum voor 2,5 miljoen euro vernieuwd. In tijden van crisis wekken forse investeringen in cultuur verbazing, maar de plannen dateren al van eerder. Bovendien heeft Antwerpen tal van privésponsors gevonden.

De Vlaamse overheid, waarvan het Middelheim jaarlijks 400 duizend euro werkingssubsidies krijgt, schaafde in 2010 en 2011 telkens 2,3 procent van de cultuurbegroting. Maar tot nog toe troffen die bezuinigingen vooral de podiumkunsten en niet de musea.

undefined

Meer over