Achtergrond

Mondkapjesregels mogelijk strenger: van zelf gefabriceerde knutselwerkjes tot chirurgische mondmaskers

Als het kabinet vrijdag het meest recente advies van het Outbreak Management Team overneemt, zijn in publieke ruimtes voortaan medische mondneusmaskers de norm. Wat is precies het verschil met de huidige mondkapjes? En aan welke eisen moeten mondmaskers voldoen?

Pepijn de Lange
In het centrum van Amsterdam dragen mensen een mondkapje. Sinds begin november geldt is het dragen van een mondmasker in winkels, supermarkten en andere binnenruimten weer verplicht. Beeld ANP
In het centrum van Amsterdam dragen mensen een mondkapje. Sinds begin november geldt is het dragen van een mondmasker in winkels, supermarkten en andere binnenruimten weer verplicht.Beeld ANP

Niet-medische mondkapjes

De mondkapjes die Nederlanders momenteel het meest dragen, zijn niet-medisch, niet-chirurgisch en, als het aan het OMT ligt, straks ook niet meer voldoende. Volgens de wetenschappelijke consensus beschermen ze de drager niet – zijn of haar omgeving overigens wel.

Aan wettelijke eisen zijn deze mondkapjes niet gebonden. Toen de mondkapjesplicht in het najaar van 2020 werd ingevoerd, besloten daarom veel mensen en bedrijven zelf te gaan knutselen. Om hen op weg te helpen, publiceerde de overheid een handleiding (benodigdheden: textiel, elastiek, schaar, naald en draad of naaimachine). Het gebruik van stofzuigerzakken werd expliciet afgeraden: die stof is niet bedoeld om doorheen te ademen, noch voor langdurig contact met de huid.

Spatschermen, die sommige mensen als vervanging van hun mondkapje droegen, zijn nooit een wettelijk toegestaan alternatief geweest. Alleen bepaalde beroepsgroepen, zoals conducteurs in het openbaar vervoer, mochten voor een spatscherm kiezen.

Een wasbaar, niet-medisch mondkapje. Beeld Getty Images
Een wasbaar, niet-medisch mondkapje.Beeld Getty Images

Medische of chirurgische maskers

In plaats van de eigen creaties zou het OMT in het openbare leven graag uitsluitend medische mondmaskers zien, ook wel chirurgische mondmaskers genoemd. Deze maskers, die ook vaak door bijvoorbeeld tandartsen gebruikt worden, filteren de lucht die de drager uitademt. Bovendien houden ze bij spreken eventuele ‘consumptie’ tegen. Bij hoesten en niezen voorkomt het masker dat druppels de omgeving invliegen.

De blauwe doktersmaskers zijn er in drie typen: I, II en IIR. De typen hebben een verschillende bacterie filter effiency, een percentage dat aangeeft hoeveel van de drager afkomstige, bacteriën bevattende druppeltjes het masker tegenhoudt. Bij type I-maskers ligt dat op 95 procent, bij type II en IIR op 98 procent. Een type IIR-masker onderscheidt zich door ook de drager tegen spatjes te beschermen.

Het OMT wil nu dat in publieke binnenruimtes en drukke buitenruimtes maskers van minimaal type II verplicht worden. Ten opzichte van de tot nu toe vereiste mondkapjes bieden ze ‘een iets betere bescherming’, schrijft het expertteam in zijn advies. Bovendien kan de kwaliteit beter worden bewaakt, omdat de maskers aan een Europese norm moeten voldoen.

De chirurgische mondmaskers zijn in principe gewoon verkrijgbaar in de winkel. Maar directeur Jos Jongstra van koepelorganisatie Centraal Bureau Drogisterijbedrijven waarschuwde dinsdag tegenover RTL Nieuws dat drogisterijen mogelijk onvoldoende type II-maskers op voorraad hebben. Aan het masker zelf kun je niet zien om welk type het gaat. Op de verpakking staat dit wel vermeld.

Een medische of chirurgische mondmasker, dat het OMT verplicht wil stellen in publieke binnenruimtes en drukke buitenruimtes. Beeld .
Een medische of chirurgische mondmasker, dat het OMT verplicht wil stellen in publieke binnenruimtes en drukke buitenruimtes.Beeld .

FFP-maskers

Mondmaskers die ook de ingeademde lucht filteren, worden FFP-maskers genoemd. Die afkorting staat voor Filtering Facepiece Particle. Om de drager tegen schadelijke stoffen, waaronder virussen, te beschermen, moeten deze maskers volledig op het gezicht aansluiten. Vandaar de bolvormige vorm.

Ook deze maskers zijn onderverdeeld in drie beschermingsklassen: FFP1, FFP2 en FFP3. Respectievelijk houden deze klassen minimaal 80, 94 en 99 procent van de deeltjes tegen. Bovendien geldt: hoe hoger de klasse, hoe minder deeltjes er tussen de huid en het masker door mogen glippen (respectievelijk 22, 8 en 2 procent).

In Duitsland en Oostenrijk zijn op veel plaatsen FFP2-maskers verplicht, maar daar wil het OMT niet aan. De maskers zijn namelijk na drie à vier uur uitgewerkt. Bij langdurig gebruik kan de drager bovendien benauwd raken of hoofdpijn krijgen. Het OMT vreest dat mensen hun masker daardoor eerder afzetten.

Voor kwetsbare mensen is een FFP2-masker in sommige gevallen wel aan te raden. Als anderhalve meter afstand houden niet goed mogelijk is, als er gezongen of geschreeuwd wordt of als de ventilatie niet op orde is, moet deze groep volgens het OMT een FFP2-masker overwegen. Voor zwangere vrouwen en mensen met een longaandoening wordt dit type masker juist afgeraden.

Een FFP2-masker, dat het OMT kwetsbare mensen aanraadt om te dragen als anderhalve meter afstand houden onmogelijk is. Beeld .
Een FFP2-masker, dat het OMT kwetsbare mensen aanraadt om te dragen als anderhalve meter afstand houden onmogelijk is.Beeld .
Meer over