Moet de krant 'terroristjes' beschermen?

Bij de foto van de 'treinterroristen' in de Volkskrant van maandag 12 mei, was mijn eerste gedachte: had de krant die keetschoppers niet tegen zichzelf in bescherming moeten nemen?...

'Heeft het tonen van zichzelf ''treinterroristen'' noemende tieners enig maatschappelijk belang? Is dit niet precies waar deze verveelde kinderen op uit zijn: publiciteit? Het artikel is kritiekloos en lijkt zelfs op een verheerlijking van de onbezonnenheid van de jeugd', vraagt een lezer zich af.

Een ander vindt dat de foto van de jongens op de voorpagina 'geen enkele informatie toevoegt'. Eén effect van de foto is volgens hem wel duidelijk wat de 'treinterroristen' betreft: 'Wij staan toch maar in de krant: in kleur én op de voorpagina. Conclusie: een prachtig cadeau voor de vandaaltjes en een aantrekkelijke verleiding voor soortgenoten. Kortom: dit is onverantwoordelijk.'

Meerdere lezers delen deze bezwaren tegen de foto én de reportage. Eentje vindt het zelfs 'een vorm van uitlokking' dat de Volkskrant deze 'terroristen' een platform bood waarop ze uitgebreid mochten laten zien waartoe ze in staat zijn. 'Was het Margaret Thatcher niet die zei dat publiciteit de zuurstof voor terroristen is? Daar moesten wij sterk aan denken.' Ten slotte betwijfelt een lezer of het wel 'een juiste vorm van journalistiek is' om met hangjongeren in West-Friesland af te spreken en hun daardoor de kans te geven 'stoer te doen en dingen uit te halen die ze anders niet hadden gedaan'.

Ik ben het met de kritiek van deze lezers niet eens. De problemen op de spoorverbinding Enkhuizen-Hoorn doen zich immers al geruime tijd voor en escaleerden onlangs zelfs in een stakingsactie van het treinpersoneel. Dat was de aanleiding voor de naar mijn mening voortreffelijke reportage in de Volkskrant. Eigen onderzoek naar de feiten - dus naar het wie en waarom - is een belangrijke functie van de journalistiek.

Uiteraard mogen journalisten feiten niet uitlokken om zo 'nieuws' te maken. Maar de afspraak van de verslaggevers met de 'treinterroristen' is nog geen uitlokking. Als zij de West-Friese bengels die bewuste avond hadden aangezet om in de trein de boel op stelten te zetten, had ik de lezers gelijk gegeven. Dan was er sprake geweest van uitlokking. Maar uit niets is mij gebleken dat het in het afgelopen weekeinde zo gegaan is. Ik ben er overigens wel van overtuigd dat de aanwezigheid van de pers vandaaltjes extra kan stimuleren tot 'stoer' gedrag. Maar om dát uitlokking te noemen, gaat mij te ver.

De foto riep bij mij, zoals ik eerder al aangaf, wel vragen op. De redactie blijkt ook lang geaarzeld te hebben of ze gepubliceerd moest worden of niet. Volgens adjunct-hoofdredacteur Arie Elshout werd om de volgende redenen besloten ze te plaatsen: de 'treinterroristen' wisten dat de fotograaf en de verslaggeefsters van de Volkskrant waren; er werd dus met open vizier gewerkt; zij hadden geen bezwaren gemaakt, toen hun nadrukkelijk werd gezegd dat de foto's in de Volkskrant zouden komen; en daarnaast telde mee dat eerst Marokkaanse jongeren verdacht werden van de 'terreur' in de trein van Hoorn naar Enkhuizen. De foto bewijst dat het om 'jongens van Jan de Wit' gaat.

Formeel heeft de redactie zeer zorgvuldig de Gedragscode voor Nederlandse Journalisten uit 1995 gevolgd. Niettemin vraag ik me af of die foto wel geplaatst had moeten worden. Want heeft de krant niet té snel en té gemakkelijk de instemming van de 'treinterroristen' geaccepteerd? Moet je ervan uitgaan dat zij alle consequenties overzien die zo'n foto voor ze kan hebben? Als de krant die foto al had willen publiceren, was het beter geweest de jongens onherkenbaar te laten poseren.

Maar ook in journalistiek opzicht heb ik een bezwaar tegen de publicatie van deze foto. Wat is bijvoorbeeld de nieuwswaarde ervan? Registreert deze kiek - in feite een portret - wel een nieuwsfeit? Ik kan er geen bedenken, tenzij de Volkskrant haar lezers slechts wilde laten zien: hier zijn ze dan, de vandaaltjes die het spoortraject Hoorn-Enkhuizen terroriseren! Dat zou mijns inziens een uiterst mager argument zijn.

Meer over