Moeten Braziliaanse scholieren Portugese literatuur lezen?

Wat houdt de literaire wereld in het buitenland bezig? Onze correspondenten houden het bij. Deze week Marjolein van de Water over hoe Saramago dreigt te verdwijnen van de Portugese leeslijst.

Vlag van Portugal en BraziliëBeeld Thinkstock

Moeten Braziliaanse scholieren verplicht Portugese literatuur lezen? Over die vraag woedt een hevig debat in het Zuid-Amerikaanse land. Het ministerie van Onderwijs wil Afrikaanse en inheemse literatuur verplicht stellen en Portugese klassiekers uit de lijst verwijderen.

Portugese boeken vormen nu nog een essentieel onderdeel van het literatuuronderwijs in Brazilië. Scholieren lezen de poëzie van Luis Vaz de Camões en Fernando Pessoa, negentiende-eeuwse klassiekers van Eça de Queirós, en hedendaags werk van Nobelprijswinnaar José Saramago.

Geen woord over Portugese schrijvers

Maar in de voorgestelde nieuwe richtlijnen voor de inhoud van basis en voortgezet onderwijs wordt met geen woord gerept over Portugese schrijvers. In plaats daarvan ligt de nadruk op literatuur afkomstig uit Portugeestalig Afrika, en het werk van inheemse schrijvers. Volgens critici een poging van de linkse regering om het koloniale verleden van zich af te schudden.

De Mozambikaanse schrijver Luís Carlos Patraquim uitte felle kritiek op de plannen. 'Hoe kan een Braziliaan of een Mozambikaan Camões negeren?', zei hij in een interview met het Portugese persbureau Lusa. 'Voor zover ik weet, heeft geen enkele voormalige kolonie van Engeland Shakespeare uit het schoolprogramma gehaald.' De schrijver bestempelde de Braziliaanse plannen als 'complete waanzin'.

De cultuur van de onderdrukten

'Het is lovenswaardig om meer nadruk te leggen op de bijdrage van Afrikaanse landen aan de Portugese taal, en aan de cultuur van de inheemse bevolking', schrijven universitair docenten Flora Bender en José Ruy in een opiniestuk in de krant Folha de São Paulo. 'Maar hoe kun je Portugal en Europa uit onze afkomst verwijderen? Willen ze nu een stem geven aan de cultuur van de onderdrukten, in plaats van aan het elitaire en onderdrukkende Europa?'

In april komt het ministerie met een nieuwe versie van de onderwijsrichtlijnen. Het ministerie zegt daarbij rekening te zullen houden met kritiek en suggesties die het heeft ontvangen over de plannen. Het is dus afwachten of Saramago en zijn collega's in de nieuwe versie alsnog hun opwachting maken.

Meer over