Interviews

Moslims beleefden de ramadan dit jaar vooral online: ‘foto’s van eten en geweld in Palestina’

Donderdag vieren Moslims over de hele wereld het Suikerfeest, einde van de ramadan. Drie Nederlanders blikken terug op de tweede keer vasten in coronatijd.

Mohamed Abdulahi Beeld Tima Photography
Mohamed AbdulahiBeeld Tima Photography

Mohamed Abdulahi (27), jongerenprediker

‘Door de coronamaatregelen was deze ramadan heel raar. De avondklok gold in de helft van de vastenmaand, terwijl je normaal die tijd doorbrengt met familie en vrienden. Ik kakte vaak in, door de combinatie van thuiswerken met weinig eten en drinken.

‘Daarnaast gaf ik tijdens vorige ramadans lezingen aan jongeren door het hele land, over de vertaalslag tussen Hollander en moslim zijn. Nu ging ik in plaats van naar fysieke zalen naar digitale rooms in de audio-app Clubhouse. Of ik plaatste video’s en livestreams op Instagram. Zo bereikte ik toch nog een grote groep jongeren.

‘Het viel op dat het aantal projecten voor minderbedeelden explosief is gegroeid. Moslims zijn door de coronacrisis nog vrijgeviger. In Nederland steunen ze bijvoorbeeld voedselbanken, maar er gaat ook veel steun naar waterputten en scholen in het buitenland. Vroeger kreeg ik zo’n vijftien van dat soort projecten per week in mijn inbox, nu zijn dat er 360.

‘Dat is hoopvol, maar ik maak me ook zorgen. Meer mensen zijn in sociaal isolement geraakt. Onder hen zijn veel jongeren die net bekeerd zijn, ze hebben geen familie om naartoe te gaan. Voorgaande jaren kwamen zij naar de iftars, de maaltijd na zonsondergang, in de moskee. Nu kon dat niet door de maatregelen. Als je dan foto’s ziet van tafels met zestig kleine gerechten, dan helpt sociale media niet. Ik probeer één op één met die jongeren te praten om ze te ondersteunen.

‘Het komende jaar heb ik voor mezelf het doel gesteld om verder te gaan op mijn theologische reis. Afgelopen jaar heb ik de Koran heel aandachtig gelezen. Dit jaar wil ik me meer verdiepen in de betekenis. De Koran is voor mij als een oceaan, in de nuances zitten handvatten waarmee je aan de slag kunt in iedere samenleving.

‘Ik ga vanavond, naar mijn ouders in Groningen. Ik heb zoveel zin in het ontbijt morgen tijdens Eid, het Suikerfeest. Vooral in cambaabur, een soort Somalische pannenkoek.’

Diana Khader Beeld
Diana Khader

Diana Khader (31), trainer en expert statushouders

‘Dit jaar wilde ik de ramadan bewuster beleven dan voorgaande jaren. Ik had een doel voor ogen: ik wilde gezonder eten tijdens de iftar en meer stilstaan bij mijn geloof. Maar door de coronacrisis was de sfeer anders dan de andere jaren. Ik kon dierbaren maar beperkt zien, en ik miste mijn familie in Palestina meer dan ooit. Toch was ik vooral dankbaar. Ik heb een veilig thuis en gezonde familieleden.

‘Via social media probeerde ik nog iets van die traditionele sfeer te proeven. Ik zag mensen foto’s van hun iftar op Instagram plaatsen. Gevulde wijnbladeren en maqluba, een traditioneel Palestijns stoofgerecht. Heerlijk.

‘Later verschenen ook beelden van de eerste rellen in Palestina. Twee jongens die ik volg op Instagram lieten zien hoe ze werden aangevallen door Israëlische kolonisten. Na een paar dagen werd duidelijk dat de situatie in Palestina begint de escaleren en een derde intifada dreigt.

‘Gisteravond zag ik tijdens een livestream op Instagram hoe een vader en zijn kind bloedend schreeuwden toen ze gewond raakten door Israëlische aanvallen. Vlak daarna kreeg ik het bericht dat een vriendin en haar bejaarde moeder hun huis moesten ontvluchten. Toen brak ik. Ik heb de outfit die ik voor het Suikerfeest had besteld weer terug in de doos gedaan. Het voelt niet meer goed om het Suikerfeest uitbundig te vieren.

‘Dit is trouwens geen strijd tussen joden en Arabieren. Sinds de onrust in Palestina ben ik benaderd door twee joodse vrienden. Eén vriendin appte me dat ze ter steun een boom in Palestina heeft laten planten. Een andere vriend stond ineens met een bloemenbon voor de deur om mij een hart onder de riem te steken.

‘Vandaag zag ik ook beelden voorbij komen van jongeren in Nederland die met Palestijnse vlaggen op hun rug aan het rellen zijn tijdens de ramadan. Woestmakend. Dit is niet hoe je het Palestijnse volk steunt. Ik roep iedereen op om de komende dagen te demonstreren, maar alleen op een vredige en veilige manier.’

Elisabeth Scholten Beeld Simone van de Berg
Elisabeth ScholtenBeeld Simone van de Berg

Elisabeth Scholten (34), jurist

‘Als tiener leerde ik mijn huidige man kennen. Hij heeft een Marokkaanse achtergrond, dus zo begon ik me meer te interesseren voor de islam.

‘Het viel me best zwaar toen ik voor het eerst begon te vasten. Toch wende het snel. Ik miste alleen nog wat kennis over de Marokkaanse keuken en eettradities tijdens de vastenmaand. Zo kwam ik vijftien jaar geleden op een Marokkaans forum terecht waar ik na een tijdje zelf ook recepten begon te delen. Het werd een uit de hand gelopen hobby. Ik begon een kookblog, een eigen Instagram-account en ik bracht een boek uit met koekjesrecepten.

‘Voor mij, als foodblogger, was deze maand de drukste tijd van het jaar. Ik merk dat moslims steeds vaker een feestelijk tintje geven aan deze maand. Ze halen speciale versiering in huis, zoals een kartonnen moskeetje voor in een hoekje thuis of adventskalenders om de dagen mee af te tellen. Ook Hollandse merken spelen vaker in op de Ramadan en het Suikerfeest. Een bekend chocolademerk bracht dit jaar repen op de markt met teksten als ‘Eid moebarak’, een gezegend Suikerfeest.

‘Dit jaar voelde de ramadan natuurlijk anders dan normaal. We zaten in een lockdown en door de avondklok was het niet te doen om een keer iemand uit te nodigen voor het eten. Of ik het moeilijk vond om tijdens het vasten in de etensgeuren te staan? Nee hoor. Ik zag het koken juist als welkome afleiding wanneer ik niet aan het werk was.

‘Via sociale media kon ik de saamhorigheid en solidariteit die bij de ramadan hoort gelukkig nog wél ervaren. Er is massaal geld ingezameld voor de medische behandeling van een ernstig ziek meisje en de aandacht voor de situatie van Palestijnen is weer groot. Wat dat betreft was deze vastenmaand niet anders dan voorgaande jaren.’

Meer over