Murat liet zich niet dissen

Murat D., de jongen die zijn leraar doodschoot, groeide op in de Haagse Schilderswijk. De straatcultuur is er keihard, de kloof met de samenleving groot....

School is shit. Werken voor losers. Hier wachten jongens op hun darma, hun buit. Dat kan alles zijn. Een gejatte scooter of een kluiskraak. Als het maar geld oplevert, veel geld. Want geld is macht. En dat is waar het leven om draait in de Haagse Rozenburgstraat, een straat vol junks, gangsta's en wannabes.

Hier groeide Murat D. op. Hier werd de 16-jarige Turkse vmbo-scholier een leraar-moordenaar. Het doodschieten van docent Hans van Wieren van het Terra College wordt hier niet verheerlijkt. Maar er is wel respect. Daarom klinkt het verhaal van Murats daad niet als de opwelling van een getormenteerde scholier. Hier wordt zijn verhaal geromantiseerd en aangedikt, als een rap van 2pac, een ode aan geweld.

Murat was helemaal opgefokt. Een jongen had hem dronken gevoerd en pillen gegeven. Dat pik je toch niet van die leraar? Dus is Murat de school ingelopen en heeft meneer Van Wieren gefeliciteerd: u raadt nooit wat ik voor u heb. Toen pakte hij zijn pistool en schoot hem dood. Murat ging heel hard lachen. Hij draaide zich om en wilde nog een leraar doodschieten. Maar een meisje vroeg hem dat niet te doen. Toen ging Murat weer heel hard lachen en liep weg.

De twaalfjarige Mo ('beter geen achternaam') die het verhaal vertelt, weet zeker dat het zo gegaan is. Wat de media, de politie of al die op roem beluste schoolgenoten van Murat ook beweren. Hoe hij het weet? 'Ik woon hier heel mijn leven.'

Mo snapt niet waarom Murat het gedaan heeft. Hij kende zijn vroegere buurjongen vooral als 'een hele goede jongen'. 'Hij gaf me altijd geld. Twee of drie euro. En als er jongens aan het vechten waren, dan haalde hij ze uit elkaar.'

Mo vindt het 'wel erg' wat er met de meester is gebeurd. Een paar leeftijdgenootjes die erbij komen staan nemen het wat minder zwaar op. Gaat het over Murat, vraagt een jongen met trainingsjack en petje. Lachend maakt hij schietende bewegingen. Zijn vriendjes hangen intussen stoned tegen een winkeletalage en gooien met grind naar passerende voetgangers, fietsers en auto's.

Hit the block and fill your pockets makin crack sales

Picture perfection pursuin' paper with a passion

Visions of prisons for all the pussies that I blasted

Runnin' with criminals individuals with no remorse

Try to stop me my pistol posse's usin' deadly force

Gangsterrap is de muziek van de jeugd in de Rozenburgstraat. Ook van Murat. Hiphop die het harde criminele leven in de getto's verheerlijkt. Videoclips waarin uitbundig en poenerig wordt gefeest met veel schaars geklede bitches. Live by the gun, die by the gun. De neergeschoten rappers Tupac Shakur (2pac) en Biggie Smalls (The Notorious B.I.G.) zijn juist door hun gewelddadige dood grote helden geworden.

Jongens die willen leven als hun voorbeelden in de clips, houden het nooit lang vol, weet de 18-jarige Marokkaan Sofian ('dat is genoeg'). 'Je bereikt snel de top, maar daar je blijf je niet eeuwig. Je wordt doodgeschoten, raakt aan de drugs of je gaat de gevangenis in. Als je zo leeft laat je je niet dissen. Zeker niet door een leraar.'

Een blik in de Rozenburgstraat is genoeg om te zien dat dit niet het getto is waar 2pac over rapt. Maar grimmiger dan dit stukje Schilderswijk zie je in Nederland waarschijnlijk niet. Dit is een zwarte wijk. Een buurt van segregatie. Waar Nederlanders zijn gevlucht en veel allochtonen graag zouden volgen. Ook Murats vader verhuisde zijn gezin uit deze buurt vol monotone portiekwoningen uit de jaren '30.

Volgens een buurman omdat het Turks gezin herhaaldelijk zou zijn bedreigd. Zoals die ene avond dat een Mercedes en een Volkswagen van Murats vader in de straat totaal uitbrandden. Dat was duidelijk een waarschuwing, weet hij.

Andere bewoners houden het erop dat Murats vader een betere buurt wilde voor zijn vrouw en vier kinderen. Daarom was het gezin in de buurt van het Terra College aan de Beresteinlaan gaan wonen. In de Rozenburgstraat waren de verleidingen te groot. Vooral voor Murat.

Naar details vragen is hier lastig. Nieuwsgierigheid wekt altijd argwaan. Elke onbekende blanke is een stille van de politie. 'Legitimatie graag. En niet langer dan een paar minuten.' Op straat praten met Nederlanders wordt als verraad gezien. En dat geeft problemen.

Toch geeft een enkeling in de buurt wat geheimen prijs. Altijd anoniem, altijd met vage toespelingen. Precieze namen en gebeurtenissen worden vermeden. De daden worden verheerlijkt, de straatcodes geroemd. 'Elke jongen van tien in de buurt weet waar hij wapens kan halen. De junks kunnen alles leveren. Vooral als ze een shotje nodig hebben. Voor 10 euro een pistool, Voor 300 euro een Antilliaan die iemand voor je omlegt.'

Of Murat hier ook zijn pistool kocht? Een junk heeft betaald voor de zwarte 6mm waarmee hij Van Wieren door het hoofd schoot? Of hij het wapen al langer had of op de dag zelf telefonisch bestelde? De lippen blijven op elkaar.

Ook Resul Kaya, die de familie van Murat in de media vertegenwoordigt, is er niet achter kunnen komen. Al heeft hij Murat een paar keer naar de herkomst van het wapen gevraagd. 'Eerst zei hij dat hij het wapen van een junk had gekocht. Later van iemand op straat. Hij wilde het gewoon niet zeggen. Ook niet tegen zijn grootvader. Zeker is dat hij degene goed gekend moet hebben.'

Kaya haalt de schouders op. Natuurlijk wil hij vertellen over de angstige uren na de schietpartij in de kantine van het Terra College. Dat hij via Murats vrienden in de Nuri Bar hem in shock aantrof op een tramhalte. Hoe Murat spijt betuigde en zei dat hij zijn eigen leven en dat van Van Wieren kapot had gemaakt, Hoe hij Murat eerst thuis wat te eten gaf voordat ze samen naar het politiebureau aan de Beresteinlaan reden. Schuin tegenover de school.

Dat is allemaal geweest, zegt Kaya. 'Het is nu zaak om zo'n drama in de toekomst te voorkomen. Op het Terra College, maar ook in een buurt als die van de Rozenburgstraat. Je hebt goede voorbeelden nodig. Mensen die je op het rechte pad houden.'

Murats vader was zo iemand, zegt hij. Maar enkele maanden geleden is hij opgepakt. Omdat hij op de Rotterdamse Schansweg viermaal op een kennis zou hebben geschoten. Mogelijk om drugs. Daar zijn de verklaringen van vrienden en bekenden tegenstrijdig over. Kaya zwijgt erover. Net als over de zeven jaar cel die Murats vader in Duitsland heeft gezeten.

Kaya praat liever over het heden. 'We hebben allemaal fouten gemaakt.' Hij benadrukt dat sinds Murats vader 'afwezig was' het bergafwaarts ging met zijn oudste zoon. Volgens Kaya verdoofde hij de pijn met drugs. Zo vergat hij zijn problemen. 'Maar op school wilden ze maar niet weggaan.'

Ook op de ruzies tussen Murat en zijn leraar Hans van Wieren wil Kaya niet al te diep ingaan. Hij heeft van de politie het advies gekregen spaarzaam te zijn met uitspraken. In het belang van het onderzoek. 'Bovendien wilde Murat mij ook niet alles vertellen. Hij schaamde zich ervoor.'

Enkele incidenten blijven echter niet onvermeld. De veelvuldige discussies tussen Murat en Van Wieren in de kantine. De schorsing. De brieven die de school op 5 en 7 januari naar het verkeerde adres stuurde. De brief van 12 januari die twee uur na de schietpartij op de mat plofte.

De school liet de ouders weten dat Murat niet meer welkom was. De reden: hij zou geregeld schoolpersoneel mondeling bedreigen. In de laatste brief is het Van Wieren zelf die de ouders uitnodigt voor een gesprek over Murats kansen om nog examen te doen op het Terra College.

Maar ja, in de brieven staat niet het drama dat Murat volgens zijn vrienden ervaarde. Zijn gekrenkte trots. Murat haatte Van Wieren omdat die hem al ruim twee jaar als pispaal zou gebruiken. Hem vernederde voor zijn klasgenoten. Met het kerstgala van de school op 18 december bijvoorbeeld, toen Murat door Van Wieren werd geweigerd omdat hij geen kaartje zou hebben. Toen heeft hij al gedreigd Van Wieren 'te zullen pakken'.

Murats was opvliegend. Sofian: 'Hij was vroeger al snel opgefokt. Vooral tegen 'kazen' (Nederlanders) in de buurt. Die durfden nooit iets terug te doen. Zelf heb ik ook een keer klappen gekregen. Ik had hem verteld zijn zusje wel leuk te vinden.'

Vervolg op pagina 17

Vervolg van pagina 13

Murat en de keiharde straatcultuur

Zijn agressie werd de laatste maanden erger, weten ze ook in de Rozenburgstraat. 'Vooral als hij had geblowd of gedronken. Dan ging Murat gekke dingen doen. Zoals die ene keer dat we bij discotheek De Tempel werden geweigerd. Murat was woest en wilde terug om het te regelen.'

Ook bij zijn grote liefde, voetbal, kostte het Murat steeds meer moeite zijn emoties de baas te blijven. Jeugdleider Boyke Alibux van FC Kranenburg merkt weinig. Murat is een talentvolle middenvelder die graag en veel traint. Maar enkele teamgenoten van de B1 (die 'absoluut niet' met naam in de krant willen) schetsen een ander beeld. Murat zou al een keer vanwege het missen van trainingen zijn gewaarschuwd. Ook zijn woedeaanvallen wekten ergernis. 'Als iemand hem de bal afpakte werd hij echt gek. Dan begon hij direct te schelden en te schreeuwen.'

Bij fotozaak Baksi aan de Paul Krugerlaan kennen ze een andere Murat. Een rustige jongen, die op donderdag en vrijdag om acht uur binnenkwam en uit zichzelf de hele winkel stofzuigde. Een modelstagiair die niet te beroerd was tien keer op en neer naar het centrum te gaan om opdrachten weg te brengen.

Dat zijn vader vast zat, of dat hij problemen had, wist eigenaar Errol Baksi niet. 'Murat sprak weinig. Zelden meer dan twee zinnen achter elkaar. Alleen over het voetbal zei hij soms iets meer. Ik weet zeker dat als hij iets gezegd zou hebben, we een oplossing hadden kunnen vinden.'

Natuurlijk kent Baksi de gewelddadige en materialistische cultuur van de straat. Baksi: 'Op televisie zijn de hele dag films met veel geweld. Uit de videotheek halen ze films en spelletjes met nog meer geweld. En ze luisteren naar muziek waar de hele tijd fuck you wordt geroepen. Dat zijn geen woorden die je in muziek hoort te gebruiken.'

Dat heeft onherroepelijk invloeden op de jeugd, meent hij. Ook op een keurige stagiair die altijd meneer zei? Hij weet het niet. Want: 'Veel jongeren uit de Rozenburgstraat leiden een dubbelleven. Voor de familie en de baas gedragen ze zich voorbeeldig.'

Maar op straat gaan ze voor het geld. De kleding, de sieraden, de scooter. Status, macht. Zonder dat geen meiden. En Murat was populair. Altijd goed gekleed, altijd geld. Hij kreeg deze dingen van zijn vader, zodat hij er niet zoals veel anderen voor moest hosselen.

Sofian: 'De meeste ouders doen of ze niet weten wat dat allemaal kost. Ze stellen geen vragen, of krijgen iets toegestopt. En ook leraren kunnen ze weinig maken. Jongens kennen hun rechten. Maar leraren kunnen je wel fokken. Veel zitten vol haat en racisme.'

Kaya daarentegen vermijdt dit laatste woord zorgvuldig. Maar er was volgens hem wel iets mis op het Terra College. 'Sommige leraren hadden iets tegen Murat. En in ieder geval werden zijn problemen niet serieus genomen. Misschien kan een school niet alles oplossen. Maar ze hadden er instanties bij moeten halen. Omdat er nog vele andere Murats rondlopen.'

In de Rozenburgstraat weten ze het zeker. De frustratie over de slechte omstandigheden en het racisme groeit. Daarom wil Sofian hier weg. Naar zijn oom in Spanje. 'Daar zien ze me als Nederlander. Daar ben ik niet gebrandmerkt met de afkomst van mijn ouders.'

Niet alle jongens uit de buurt zal het lukken om weg te komen, denkt hij. Dus leven ze volgens de wetten van de straat en wachten op hun darma. Get rich or die tryin'. Wat heb je te verliezen? Murat was maar het begin, vrezen Kaya en Baksi. Sofian: 'Hier gaan nog meer doden vallen.'

Meer over