'Moordenaar Napoleon erfde fortuin'

Napoleon vermoord? Volgens recente Franse beweringen zou de keizer, die op 5 mei 1821 in ballingschap op St Helena overleed, zijn vergiftigd met arsenicum....

SJOERD VENEMA

De arsenicumtheorie, die ook al in 1964 werd geopperd, stond vorige week in het Zuidfranse dagblad Midi libre en was van de hand van René Maury, hoogleraar economie in Montpellier. Al zijn vrije tijd besteedt Maury aan het bestuderen van het leven, en, blijkbaar ook, de dood van keizer Bonaparte.

Na jaren speurwerk heeft Maury alles gevonden: de methode, de motieven en zelfs de dader op het kerkhof. Niet de Britten, zoals ooit is geopperd, maar de kamerheer van de keizer, graaf Charles de Montholon, zou de moord op zijn geweten hebben. Vanaf 1817 tot aan 1821 zou de bereidwillige dienaar de verbannen keizer beetje bij beetje hebben vergiftigd. Met een minuscule dosis arsenicum in de speciale wijn die slechts door Napoleon werd gedronken bij het diner.

'Van de 33 kenmerken van chronische arsenicumvergiftiging vertoonde Napoleon er 31', aldus Maury. Variërend van opgezwollen benen tot haaruitval en lichtschuwheid. De vermoedelijke vergiftiging wordt ook bevestigd door een laboratoriumanalyse van een keizerlijke haarlok, verricht in Glasgow in 1960.

De haren van Napoleon zouden volgens dat onderzoek dertien keer de normale dosis arsenicum bevatten. Nieuwe analyses door de FBI in de Verenigde Staten moeten dat nogmaals bevestigen.

Maury verwerpt de mogelijke betrokkenheid van de Britten, die volgens hem geen enkel belang meer hadden bij de dood van de voorgoed uitgeschakelde Bonaparte. Graaf de Montholon en zijn bevallige vrouw Albine - de maëresse van Napoleon - hadden daarentegen veel overtuigender motieven voor het uit de weg ruimen van de gevallen maar nog altijd steenrijke keizer.

De Montholon erfde als executeur testamentair twee miljoen goudstukken. Een fortuin dat vandaag de dag ongeveer vijftig miljoen gulden vertegenwoordigt. Maar volgens René Maury stak achter de moord ook een psychologische reden: de wraak van een vernederde aristocratische dienaar op een selfmade keizer en parvenu, die Napoleon uiteindelijk was.

De in Bonaparte gespecialiseerde geschiedkundigen in Frankrijk hebben tot nu toe lauw gereageerd op de onthullingen. Zij wijzen erop dat de stervende keizer pas enkele dagen voor zijn dood zijn testament heeft opgemaakt. Wat niet zou stroken met het belangrijkste motief voor de jarenlange vergiftiging.

De Napoleon-speurder Maury heeft nog niet al zijn troeven uitgespeeld. Bij toeval zou hij tijdens zijn onderzoek zijn gestuit op een heuse bekentenis van de moordenaar. Waar en hoe, zal hij pas onthullen in zijn boek De moordenaar van Napoleon, dat in het najaar moet verschijnen.

Sjoerd Venema

Meer over