‘Moslims wentelen zich in slachtofferschap’

Centrale vraag: aan wie ben je loyaal? Abou Jahjah steunt de ‘onderdrukte moslimminderheid’; Ramadan vindt dat ze zich niet in een minder- heidshokje moeten laten duwen....

Voor zeker 80 procent is Dyab Abou Jahjah het eens met de ideeën van moslimfilosoof Tariq Ramadan, zo schat de Belgische leider van de Arabisch Europese Liga (AEL) zelf. Beiden omarmen een dynamisch burgerschap. Beiden accepteren de Europese grondwetten. Beiden vinden dat de islam geenszins botst met het concept van de westerse democratie.

Maar naarmate het debat vordert, vrijdagavond in de afgeladen aula van de Rotterdamse Erasmus Universiteit, komen de verschillen scherper naar voren. Abou Jahjah probeert de ‘onderdrukte moslimminderheid’ te mobiliseren en opereert vanuit het collectief. Ramadan kiest het individualistische pad en werpt ‘de minderheidsidentiteit’ verre van zich.

Ramadan: ‘Voor te veel Europese moslims is het gegeven dat ze een minderheid zijn een obsessie. Ze wentelen zich in het slachtofferschap. Maar laat je nooit in het minderheidshokje duwen, want dan maak je het de overheid wel erg makkelijk je te marginaliseren. Als loyaal staatsburger, die zich houdt aan de wetten van het land, behoor je tot de meerderheid.’

Loyaliteit en identiteit van de Europese moslim was het thema van het debat, dat was georganiseerd door De Nieuwe Horizon. Dit nieuwe discussieplatform is een initiatief van Rotterdamse moslimvereniging Ettaouhid, die de programmering van de gevestigde debatcentra als de Rode Hoed en De Balie te eenzijdig vindt. ‘De thema’s worden te zeer gestuurd door de agenda van de regering’, zegt programmaleider Zakaria Hamidi. ‘Islam en homoseksualiteit, islam en huiselijk geweld. Allemaal belangrijke onderwerpen, maar die komen niet per definitie overeen met wat ons bezighoudt.’ Als volgende stap denkt De Nieuwe Horizon aan een debat met PvdA-leider Bos om uit te zoeken wat de linkse politiek de moslims na de moord op Van Gogh nog te bieden heeft.

Er is grote belangstelling voor het eerste Nieuwe Horizon-initiatief. Ruim achthonderd jongeren, vooral moslims, vullen de aula. De organisatie heeft tweehonderd jongeren moeten teleurstellen. Nieuwsgierigheid is er vooral naar Tariq Ramadan, omstreden in Frankrijk, waar hij wordt beschuldigd van het hanteren van een dubbele agenda. Tegelijkertijd is Ramadan, die doceert aan de universiteit van Oxford, adviseur van de Britse regering.

Over zijn loyaliteiten is de in Zwitserland geboren Ramadan heel duidelijk: ‘Ik hoor bij de Europese cultuur, heb de Zwitserse nationaliteit, ben moslim vanwege mijn religie, ben Egyptenaar in mijn herinnering en ik omarm universele principes.’

‘Blinde’ loyaliteit ten opzichte van bijvoorbeeld Egypte kent hij niet. ‘Ik ben slechts loyaal aan mijn principes.’ Die gaan over democratie en vrijheid, het respecteren van mensenrechten.

Abou Jahjah is een trotse Arabier, loyaler aan zijn geboorteland Libanon en de Arabische diaspora dan aan zijn Belgische of Europese identiteit. ‘Ik kan niet volledig loyaal zijn aan Europa. Ik plaats me dan politiek in het kamp van de kolonialisten, imperialisten, onderdrukkers van de Derde Wereld, bezetters van Irak en Afghanistan en van de staten die normale relaties onderhouden met Arabische dictators en de racistische zionistische entiteit.’

Als activist steunt hij per definitie de onderdrukte minderheden. Zo staat hij achter de ‘revolterende moslimjongeren’ uit de Franse voorsteden. ‘Ik kan hun handelen niet criminaliseren. Het was het enige juiste en verantwoorde antwoord op de systematische onderdrukking door de Franse overheid.’

Ramadan vindt dat Abou Jahjah ‘gevaarlijk inspeelt op emoties’. Nodig is, aldus de Zwitser, het stimuleren van politieke bewustwording en nieuwe strategieën om racistische en discriminatoire tendensen in Europa en de Arabische wereld te bestrijden.

Meer over