Nieuws

Mondkapjesstichting Van Lienden verwijdert beloftes over financiële transparantie en verantwoording

De non-profitstichting Hulptroepen Alliantie van Sywert van Lienden en Bernd Damme heeft de afgelopen maanden toezeggingen over financiële transparantie en verantwoording van de eigen site gewist. De stichting schermde met een onafhankelijke audit, maar de daarbij genoemde accountants zeggen van niets te weten.

De stichting Hulptroepen Alliantie benadrukte zonder winstoogmerk mondkapjes aan de zorg te leveren. Beeld Hulptroepen
De stichting Hulptroepen Alliantie benadrukte zonder winstoogmerk mondkapjes aan de zorg te leveren.Beeld Hulptroepen

Tot eind mei van dit jaar kon iedereen die de site bezocht van de charitatieve Hulptroepen Alliantie daar nog lezen dat er ‘een audit van een onafhankelijke accountant in het kader van transparantie’ zou komen. Zonder er ruchtbaarheid aan te geven is die toezegging geschrapt. Dat gebeurde na onthullingen van de Volkskrant over commerciële belangen van de bestuursleden Sywert van Lienden, Bernd Damme en (voorheen) Camille van Gestel.

De stichting hamerde er altijd op zonder winstoogmerk mondkapjes aan de zorg te leveren, maar de drie oprichters bleken een bedrijf te hebben opgezet waarmee ze in het geheim wel winst boekten, uiteindelijk ruim 28 miljoen euro. Vrijwilligers, medewerkers en zakelijke partners wisten niets van die commerciële belangen. Meerdere ex-betrokkenen vragen zich af of de charitatieve stichting is gebruikt om zakelijke activiteiten te faciliteren. Zonder onafhankelijke audit zal daar mogelijk nooit duidelijkheid over komen.

De charitatieve stichting heeft op meer plekken verwijzingen naar het afleggen van financiële verantwoording verwijderd, blijkt uit een inventarisatie. Zo stond er aanvankelijk nog in een verklaring op de site: ‘De missie van onze stichting zullen we voortzetten en dat zal zoals we zijn begonnen op een non-profitbasis geschieden.’ En: ‘Met financiële verantwoording.’ Nu staat er alleen nog: ‘De missie van ons initiatief zullen we voortzetten.’

In interne stukken, ingezien door de Volkskrant, is vorig jaar ook gemeld dat er onafhankelijk toezicht zou komen door een gerenommeerde accountant. Daarbij werden de namen genoemd van PwC en EY, maar beide accountants zeggen nooit afspraken te hebben gemaakt over zo’n audit.

Van Lienden pareerde zelf op Twitter scepsis over zijn stichting met verwijzingen naar onafhankelijk toezicht (‘wij vangen niets, en een accountant houdt daar toezicht op'). Die tweets zijn eveneens verwijderd.

Als de Volkskrant navraag doet over de beloofde audit, reageert voorzitter Damme met een tegenvraag: ‘Waar is een ‘onafhankelijke audit’ beloofd? Zou je mij dit kunnen toesturen?’ Als hij een afbeelding krijgt van de oude belofte op zijn site wil hij niet meer reageren. Damme zegt geen vertrouwen te hebben in de journalistiek van de Volkskrant en wil ook niet zeggen of er nu een accountant is en of er nog een onafhankelijke audit komt.

De oude tekst op Hulptroepen.nu Beeld Hulptroepen.nu
De oude tekst op Hulptroepen.nuBeeld Hulptroepen.nu
De huidige tekst op Hulptroepen.nu Beeld Hulptroepen.nu
De huidige tekst op Hulptroepen.nuBeeld Hulptroepen.nu

Voorzitter Damme wijst er op dat zijn stichting uitvoerig verantwoording aflegt in een forensisch onderzoek van Deloitte dat nu in opdracht van het ministerie van VWS plaatsvindt. Maar Deloitte doet alleen onderzoek naar de commerciële deal van 100,8 miljoen euro met de overheid, niet naar de verdere gang van zaken bij de non-profitorganisatie, bevestigt een VWS-woordvoerder. ‘Wat er bij Hulptroepen verder is gebeurd, is voor VWS niet relevant.’

De stichting van Van Lienden werd in 2020 nog gesteund door gerenommeerde partijen als Coolblue, Randstad en Flexport, maar de ex-partners bemoeien zich niet met de financiële afwikkeling van het project. Ceo Pieter Zwart van Coolblue, dat 400.000 euro investeerde, liet in juli van dit jaar al weten daar geen energie meer in te steken.

Damme en Van Lienden zijn nu de enige bestuurders bij de stichting, waarvan onduidelijk is hoeveel geld er nog in kas zit. In de beginfase was het plan dat er ‘met het oog op governance’ een Raad van Toezicht zou komen met onder andere D66-prominent Alexander Rinnooy Kan, maar ook dat is niet gebeurd. ‘Het is ter sprake gekomen, maar er is nooit vervolg aan gegeven’, zegt Rinnooy Kan, die niets wist van de commerciële belangen van Van Lienden. ‘Absoluut niet. En ik was daarmee in goed gezelschap.’

Voormalige medewerkers zijn verbaasd dat de Hulptroepen Alliantie blijft bestaan, omdat ze vorig jaar al te horen kregen dat de organisatie afgebouwd zou worden. Van Lienden suggereerde zelf ook in een mail van 15 mei 2020, mede gericht aan topambtenaar Bas van den Dungen van Financiën, dat zijn organisatie in ‘een afrondende fase’ was beland (‘voor het wegwerken van de zorgschaarste zijn we opgericht’). De mediapersoonlijkheid bood in de mail, gestuurd met een Hulptroepen-account, aan om een restvoorraad van zo’n 3,16 miljoen mondmaskers ‘tegen kostprijs’ te verkopen aan de overheid. Die deal ging niet door.

Anderhalf jaar later is van het opdoeken van de stichting nog geen sprake, meldt voorzitter Damme. ‘De covid-19-pandemie is helaas niet ten einde. Er is kortom nog vraag.’

Door de regelgeving rond stichtingen is het niet verplicht om een onafhankelijke audit te laten uitvoeren of een Raad van Toezicht in te stellen, ook niet als dat eerder op de eigen site is beloofd. Het bestuur van de stichting moet wel tekenen voor de jaarrekening en de stukken deponeren bij de Kamer van Koophandel.

Volgens de statuten van Hulptroepen Alliantie had dat al ruim vier maanden geleden gebeurd moeten zijn.

Meer over