Monarchie is roep om republiek voor

Waarom moest de Spaanse troonsopvolging opeens zo snel? Het sentiment tegen het koningshuis neemt elke dag toe. Vandaag is de sobere plechtigheid.

EL PUERTO DE SANTA MARÍ - Het afgebladderde klaslokaaltje voor ouderenonderwijs is tot de laatste stoeltjes bezet. Aan de rand van het Andalusische havenstadje El Puerto Santa María wordt - net als overal in Spanje - vergaderd over de toekomst van een nieuwe partij. En, wie weet, van een nieuw land.

Vissers met eeltige handen, gepensioneerde echtparen, studenten in T-shirts met de Republikeinse vlag, buurtactivisten en werkloze academici - zo'n zestig mensen in totaal - trotseren de hittegolf voor Podemos, de nieuwe politieke partij die Spanje op zijn kop zet. Zelfs het voetbal heeft deze opkomst niet kunnen verhinderen.

'De mensen zijn het zat', verklaart Jose María Toledo (37) van de lokale Podemos-afdeling. Ze hebben genoeg van de werkloosheid, de armoe van de bezuinigingen en het corrupte systeem van een zichzelf verrijkende bestuurskaste. 'Dit land is nu opgedeeld door de rechtse volkspartij, de socialisten en de monarchie', zegt Toledo. 'En dat gaan wij veranderen.'

Podemos (letterlijk: 'Wij kunnen') mag dan nog maar een paar maanden bestaan, de partij zet de kroningsplechtigheden van vandaag in een ongekend scherp licht. Onder leiding van Pablo Iglesias - een 35-jarige politicoloog uit een rood nest in de arbeidersvoorstad Vallecas - wist Podemos bij de laatste Europese verkiezingen vanuit het niets 8 procent van de stemmen te trekken. In een klap was het de vierde partij van het land. Iglesias is populair als intelligent debater, die op televisie kalm en beredeneerd de vloer aanveegt met Spanje's corrupte politieke klasse. Afgelopen weekeinde kreeg hij van de Podemos-leden via een stemprocedure op Facebook stevige steun om zijn partij verder te organiseren.

Die uitslag van de Europese verkiezingen zorgde voor een kettingreactie in Spanje. Zowel de regerende volkspartij van premier Rajoy als de socialisten kregen daarentegen een klap te verwerken bij de Europese verkiezingen: beiden verloren zoveel aanhang, dat ze voor het eerst niet meer hun overheersende rol in de Spaanse democratie kunnen spelen. Daags na de uitslag trad de socialistische leider Rubalcaba af. Dat deed prompt de alarmbellen rinkelen bij de regerende Partido Popular en in het koninklijk paleis, waar koning Juan Carlos na de schandalen rond hemzelf en zijn familie bezig was zijn aftreden te plannen. Een nieuwe leider van de socialisten zou, met de hete adem van Podemos in de nek, na de zomer kunnen kiezen voor een terugkeer naar de republikeinse wortels van die partij. Met, wie weet, een referendum over de republiek.

undefined

Snelle troonsopvolging

Het was dus zaak de troonsopvolging snel te regelen. Premier Rajoy feliciteerde zichzelf en Spanje dinsdag met het 'fantastische imago tegenover de rest van de wereld' en de open en normale manier waarop de opvolging zich tot dusver voltrekt. De wet die de benoeming van Felipe mogelijk maakt kreeg 85 procent van de stemmen in het parlement. Maar achter het imago van normaliteit broeit de onrust van een verdeeld land. De zenuwachtige aandacht voor Podemos spreekt boekdelen: de republikeinse aanhang is beduidend groter dan de stemverhoudingen in het huidige parlement doen vermoeden. Uit een peiling van het dagblad El País bleek bijna tweederde van de Spanjaarden voorstander van het houden van een referendum over de invoering van een republiek.

Anders dan de premier zou willen, krijgt Felipe daarmee alles behalve een soepele start als staatshoofd. Pablo Iglesias van Podemos is bovendien niet de enige uitdaging. Dit najaar staat het illegale referendum op de agenda waarmee de Catalaanse nationalisten zichzelf willen afscheiden in een nieuw land.

Terwijl premier Rajoy niets onderneemt om de kou rond een dreigende staatscrisis uit de lucht te nemen, hebben de nationalisten de nieuwe koning al opgeroepen in te stemmen met de raadpleging. Onoverbrugbare tegenstellingen en de nationale eenheid op het spel: Felipe kan het bijna nooit goed doen voor iedereen.

Bij de volksvergadering in El Puerto de Santa María staat op het schoolbord een grote cirkel gekrijt, het symbool van Podemos. Organisatie in cirkels, groepen: dat heeft Podemos gekopieerd van de Occupy-protestbeweging die in Spanje ontstond en wereldwijd navolging kreeg, legt José Maria Toledo uit. Iedereen kan meevergaderen en zijn ideeën kwijt, zo is de bedoeling. Eerste programmapunten zijn er al: een basisinkomen voor iedereen, een maximumsalaris en met 60 jaar met pensioen. En een referendum over een nieuwe, republikeinse grondwet.

Wil deze vergadering ook een cirkel-organisatie voor El Puerto zijn, of zijn er andere ideeën, vraagt Toledo aan het klaslokaal. 'Ik kom hier voor het probleem van illegale huizen, kunnen we daar ook iets over zeggen', probeert een oudere man. Het feminisme moet niet in een aparte cirkel worden onderbracht, vindt een vrouw. Ingewikkeld, die organisatie, maar het lijkt wel wat, meent een ander. Na een paar uur bevlogen vergaderen is Podemos El Puerto er uit: het wordt een cirkelorganisatie. 'Daarmee gaan we de verkiezingen winnen', concludeert Toledo tevreden na afloop.

undefined

Meer over