Montenegro totaal verdeeld over onafhankelijkheid

Erger had de uitslag niet kunnen zijn, stelde een westerse waarnemer vast: de kiezers van Montenegro zijn op het punt van de onafhankelijkheid verdeeld in twee bijna even grote kampen....

Joegoslavische en Westerse politici hebben de voorstanders van onafhankelijkheid in Montenegro maandag laten weten dat die zich niet zomaar kunnen losmaken uit de Joegoslavische Federatie. Daarvoor is hun overwinning bij de parlementsverkiezingen van afgelopen zondag volgens hen veel te klein. Montenegro moet nu direct met buurrepubliek Servië gaan onderhandelen over de toekomst van de federatie, zeggen zij.

In tegenstelling tot wat de opiniepeilingen hadden voorspeld, behaalden de voorstanders van onafhankelijkheid slechts een nipte overwinning op de tegenstanders (42 tegen 40,7 procent). De pro-onafhankelijkheidscoalitie van president Djukanovic wil Montenegro na een referendum afscheiden van Joegoslavië. Zij denkt dat de kleine republiek beter af is als zelfstandige staat.

Maar volgens Europese en Joegoslavische waarnemers en politici heeft de Montenegrijnse president weinig reden tot juichen. De verkiezingsuitslag geeft Djukanovic geen duidelijk mandaat om de onafhankelijkheidsplannen uit te voeren, menen zij.

De Joegoslavische minister van Binnenlandse Zaken, Zoran Zivkovic, zei dat het electoraat 'bijna dwars doormidden' is gedeeld. 'Daarom hebben de verkiezingen geen antwoord gegeven op de vraag of de bevolking van Montenegro onafhankelijkheid wil of een gezamenlijke staat met Servië wil vormen', aldus Zivkovic.

Westerse diplomaten hopen dat Djukanovic in de uitslag een reden zal zien de plannen voor een referendum even in de ijskast te zetten. De Duitse minister van Buitenlandse Zaken, Joschka Fischer, riep Montenegro en Servië op direct serieuze gesprekken te beginnen over hun gezamenlijke toekomst, 'gebaseerd op democratische principes en volgens de bestaande grondwettelijke regels en met aandacht voor de regionale stabiliteit'.

De Europese Unie heeft de Montenegrijnse president en diens aanhangers gewaarschuwd niet eenzijdig actie te ondernemen.

Voor oppositieleider Predrag Bulatovic van de coalitie 'Samen voor Joegoslavië' is afscheiding van Montenegro sinds het afgelopen weekeinde geen optie meer. 'Het referendum over onafhankelijkheid is nu een illusie', zei hij gisteren. 'We kunnen nu alleen spreken over hoe de toekomstige federatie zal zijn georganiseerd.'

Analisten denken dat de onzekerheid over de toekomst van Montenegro na deze verkiezingen zal voortduren. 'De uitslagen onthullen een diepe en gevaarlijke kloof in Montenegro', zei politiek waarnemer Bratislav Grubacic. Zeker als president Djukanovic zijn plannen voor onafhankelijkheid onverminderd snel wil doorvoeren, kan dat volgens Grubacic leiden tot geweld of zelfs oorlog.

Anderen concluderen dat een referendum onder de gegeven omstandigheden sowieso moeilijk wordt. De geplande volksraadpleging is alleen geldig indien minstens 50 procent van de kiezers meedoet. Tegenstanders van de onafhankelijkheid hebben gezegd het plebisciet te zullen boycotten. Om het vereiste percentage deelnemers te halen, zullen alle voorstanders van de onafhankelijkheid hun stem moeten uitbrengen.

Via een aanpassing van de grondwet lijkt onafhankelijkheid vrijwel onhaalbaar. Inclusief de steun van de Liberale Alliantie Partij en enkele kleine etnisch-Albanese partijen behaalt het Djukanovic-kamp waarschijnlijk 44 van de 77 zetels in het parlement: zeven te weinig om de tweederde meerderheid te halen die nodig is om de constitutie te wijzigen.

Meer over