Morele boost

Natuurlijk bestaan ze, mensen die Avatar nog niet gezien hebben. Maar die groep is sinds vorige week wel weer een stuk kleiner geworden....

Het was een ideetje van een Nederlandse militair, die wel eens wilde zien wat er waar was van de hype. Aangezien er in Afghanistan geen functionerende 3D -bioscopen zijn, mailde hij de Nederlandse bioscoopexploitant. Er werd prompt een mobiele 3D-bioscoop geregeld, inclusief popcornmachine, om onze jongens ‘een hart onder de riem te steken’. Defensie was ook enthousiast: ‘een mooi initiatief om de waardering voor onze militairen en hun werk te tonen’.

De combinatie Hollywood en oorlogsgebied – het is natuurlijk niet nieuw. Waar Nederlandse militairen het in Afghanistan moeten doen met Jan Smit c.s., 3FM-dj’s en Sinterklaas, kregen Amerikaanse militairen in ’44-’45 bezoek van onder anderen Marlène Dittrich, Lauren Bacall en Laurel en Hardy. Marilyn Monroe bezocht de troepen in Korea; Jane Mansfield en John Wayne kwamen naar Vietnam.

Een morele boost moesten hun shows zijn: ze doen de gevaren en pijnlijke dagelijkse werkelijkheid vergeten en bieden hersenloos entertainment. In Apocalypse Now laat Francis Ford Coppola zien hoe zeer militairen daarin kunnen opgaan: in een beangstigende scène belaagt een uitzinnige menigte een groep ingevlogen Playboy bunnies.

Overdreven of niet: dan is zo’n 3D-vertoning een stuk veiliger idee.

Toch zullen de Amerikanen het wel uit hun hoofd laten om Avatar te vertonen in dat gebied. Niet vanwege de algehele new age-achtige softheid – al is het idee van mensen die in gevechtsuniform kijken naar heen en weer wiegende blauwe wezens in een kring vrij hilarisch –, maar vooral omdat de film ongemakkelijke vragen stelt over Amerikaanse militaire betrokkenheid in landen als Irak en Afghanistan. Voor de mensen die ook in bioscooploos gebied verblijven of gewoon nooit geïnteresseerd waren in James Camerons rare blauwe wezens: in Avatar wil het Amerikaanse leger een bijzondere grondstof (olie, iemand?) winnen op de planeet Pandora. De dwarsliggende lokale bevolking – de Na’vi – dreigt met harde hand in het gareel gebracht te worden (shock and awe), tenzij militair Jake Sully hen via diplomatieke weg weet te bewerken.

Daar moeten Nederlandse soldaten zich in herkennen: het is immers ook een soort hearts and minds winnen, al leert Sully wel dat dat iets anders is dan daadwerkelijk luisteren. Uiteindelijk wordt een groot deel van de soldaten afgemaakt door de lokale bevolking tot ze met de staart tussen de benen wegvluchten. Het lijkt mij een hoogst ongemakkelijke finale. En leeghoofdig entertainment – zoals de ook vertoonde films Clash of the Titans en Kick-Ass – is het zeker niet.

Het zwaar gesponsorde ‘Operatie Afghanistan 3D’ fascineert me daarom mateloos: zou niemand van de betrokkenen daarover hebben nagedacht, of juist wel?

Meer over