Montenegro beslist over lot Joegoslavië

Montenegro kiest zondag een nieuw parlement. Als de republiek niet op de Balkan had gelegen, zou daarover weinig zijn te melden....

Sinds het vertrek van Kroatië, Slovenië, Bosnië en Macedonië, bestaat Joegoslavië nog maar uit twee deelrepublieken: Servië en Montenegro. Als die laatste republiek zich daadwerkelijk afscheidt, zou Joegoslavië feitelijk ophouden te bestaan.

Is Montenegro als onafhankelijk land beter af dan als onderdeel van Joegoslavië? De vraag beheerst de verkiezingscampagne. Als je het president Djukanovic vraagt, luidt het antwoord ja. Djukanovic gold als vertrouweling van Milosevic, maar nam onder aanmoediging van het Westen steeds meer afstand van Servië.

Zijn coalitie, 'De overwinning is voor Montenegro', bestaat uit zijn eigen Democratische Partij van Socialisten (DPS) en de Sociaal-Democratische Partij (SDP). Montenegro, zeggen zij, heeft niets meer binnen Joegoslavië te zoeken, omdat het wordt overvleugeld door Servië, waar vijftien keer zoveel mensen wonen. Als volwaardige democratische staat krijgt Montenegro bij de internationale gemeenschap en op de financiële markten meer voor elkaar dan als het broertje van Servië, denkt Djukanovic.

De kiezers lijken hem te geloven. In de opiniepeilingen scoort Djukanovic vaak beter dan de oppositie (47 tegen 36 procent). Mocht 'De overwinning is voor Montenegro' de meeste stemmen halen, dan volgt in juni een referendum over onafhankelijkheid.

In vele opzichten gedraagt het republiekje zich al als onafhankelijk land. Het was in 1999 openlijk tegen de etnische zuiveringen in Kosovo, bepaalde op eigen houtje dat buitenlandse bezoekers geen visum meer nodig hebben en heeft de Joegoslavische dinar als betaalmiddel vervangen door de Duitse mark. Het enige dat Montenegro nog met Servië deelt, zijn de luchtverkeersleiders en het leger.

Tot ergernis van de tegenstanders van de onafhankelijkheid. 'Samen voor Joegoslavië' heet de coalitie waarin zij zich hebben verenigd. Voornaamste partijen zijn de 'volkspartijen': de Socialistische Volkspartij (SNP) van Predrag Bulatovic, de Servische Volkspartij (SNS) en de Volkspartij (NS), die vorig jaar uit onvrede over de onafhankelijkheidsplannen uit de regeringscoalitie stapte.

'Er zal geen referendum over de onafhankelijkheid worden gehouden', zei partijleider Bulatovic deze week tijdens een betoging in Podgorica. Bulatovic wil 'na de overwinning' de dialoog met 'de democratische krachten in Servië over de toekomst van Joegoslavië hervatten'. Volgens de tegenstanders is Montenegro veel te klein om op eigen benen te staan.

Aan de zijlijn roepen de Joegoslavische president Kostunica en de Servische premier Djindjic dat Montenegro binnen de federatie moet blijven. 'Elke verandering van de grens in het gebied zal een onlesbare dorst naar nieuwe staten doen herleven en ons in een storm van nieuwe gewapende conflicten, crises en instabiliteit duwen', waarschuwde Kostunica. De president is bang dat een onafhankelijk Montenegro zal leiden tot een onafhankelijk Kosovo, en wie weet ook de bewoners van de provincie Vojvodina nieuwe hoop geeft op zelfbeschikking.

Hij kreeg vorige week steun van de Contactgroep, waarin de belangrijkste Europese landen plus Rusland en de VS zitting hebben. Zij stellen Montenegro's eigenzinnigheid niet meer op prijs nu de leiding in Joegoslavië in handen is van Kostunica, en zinspeelden zelfs op het stopzetten van politieke en financiële hulp indien Montenegro zijn plannen doorzet.

Dat frustreert de voorstanders van onafhankelijkheid. 'Ik zie geen reden waarom iemand aan Montenegro's bedoelingen kan twijfelen en het wil straffen omdat het de democratie en de wil van het volk respecteert', zei Djukanovic' adviseur Miodrag Vukovic.

Meer over